ਸ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰੋषਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਬਾਲਕੇਨ ਹਯਗ੍ਰਹਮ੍ । ਸੇਨਾਨ੍ਯਂ ਵੈ ਕਾਲਜਿਤਮਾਜ੍ਞਾਪਯਦ੍ਯੁਯੁਤ੍ਸੁਕਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਘੋੜਾ ਫੜਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕਾਲਜਿਤ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ।
ਸੇਨਾਨੀਃ ਸਕਲਾਂ ਸੇਨਾਂ ਵ੍ਯੂਹਯਸ੍ਵ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ । ਰਿਪੁਃ ਸਂਪ੍ਰਤਿ ਗਂਤਵ੍ਯੋ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਃ
ਸੈਨਾਪਤੀ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਕਤਾਰਬੱਧ ਕਰ। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਨਾਯਂ ਬਾਲੋ ਹਰਿਰ੍ਨੂਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਹਯਂਧਰਃ । ਅਥਵਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਮਦ੍ਧਯਾਪਹृਤ੍
ਇਹ ਬੱਚਾ ਸਿਰਫ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਘੋੜਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਕਦੇ ਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਕਦਨਂ ਭਾਵਿਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਬਲਿਨੋ ਮਹਤ੍ । ਸ੍ਵਚ੍ਛਂਦਚਰਿਤੈਃ ਖੇਲਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਨਿਰ੍ਭਯਧੀਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ
ਪੱਕਾ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਕਤਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਨਿਡਰ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਮਨਮਤਾਬਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਗਂਤਵ੍ਯਮਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਨ੍ਨਦ੍ਧੈ ਰਿਪੁਦੁਰ੍ਜਯੈਃ । ਏਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਸਸੈਨ੍ਯਪਃ
ਸਾਨੂੰ ਉਥੇ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।
ਸਜ੍ਜੀਚਕਾਰ ਸੇਨਾਂ ਤਾਂ ਦੁਰ੍ਵ੍ਯੂਢਾਂ ਚਤੁਰਂਗਿਣੀਮ੍ । ਸਜ੍ਜਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਤੁਰਂਗਯੁਤਾਂ ਵਰਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਧੀਆ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
ਆਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਤਤੋ ਗਂਤੁਂ ਯਤ੍ਰ ਬਾਲੋ ਹਯਂਧਰਃ । ਸਾ ਚਚਾਲ ਤਦਾ ਸੇਨਾ ਚਤੁਰਂਗਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਬੱਚਾ ਘੋੜਾ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾਓ। ਫੌਜ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਉਥੇ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ।
ਕਂਪਯਂਤੀ ਮਹੀਭਾਗਂ ਤ੍ਰਾਸਯਂਤੀ ਰਿਪੂਨ੍ਬਲਾਤ੍ । ਸੇਨਾਨੀਸ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਬਾਲਕਂ ਰਾਮਰੂਪਿਣਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਰਾਮਪ੍ਰਤਿਮਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਨਂ ਹਿਤਮ੍ । ਬਾਲ ਮੁਂਚ ਹਯਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਬਲਸ਼ਾਲਿਨਃ
ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿਆਣੀ ਗੱਲ ਆਖੀ: 'ਬੱਚੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਘੋੜਾ ਛੱਡ ਦੇ।'
ਸੇਨਾਨੀਃ ਕਾਲਜਿਨ੍ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ਭੂਪਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਦਃ । ਤ੍ਵਾਂ ਰਾਮਪ੍ਰਤਿਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृਪਾ ਮੇ ਹृਦਿ ਜਾਯਤੇ
ਉਸ ਭੂਪਤਿ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਲਜਿਤ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਇਆ ਜਾਗਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਤਵ ਮੇ ਦੌਸ੍ਥ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਿਤਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਏਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਭਟਸ੍ਯ ਹਿ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਜਹਾਸ ਕਿਂਚਿਦਾਕੋਪਾਦੁਵਾਚ ਚ ਵਚੋਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਗਚ੍ਛ ਮੁਕ੍ਤੋਸਿ ਤਂ ਰਾਮਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਹਯਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਆਖੀ: 'ਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਿਆ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸ ਦੇ ਕਿ ਘੋੜਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਬਿਭੇਮਿ ਨੋ ਸ਼ੂਰ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਨਯਸ਼ਾਲਿਨਾ । ਮਮਾਤ੍ਰ ਗਣਨਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਾਃ ਕੋਟਯੋ ਯਦਿ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਯੋਧੇ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਚਤੁਰਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲੱਖਾਂ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਮਾਤृਪਾਦਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤੂਲੀਭੂਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਕਾਲਜਿਤ੍ਤਵ ਯਨ੍ਨਾਮ ਮਾਤ੍ਰਾਕਾਰਿ ਮਨੋਜ੍ਞਯਾ
ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਕਾਲਜਿਤ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਤੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਮਾਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਪਕ੍ਵਬਿਂਬਫਲਸ੍ਯੇਵ ਵਰ੍ਣਤੋ ਨ ਚ ਵੀਰ੍ਯਤਃ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਸ੍ਵਾਧੁਨਾ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸ੍ਵਨਾਮਬਲਚਿਹ੍ਨਿਤਃ
ਪੱਕੇ ਬਿੰਬ ਫਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜੋਸ਼ ਦਿਖਾ।
ਮਾਂ ਕਾਲਂ ਤਵ ਸਂਜਿਤ੍ਯ ਸਤ੍ਯਨਾਮਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ । ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਸ ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਪਵਿਨਾਤੁਲ੍ਯੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨਃ ਸੁਭਟਸ਼ੇਖਰਃ
ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਕਾਲਜਿਤ' ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰੇਗਾ। ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਸਿਪਾਹੀ ਤੀਖੇ ਬਾਣਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚੋਟ ਖਾ ਗਿਆ।
ਚੁਕੋਪ ਹृਦਯੇऽਤ੍ਯਤਂ ਜਗਾਦ ਵਚਨਂ ਪੁਨਃ । ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕੁਲੇ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਕਿਂ ਨਾਮਾਸਿ ਚ ਬਾਲਕ । ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਮ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਕੁਲਂ ਸ਼ੀਲਂ ਵਯਸ੍ਤਥਾ
ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਬੱਚਿਆ? ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਨਾਮ, ਘਰ, ਚਲਣ-ਚਲਣ ਜਾਂ ਉਮਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਪਾਦਚਾਰਂ ਰਥਸ੍ਥੋऽਹਮਧਰ੍ਮੇਣ ਕਥਂ ਜਯੇ । ਤਦਾਤ੍ਯਂਤਂ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋ ਜਗਾਦ ਵਚਨਂ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਹਰਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁੜ ਬੋਲਿਆ।
ਕੁਲੇਨ ਕਿਂ ਚ ਸ਼ੀਲੇਨ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਾ ਸੁਮਨੋਹृਦਾ । ਲਵੋऽਹਂ ਲਵਤਃ ਸਰ੍ਵਾਞ੍ਜੇष੍ਯਾਮਿ ਰਿਪੁਸੈਨਿਕਾਨ੍
ਅਚੰਗੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਲਈ ਘਰ, ਚਲਣ-ਚਲਣ ਜਾਂ ਨਾਮ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਮੈਂ ਲਵ ਹਾਂ, ਲਵ ਦਾ ਪੁੱਤ; ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਾਮਪਿ ਭਟਂ ਕਰਿष੍ਯੇ ਪਾਦਚਾਰਿਣਮ੍ । ਇਤ੍ਥਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਨੁਃ ਸਜ੍ਯਂ ਚਕਾਰ ਸ ਲਵੋ ਬਲੀ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਬਣਾਉਂਗਾ। ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਾਕਤਵਰ ਲਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਟਂਕਾਰਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਵੀਰਾਨਾਕਂਪਯਨ੍ਹृਦਿ । ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਜਾਨਕੀਂ ਮਾਤਰਂ ਲਵਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਲਵ ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਸ਼ੋਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕੰਬ ਗਏ। ਲਵ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਮੀਕਿ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਮੁਮੋਚ ਬਾਣਾਨ੍ਨਿਸ਼ਿਤਾਨ੍ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਾਪਹਾਰਿਣਃ । ਕਾਲਜਿਤ੍ਸ੍ਵਧਨੁਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਯਂ ਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ। ਕਾਲਜਿਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਾਡਯਾਮਾਸ ਜਵਨੋ ਲਵਂ ਰਣਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਤਦ੍ਬਾਣਾਞ੍ਛਤਧਾ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਵੇਗਾਤ੍ਕੁਸ਼ਾਨੁਜਃ
ਜਵਨ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਲਵ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਕੁਸ਼ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੌ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸੇਨਾਨ੍ਯਂ ਵਿਰਥਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵਸੁਭਿਃ ਸ੍ਵਸ਼ਰੋਤ੍ਤਮੈਃ । ਵਿਰਥੋ ਗਜਮਾਨੀਤਮਾਰੁਰੋਹ ਭਟੈਰ੍ਨਿਜੈਃ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵਧੀਆ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਥ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਏ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਮਹਾਵੇਗਂ ਸਪ੍ਤਧਾ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਗਜਾਰੂਢਂ ਤੁ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਧਨੁषੋਗਤੈਃ
ਹਾਥੀ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਾਗਲ ਸੀ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਸੱਤ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਦਸ ਤੀਰ ਛੱਡੇ—
ਬਾਣੈਰ੍ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਵਿਹਸਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਰਿਪੁਗਣਾਞ੍ਜਯੀ । ਕਾਲਜਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਮਾਨਸਃ
ਉਸਨੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਕਾਲਜਿਤ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਦਾਂ ਮੁਮੋਚ ਮਹਤੀਂ ਮਹਾਯਸ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍ । ਆਪਤਂਤੀਂ ਗਦਾਂ ਵੇਗਾਦ੍ਭਾਰਾਯੁਤਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਦਾ ਸੁੱਟੀ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਗਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਈ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਭਾਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ।
ਤ੍ਰਿਧਾ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਤਰਸਾ ਕ੍ਸ਼ੁਰਪ੍ਰੈਃ ਸਕੁਸ਼ਾਨੁਜਃ । ਪਰਿਘਂ ਨਿਸ਼ਿਤਂ ਘੋਰਂ ਵੈਰਿਪ੍ਰਾਣਹਰੋਦਿਤਮ੍
ਕੁਸ਼ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਗਦੇ ਨੂੰ ਤੀਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਤੇਜ਼, ਡਰਾਉਣੀ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਲੋਹੀ ਲਾਠ ਸੁੱਟੀ।
ਮੁਕ੍ਤਂ ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਲਵਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਤਰਸਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਰਿਘਂ ਘੋਰਂ ਕੋਪਾਦਾਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ
ਲਵ ਨੇ ਫਿਰ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਲਾਠ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਲਾਠ ਵੰਡ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਗਜੋਪਸ੍ਥੇ ਸਮਾਰੂਢਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚੁਕੋਪ ਹ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਚ੍ਛਿਨਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਂਡਾਂ ਖਡ੍ਗੇਨ ਦਂਤਿਨਃ
ਹਾਥੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।