ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਪ੍ਰਾਪ ਤਦਾ ਵੀਰੋ ਭੂਪਸਾਯਕਸਂਹਤਃ । ਸਂਗਰੇ ਸਰ੍ਵਵੀਰਾਣਾਂ ਸ਼ਿਰੋਭਿਃ ਸਮਲਂਕृਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵੀਰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਣ੍ਡੇ ਸ਼ੇषਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨਸਂਵਾਦੇ ਰਾਮਾਸ਼੍ਵਮੇਧੇ ਲਵਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਨਾਮ ਦ੍ਵਿषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿਚ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਵਾਤਸਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ 'ਲਵ ਦੀ ਮੂਰਛਾ' ਨਾਮਕ ਬਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਲਵਂ ਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਲਿਵੈਰਿਵਿਦਾਰਣਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਜਯਮਾਪੇਦੇ ਰਣਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਮਹਾਬਲਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ, ਮਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਲਵ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਲਵਂ ਬਾਲਂ ਰਥੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਦ੍ਯਲਂਕृਤਮ੍ । ਰਾਮਪ੍ਰਤਿਨਿਧਿਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾ ਤਤੋ ਗਂਤੁਮਿਯੇष ਸਃ
ਲਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਿਰ ਦੇ ਟੋਪੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਥ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਵਮਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਣਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤਮਿਤਿ ਦੁਃਖਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਬਾਲਾਮਾਤ੍ਰੇऽਸ੍ਯ ਸੀਤਾਯੈ ਤ੍ਵਰਿਤਾਃ ਸਂਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਆਪਣੇ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਏ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬਾਲਾ ਊਚੁਃ। ਮਾਤਰ੍ਜਾਨਕਿ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬਲਾਦ੍ਵਾਹਮਪਾਹਰਤ੍ । ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਭੂਪਵਰ੍ਯਸ੍ਯ ਬਲਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਨਿਨਃ
ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮਾਂ ਜਾਨਕੀ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਜਬਰਦस्ती ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਤਤੋ ਯੁਦ੍ਧਮਭੂਦ੍ਘੋਰਂ ਤਸ੍ਯ ਸੈਨ੍ਯੇਨ ਜਾਨਕਿ । ਤਦਾ ਵੀਰੇਣ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਤਵ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਪਾਤਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਜੰਗ ਹੋਇਆ, ਜਾਨਕੀ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦਪਿ ਜਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਤਸ੍ਤਵ ਮਨੋਹਰਃ । ਤਂ ਭੂਪਂ ਮੂਰ੍ਛਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਯਮਾਪ ਰਣਾਂਗਣੇ
ਫਿਰ ਵੀ, ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਪੁੱਤਰ ਜਿੱਤ ਗਿਆ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਤਤੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਵਿਹਾਯੈष ਰਾਜਾ ਪਰਮਦਾਰੁਣਃ । ਸਂਕੁਪ੍ਯ ਪਾਤਯਾਮਾਸ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਂ ਰਣਾਂਗਣੇ
ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਦ ਮੂਰਛਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਰੂੜ ਹੋ ਗਿਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਵਾਰਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਾ ਗृਹਾਣ ਹਯੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਅਸ੍ਮਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਧਿਕ੍ਕृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਵੇਦਪਾਰਗਾਨ੍
ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, 'ਉਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਨਾ ਲੈਣਾ।' ਪਰ ਉਹ ਸਾਨੂੰ, ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਤਨਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਿਸ਼ੂਨਾਂ ਸਾ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ । ਪਪਾਤ ਭੂਤਲੋਪਸ੍ਥੇ ਦੁਃਖਯੁਕ੍ਤਾ ਰੁਰੋਦ ਹ
ਜਦ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਖਤ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸੀਤੋਵਾਚ। ਕਥਂ ਨृਪੋ ਦਯਾਹੀਨੋ ਬਾਲੇਨ ਸਹ ਯੁਧ੍ਯਤਿ । ਅਧਰ੍ਮਕृਤਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯੋ ਮਦ੍ਬਾਲਂ ਨ੍ਯਪਾਤਯਤ੍
ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਇਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਲੜ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਸ ਨੇ ਅਧਰਮ ਕਰਕੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ।
ਲਵ ਵੀਰਭਵਾਨ੍ਕੁਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਤੇऽਤਿ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਕਥਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿष੍ਕृਪਸ੍ਯਾਹੋ ਰਾਜ੍ਞੋऽਹਾਰ੍षੀਦ੍ਧਯੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਲਵ, ਜੋ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ, ਹਾਏ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਬੇਦਰਦ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ?
ਤ੍ਵਂ ਬਾਲਸ੍ਤੇ ਦੁਰਾਕ੍ਰਾਂਤਾਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਰਥਸ੍ਥਾ ਵਿਰਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਕਥਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਮਂ ਭਵੇਤ੍
ਤੂੰ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਤੇ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਪੈਦਲ ਸੀ, ਉਹ ਰਥਾਂ ਵਿਚ—ਇਹ ਲੜਾਈ ਕਿਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਸਕਦੀ?
ਤਾਤਾਹਂ ਤੁ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਰਾਮਤ੍ਯਾਗਾਸੁਖਂ ਜਹੌ । ਇਦਾਨੀਂ ਰਹਿਤਾ ਯੁष੍ਮਤ੍ਕਥਂ ਜੀਵਾਮਿ ਕਾਨਨੇ
ਪੁੱਤਰਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਆਸائش ਛੱਡੀ ਸੀ; ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ?
