ਆਮਯੋ ਯਦ੍ਵਦਾਮਸ੍ਤੁ ਨ ਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯੋ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ । ਸਕਾਲੇਨ ਪਰੀਪਾਕਾਦ੍ਭੇषਜਾਦੇਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਜੇਕਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤੇ ਦਵਾਈ ਨਾਲ ਆਪੇ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਤਥਾ ਕਾਲੇਨ ਸਂਭਾਵਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਮਾ ਵਿਲਂਬਯ । ਤ੍ਯਜੈਨਾਂ ਵਿਪਿਨੇ ਸਾਧ੍ਵੀਂ ਮਾਂ ਵਾ ਖਡ੍ਗੇਨ ਘਾਤਯ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਸੁਲਝ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ—ਇਸ ਚੰਗੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦੇ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤੋऽਭੂਤ੍ਤਦਾ ਮਹਾਨ੍ । ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਚ ਸ੍ਵਾਂਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸ਼ੋਕਕਰ੍षਿਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪਿਤ੍ਰਾਜ੍ਞਪ੍ਤੋ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੋ ਮਾਤਰਂ ਚਾਪ੍ਯਘਾਤਯਤ੍ । ਗੁਰੋਰਾਜ੍ਞਾ ਨੈਵ ਲਂਘ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾऽਯੁਕ੍ਤਾਪਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਜਾਮਦਗਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਚਾਹੇ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਲਤ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟੋੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਤਸ੍ਮਾਦੇਨਾਂ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯੇਵ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ । ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਮਨਸਿ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸਃ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਉਵਾਚ। ਅਕृਤ੍ਯਮਪਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈ ਗੁਰ੍ਵਾਜ੍ਞਾਂ ਨੈਵ ਲਂਘਯੇਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵੇ ਭਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਦਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਟੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਨਿੱਤ ਧਰਮ ਵਾਲੇ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਭਾषਮਾਣਂ ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸਃ । ਸਾਧੁਸਾਧੁ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਤ੍ਵਯਾ ਮੇ ਤੋषਿਤਂ ਮਨਃ
ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ: 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ! ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਿਆ।'
ਅਦ੍ਯੈਵ ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਦੋਹਦਸ੍ਤਾਪਸੀ ਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਤਨ੍ਮਿषੇਣ ਰਥੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਮੋਚਯੈਨਾਂ ਮਹਾਵਨੇ
ਅੱਜ ਰਾਤ, ਜਦ ਜਾਨਕੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਆਉ।
ਇਤ੍ਥਂ ਭਾषਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਿਸ਼ੁष੍ਯਦ੍ਵਦਨੋऽਭਿਤਃ । ਰੁਦਨ੍ਬਾष੍ਪਕਲਾਂ ਮੁਂਚਞ੍ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਂ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। ਉਹ ਰੋਇਆ, ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸੁਮਂਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸਮਾਹੂਯ ਵਚਨਂ ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਰਥਂ ਮੇ ਕੁਰੁ ਸਜ੍ਜਂ ਵੈ ਸਦਸ਼੍ਵਵਰਭੂषਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਥ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।'
ਸ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਰਥਮਾਨੀਤਵਾਂਸ੍ਤਦਾ । ਆਨੀਤਂ ਤਂ ਰਥਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸ਼ੋਕਕਰ੍षਿਤਃ
ਉਹ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਰਥ ਲਿਆਇਆ। ਰਥ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਪਰਮਂ ਦੁਃਖਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸਂਰੁਹ੍ਯ ਸ੍ਯਂਦਨਂ ਵਰਮ੍ । ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਞ੍ਜਾਨਕੀਗੇਹਂ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਭ੍ਰਾਤृਸੇਵਕਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ, ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ।
ਗਤ੍ਵਾ ਚਾਂਤਃਪੁਰੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਮਿਥਿਲਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੇ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਦੁਃਖਪੂਰਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ
ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਭਰਾ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਧੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਮਾਤਰ੍ਜਾਨਕਿ ਰਾਮੇਣ ਪ੍ਰੇषਿਤੋ ਭਵਨਂ ਤਵ । ਤਾਪਸੀਃ ਪ੍ਰਤਿ ਯਾਹਿ ਤ੍ਵਂ ਦੋਹਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਹੇਤਵੇ
'ਮਾਤਾ ਜਾਨਕੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਮਹਿਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਹੁਣ ਤਾਪਸੀ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾ।'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਿਦੇਹਜਾ । ਪਰਮਂ ਹਰ੍षਮਾਪਨ੍ਨਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਧੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਜਾਨਕ੍ਯੁਵਾਚ। ਧਨ੍ਯਾਹਂ ਮੈਥਿਲੀ ਰਾਜ੍ਞੀ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚਰਣਸ੍ਮਰਾ । ਯਸ੍ਯਾ ਦੋਹਦਪੂਰ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਥਿਲੀ ਰਾਣੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।'
ਅਦ੍ਯਾਹਂ ਤਾ ਵਨਚਰੀਸ੍ਤਾਪਸੀਃ ਪਤਿਦੇਵਤਾਃ । ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਚ ਵਾਸੋਭਿਃ ਪੂਜਯਾਮਿ ਮਨੋਹਰਾਃ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਪਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂਗੀ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਾਂਗੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਮ੍ਯਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਮਹਾਰ੍ਹਾਭਰਣਾਨਿ ਚ । ਮਣੀਨ੍ਵਿਮਲਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਪੂਰਾਦਿਸੁਗਂਧਿਮਤ੍
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਕਪੜੇ, ਕੀਮਤੀ ਗਹਿਣੇ, ਨਿਰਮਲ ਮਣੀ ਤੇ ਮੋਤੀ, ਤੇ ਕਪੂਰ ਆਦਿ ਸੁਗੰਧਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਲਈਆਂ।
ਚਂਦਨਾਦਿਕਵਸ੍ਤੂਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸਹਸ੍ਰਧਾ । ਜਗ੍ਰਾਹ ਰਘੁਨਾਥਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਸ੍ਵਪ੍ਰਿਯਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਉਸ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ, ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਲੈ ਲਈਆਂ।
ਸੀਤਾ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਾਸੀਨਾਂ ਕਰਯੋਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਤਿਗਚ੍ਛਂਤੀ ਦੇਹਲ੍ਯਾਂ ਚਾਸ੍ਖਲਤ੍ਤਦਾ
ਸੀਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਥੜੀ 'ਤੇ ਅਟਕ ਗਈ।
ਅਵਿਚਾਰ੍ਯ ਤਦੌਤ੍ਸੁਕ੍ਯਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਿਯਕਾਰਿਣਮ੍ । ਉਵਾਚ ਕੁਤ੍ਰ ਸਰਥੋ ਯੇਨ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪਯਿष੍ਯਸਿ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿਚ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪੁੱਛੀ: 'ਰਥ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇਂਗਾ?'
ਸ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਰਥਂ ਹੈਮਂ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਸਹ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਤ੍ । ਸੁਮਂਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਸੌ ਚਾਲਯਾਸ਼੍ਵਾਨ੍ਮਨੋਜਵਾਨ੍
ਉਹ ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰਥ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਚਲਾਓ।'
ਸ ਸੁਯੁਕ੍ਤਂ ਰਥਂ ਵਾਕ੍ਯਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਤੁ ਚਾਹ੍ਵਯਤ੍ । ਅਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖਂ ਪਸ਼੍ਯਁਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਸ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜਿਆ ਰਥ ਲਿਆ ਕੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਆਹਤਾਸ੍ਤੇਨ ਕਸ਼ਯਾ ਵਾਹਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪਤਨ੍ਪਥਿ । ਨ ਚਲਂਤਿ ਯਦਾ ਵਾਹਾਸ੍ਤਦਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਕਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਘੋੜੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਜਦ ਘੋੜੇ ਨਹੀਂ ਚਲੇ, ਉਸ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸੁਮਂਤ੍ਰ ਉਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਮਿਂਸ਼੍ਚਲਂਤਿ ਨੋ ਵਾਹਾ ਯਤ੍ਨੇਨ ਪਰਿਚਾਲਿਤਾਃ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਨ ਜਾਨੇऽਤ੍ਰ ਕਾਰਣਂ ਵਾਹਪਾਤਨੇ
ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸਵਾਮੀ, ਘੋੜੇ ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹਨ।'
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਂਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਚੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਗਦ੍ਗਦਸ੍ਵਰਃ । ਸਾਰਥਿਂ ਧੈਰ੍ਯਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਾਡਯੈਤਾਨ੍ਕਸ਼ਾਦਿਭਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਗਲੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ: 'ਸਾਰਥੀ, ਹੌਸਲਾ ਰੱਖੋ ਤੇ ਕਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ।'
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵੋਦਿਤਂ ਯਂਤਾ ਕਥਂਚਿਤ੍ਸਮਚਾਲਯਤ੍ । ਤਦਾ ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਨੇਤ੍ਰਂ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਦੁਃਖਸ਼ਂਸਕਮ੍
ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰਥੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ; ਤਦ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਫੜਕਣ ਲੱਗੀ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹੀ ਸੀ।
ਤਦੈਵ ਹृਦਯੇ ਸ਼ੋਕਃ ਸਮਭੂਦ੍ਦੁਃਖਸ਼ਂਸਕਃ । ਤਦੈਵ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਹਾਲਾਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਚੰਗੇ ਪੰਛੀ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਵਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਵੈਦੇਹੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਦੇਵਰਮ੍ । ਕਥਂ ਮੇ ਤਾਪਸੀਕ੍ਸ਼ਾਯੈ ਯਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾ ਰਘੂਦ੍ਵਹ
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਵਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਰਘੂਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?'
ਰਾਮੇ ਭੂਯਾਦ੍ਧਿ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਭਰਤੇ ਵਾ ਤਥਾਨੁਜੇ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮਾ ਭਵਂਤੁ ਵਿਪਰ੍ਯਯਾਃ
ਰਾਮ ਤੇ ਭਰਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਲਈ ਸਦਾ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਨਾ ਆਵੇ।