ਰੁਕ੍ਮਿਣ੍ਯਾ ਸਹ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਦੇਵਕੀਨਂਦਨੋऽਵ੍ਯਯਃ । ਉਵਾਸ ਸੁਸੁਖੇਨੈਵ ਦਿਵ੍ਯਹਰ੍ਮ੍ਯਤਲੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਅਟੱਲ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਕਮਣੀ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਦਿਵਿਆ ਮਹਲ ਦੇ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਯਾ ਵੈ ਰਮਯਾਮਾਸ ਨਾਰਾਯਣ ਇਵ ਸ਼੍ਰਿਯਾ । ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਦਿਵਿ ਦੇਵਗਣੈਰਪਿ
ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਐਸਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਜਿਵੇਂ ਨਾਰਾਇਣ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਹृष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਸੁਖੇਨੈਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਅਥੋਵਾਸ ਸੁਸ਼ੋਭਾਯਾਂ ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਾਂ ਸਨਾਤਨਃ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜਨਾਰਦਨ ਸੋਹਣੀ ਦੁਆਰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਚਰਿਤੇ ਰੁਕ੍ਮਿਣੀਵਿਵਾਹਕਥਨਂਨਾਮ ਅष੍ਟਾਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, 'ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮਣੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੌ ਅਠਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਸਤ੍ਰਾਜਿਤਸ੍ਯ ਤਨਯਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਤ੍ਯਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ । ਪृਥਿਵ੍ਯਂਸ਼ੇਨ ਸਂਭੂਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਵਾ ਪਰਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦੀ ਧੀ, ਨਾਮ ਸਤਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮੀ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕਾਲਿਂਦੀ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । ਤृਤੀਯਾ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਾ ਲੀਲਾਂਸ਼ਾ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾ
ਵੈਵਸਵਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਲੀਲਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਆਈ।
ਵਿਂਦਾਨੁਵਿਂਦਸ੍ਯ ਸੁਤਾਂ ਮਿਤ੍ਰਵਿਂਦਾਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂਵਰਸ੍ਥਿਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਮੁਪਯੇਮੇ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਵਿਂਦ ਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦ ਦੀ ਧੀ, ਸੁਚੱਜੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਪਾਸ਼ੇਨੈਕੇਨ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ ਵृषਭਾਨ੍ਸਪ੍ਤਦੁਰ੍ਮਦਾਨ੍ । ਤਾਂ ਵੀਰ੍ਯਸ਼ੁਲ੍ਕਾਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਾਯਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਕੰਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਆਧਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਸੱਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਬਲਦ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਸਤ੍ਰਾਜਿਤੋ ਮਹਾਰਤ੍ਨਂ ਸ੍ਯਮਂਤਾਖ੍ਯਂ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਅਨੁਜਾਯ ਦਦੌ ਸੋऽਯਂ ਪ੍ਰਸੇਨਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਸਿਆਮੰਤਕ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਤਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਪ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਯਯਾਚੇ ਤਂ ਮਣਿਵਰਂ ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਧੁਸੂਦਨਃ । ਉਵਾਚ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਤਂ ਪ੍ਰਸੇਨਃ ਪ੍ਰਸਭਂ ਤਦਾ
ਕਦੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਮਣਕ ਮੰਗੀ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਸੇਨ ਉਵਾਚ- ਭਾਰਾਨष੍ਟਸੁਵਰ੍ਣਾਨਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਵਤੇ ਮਣਿਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਸ੍ਯ ਨ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਯਮਂਤਾਖ੍ਯਮਿਦਂ ਮਯਾ
ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਇਹ ਮਣਕ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਸਿਆਮੰਤਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਕृष੍ਣਸ੍ਤੁ ਤਦਭਿਪ੍ਰਾਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੂष੍ਣੀਮੁਵਾਸ ਹ । ਕਦਾਚਿਨ੍ਮृਗਯਾਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਕृष੍ਣਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਯਦੂਤ੍ਤਮੈਃ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸਮਝ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਕਦੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸੇਨਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਹਾਬਲੈਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਵੈ ਮृਗਾਨ੍ਹਂਤੁਮਨੁਯਾਤਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਉਹ ਪ੍ਰਸੇਨ ਤੇ ਹੋਰ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਸ਼ੂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ।
ਏਕ ਏਵ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸੇਨੋ ਦੂਰਮਾਗਤਃ । ਤਂ ਸਿਂਹੋ ਦृष੍ਟਮਾਸਾਦ੍ਯ ਹਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਨਂ ਜਹਾਰ ਸਃ
ਪ੍ਰਸੇਨ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਤੱਕ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮਣਕ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤਂ ਸਿਂਹਂ ਜਾਂਬਬਾਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਮਣਿਂ ਗृਹ੍ਯ ਮਹਾਬਲਃ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਬਿਲਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਨਿषੇਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿੰਘ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਣੀ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਅਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸ੍ਤਂਗਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਸਹਾਨੁਗਃ । ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਮੁਦਿਤਂ ਚਂਦ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਂ ਪੁਰਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਜਦ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚੌਥੀ ਰਾਤ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰ ਹੋਇਆ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਰਜਨਾਃ ਕृष੍ਣਂ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਹਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸੇਨਂ ਗੋਵਿਂਦੋ ਮृਗਵ੍ਯਾਜੇਨ ਕਾਨਨੇ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਭਾਣੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।'
ਸ੍ਯਮਂਤਕਂ ਮਣਿਵਰਮਗ੍ਰਹੀਦਵਿਸ਼ਂਕਯਾ । ਤਦਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਹਰਿਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵਾਰਕਾਜਨਭਾषਿਤਮ੍
'ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼੍ਯਾਮੰਤਕ ਮਣੀ ਲੈ ਲਈ।' ਇਹ ਗੱਲ ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰੀ—
ਅਜ੍ਞਲੋਕਭਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਯਦੁਭਿਰ੍ਗਹਨਂ ਯਯੌ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਿਂਹੇਨ ਨਿਹਤਂ ਵਨੇ
ਅਣਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਲਬ੍ਧਾਤ੍ਮਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਮਹਤੀਂ ਚਮੂਮ੍ । ਏਕਃ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਗਦਾਪਾਣਿਰ੍ਜਗਾਮ ਗਹਨਂ ਵਨਮ੍
ਉਥੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਥਾਂ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜ ਕੇ ਇਕੱਲਾ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਬਿਲਂ ਕृष੍ਣਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਂਕਿਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਨਾਨਾ ਮਣਿਵਰਦ੍ਯੋਤਿਤੇ ਵਿਮਲੇ ਗृਹੇ
ਵੱਡੀ ਗੁਫਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੰਦੇਹੀ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਮਕਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਸੁੱਚਾ ਘਰ ਸੀ—
ਸੁਤਂ ਜਾਂਬਵਤੋ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੋਲਾਮਾਰੋਪ੍ਯ ਲੀਲਯਾ । ਦੋਲਾਮੁਖੇ ਮਣਿਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਦੋਲਯਨ੍ਗਾਯਤੀ ਮੁਦਾ
ਜਾਂਬਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਦਾਈ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਝੂਲੇ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਝੂਲੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਮਣੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਝੂਲਾ ਝੁਲਾ ਕੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸਿਂਹਃ ਪ੍ਰਸੇਨਮਵਧੀਤ੍ਸਿਂਹੋ ਜਾਂਬਵਤਾ ਹਤਃ । ਸੁਕੁਮਾਰਕ ਮਾ ਰੋਦੀਸ੍ਤਵ ਹ੍ਯੇष ਸ੍ਯਮਂਤਕਃ
ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਿੰਘ ਜਾਂਬਵਤ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। 'ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਨਾ ਰੋਵੀਂ; ਇਹ ਤੇਰਾ ਹੀ ਸ਼੍ਯਾਮੰਤਕ ਹੈ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਥ ਸ਼ਂਖਂ ਦਧ੍ਮੌ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਤੇਨ ਨਾਦੇਨ ਮਹਤਾ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮਾਤ੍ਰ ਜਾਂਬਵਾਨ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ; ਉਸ ਵੱਡੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਜਾਂਬਵਾਨ ਉਥੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਤਯੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧਮਭੂਦ੍ਘੋਰਂ ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਨਿਰਂਤਰਮ੍ । ਮੁष੍ਟਿਭਿਰ੍ਵਜ੍ਰਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਭੂਤਭਯਾਵਹਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਕੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਡਰ ਗਏ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਬਲਵृਦ੍ਧਿਂ ਚ ਤਥਾਤ੍ਮਬਲਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਚਨਂ ਬੁਬੁਧੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਘਟਦੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੀ ਗੱਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰ ਲਈ।
ਸੋऽਯਂ ਰਾਮੋऽਵਤੀਰ੍ਣੋऽਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਤ੍ਰਾਣਾਯ ਵੈ ਪੁਨਃ । ਸ ਆਗਤੋ ਮਮ ਸ੍ਵਾਮੀ ਦਾਤੁਂ ਮਮ ਮਨੋਰਥਮ੍
'ਇਹ ਰਾਮ ਆਪ ਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਫਿਰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਏ ਹਨ; ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਆ ਗਏ ਹਨ।'
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਥ ऋਕ੍ਸ਼ੇਸ਼ੋ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਯ ਰਣਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ । ਪ੍ਰਾਂਜਲਿ ਪ੍ਰਾਹ ਗੋਵਿਂਦਂ ਕੋ ਭਵਾਨਿਤਿ ਵਿਸ੍ਮਯਾਤ੍
ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਿੱਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੰਗ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?'
ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਕਦਨਂ ਸ਼ੌਰਿਃ ਪ੍ਰੋਚੇ ਗਂਭੀਰਯਾ ਗਿਰਾ । ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਪੁਤ੍ਰੋऽਹਂ ਵਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਵਾਸੁਦੇਵ ਇਤੀਰਿਤਃ
ਲੜਾਈ ਰੋਕ ਕੇ, ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਖਦੇ ਹਨ।'
ਮਮਰਤ੍ਨਂ ਸ੍ਯਮਂਤਾਖ੍ਯਂ ਹृਤਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸੁਨਿਰ੍ਭਯਃ । ਤਦ੍ਦੀਯਤਾਂ ਚ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਮੇ ਅਨ੍ਯਥਾ ਵਧਮੇष੍ਯਸਿ
'ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼੍ਯਾਮੰਤਕ ਨਾਂ ਮਣੀ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਜਲਦੀ ਮੇਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।'