ਏਹਿ ਮਾਂ ਮੁਂਚ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਵੇष ਮਹੀਪਤਿਃ । ਮਦ੍ਦੁਃਖਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਸਿ ਮਮ ਦੁਃਖਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਕਃ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ, ਯਜਨ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਰਾਜਾ ਚਲਾ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ੋ ਯਦ੍ਯਭਵਿष੍ਯਤ੍ਸ ਰਣੇ ਵੀਰਸ਼ਿਰੋਮਣਿਃ । ਅਮੋਚਯਿष੍ਯਦਧੁਨਾ ਭਵਂਤਂ ਭੂਪਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ
ਜੇ ਕੁਸ਼, ਜੋ ਵਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਛੁਡਾ ਲੈਂਦਾ।
ਸੋऽਪਿ ਮਦ੍ਦੈਵਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਮੀਪੇ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਤਃ । ਦੈਵਮੇਵ ਮਮਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾਰਣਂ ਦੁਃਖਸਂਭਵੇ
ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ ਕਿਸਮਤ ਹੀ ਹੈ।
ਏਵਮਾਦਿ ਬਹੁਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਯੇषਾ ਵੈ ਵਿਲਲਾਪ ਹ । ਪਾਦਾਂਗੁष੍ਠੇਨ ਲਿਖਤੀ ਭੂਮਿਂ ਨੇਤ੍ਰਦ੍ਵਯਾਸ਼੍ਰੁਭਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਮਹਿਲਾ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਪੈਰ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਖਿੱਚਦੀ, ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ।
ਬਾਲਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ਜਗਾਦਾਸੌ ਪृਥੁਕਃ ਸ ਚ ਭੂਪਤਿਃ । ਕਥਂ ਮਤ੍ਸੁਤਮਾਪਾਤ੍ਯ ਰਣੇ ਕੁਤ੍ਰ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਿਥੁਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਗਾ?'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਦਤ੍ਯੇषਾ ਜਾਨਕੀ ਪਤਿਦੇਵਤਾ । ਤਾਵਤ੍ਕੁਸ਼ਸ੍ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਉਜ੍ਜਯਿਨ੍ਯਾ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਜਦ ਜਾਨਕੀ, ਜੋ ਪਤੀ-ਭਗਤ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਕੁਸ਼ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਉੱਜੈਨੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਮਾਘਾਸਿਤਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਹਾਕਾਲਂ ਸਮਰ੍ਚ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭੂਰਿਵਰਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਗਮਨ੍ਮਾਤृਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ, ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਜਾਨਕੀਂ ਵਿਹ੍ਵਲਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨੇਤ੍ਰੋਦ੍ਭੂਤਾਸ਼੍ਰੁ ਵਿਕ੍ਲਵਾਮ੍ । ਸ਼ੋਕਵਿਹ੍ਵਲਦੀਨਾਂਗੀਂ ਬਭਾषੇ ਯਾਵਦੁਤ੍ਸੁਕਃ
ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਵਿਹਲ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਤਦਾ ਸ੍ਵਬਾਹੁਰਵਦਤ੍ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਯੁਦ੍ਧਾਭਿਸ਼ਂਸਨਃ । ਹृਦਯੇ ਚਰਣੋਤ੍ਸਾਹੋ ਬਭੂਵਾਤਿਰਥਸ੍ਯ ਹਿ
ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਦੀ ਵਾਅਦੇ ਵਾਲੀ ਕੰਪਦੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਿਰਤਾ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਜਨਨੀਂ ਦੀਨਗਦ੍ਗਦਭਾषਿਣੀਮ੍ । ਮਾਤਸ੍ਤਵ ਗਤਂ ਦੁਃਖਂ ਮਯਿ ਪੁਤ੍ਰ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਤੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਖਿਆ: 'ਮਾਂ, ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।'
ਮਯਿ ਜੀਵਤਿ ਤੇ ਨੇਤ੍ਰਾਦਸ਼੍ਰੂਣਿ ਭੁਵਿ ਨੋ ਪਤਨ੍ । ਪ੍ਰਸੂਮੁਵਾਚਾਸ਼੍ਰੁਖਿਨ੍ਨਾਂ ਦੀਨਗਦ੍ਗਦਭਾषਿਣੀਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ, ਤੇਰੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਣਗੇ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਤੇ ਹੰਝੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਆਖਿਆ।
ਕੁਸ਼ੋ ਦੁਃਖਮਿਤਃ ਸਦ੍ਯੋ ਦੁਃਖਿਤਾਂ ਧੀਰਮਾਨਸਃ । ਮਮ ਭ੍ਰਾਤਾ ਲਵਃ ਕੁਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਤੇ ਵੈਰਿਮਰ੍ਦਨਃ
ਕੁਸ਼ਾ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਲਵਾ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'
ਸਦਾ ਮਾਮਾਗਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਰ੍षਨ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਵਿਯਾਤ੍ । ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਥਂ ਵੀਰਃ ਕੁਤ੍ਰ ਰਂਤੁਂ ਗਤੋ ਬਲੀ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਇਹ ਵੀਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਿੱਥੇ ਖੇਡਣ ਚਲਾ ਗਿਆ?
ਕੇਨ ਵਾ ਸਹ ਬਾਲਤ੍ਵਾਦ੍ਗਤੋ ਮਾਂ ਵੈ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍ । ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਰੋਦਿषਿ ਮੇ ਮਾਤਰ੍ਲਵਃ ਕੁਤ੍ਰ ਸ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਕਰਕੇ ਕਿਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇ? ਪਰ ਮਾਂ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਲਵਾ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਤਵ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਵਾਕ੍ਯਂ ਸਾ ਦੁਃਖਿਤਾ ਕੁਸ਼ਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕੁਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਖੀ।