ਅਨੇਕਵਿਧਵਾਕ੍ਯੈਃ ਸਾ ਬੋਧਿਤਾ ਨਾਮੁਚਤ੍ਤਦਾ । ਕੁਪਿਤਾ ਦੁਃਖਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਤਨੀ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਪਤਿਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਯੋਜਯਸਿ ਮਾਮਿਤਃ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਮੇਣ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾ ਭਵ ਗਰ੍ਭਿਣੀ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਵੇਂਗੀ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਤ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਦੁਃਖਿਤਾਯਾਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਪ੍ਰਾਣਾ ਨਿਰਗਮਨ੍ਦੁਃਖਾਤ੍ਪਤਿਦੁਃਖੇਨ ਪੂਰਿਤਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਗਈ।
ਰਾਮਂ ਰਾਮਂ ਸ੍ਮਰਂਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਦਂਤ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਵਿਮਾਨਮਾਗਤਂ ਸੁष੍ਠੁ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਾ ਬਭੌ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਵਿਮਾਨ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਛੀ-ਪਤਨੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਉਠੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਮृਤਾਯਾਂ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੋ ਭਰ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਟ੍ । ਪਰਮਂ ਕ੍ਰੋਧਮਾਪਨ੍ਨੋ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਂ ਦੁਃਖਿਤੋऽਪਤਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਜਹਨਵੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਥਾ ਭਵਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਨਗਰੇ ਜਨਪੂਰਿਤੇ । ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਦਿਯਮੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਵਿਯੋਗੇਨ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਪਪਾਤੋਦੇ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾ ਭ੍ਰਮਸ਼ੋਭਿਤੇ । ਦੁਃਖਿਤਃ ਕੁਪਿਤੋ ਭੀਤਸ੍ਤਦ੍ਵਿਯੋਗੇਨ ਕਂਪਿਤਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਵਹਿੰਦੀ ਜਹਨਵੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਦੁੱਖੀ, ਗੁੱਸੇ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਃਖਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸੀਤਾਯਾ ਅਪਮਾਨਨਾਤ੍ । ਅਂਤ੍ਯਜਤ੍ਵਂ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਰਜਕਃ ਕ੍ਰੋਧਨਾਭਿਧਃ
ਗੁੱਸੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਨ ਨਾਮ ਦਾ ਧੋਬੀ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਅੰਤਜਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਯਃ ਕ੍ਰੋਧਾਚ੍ਚ ਸ੍ਵਕਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਹਤਾਂ ਦੁष੍ਟਮਾਚਰਨ੍ । ਸਂਤ੍ਯਜੇਤ੍ਸ ਮृਤੋ ਯਾਤਿ ਅਂਤ੍ਯਜਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਜਾਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਜਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਜ੍ਜਾਤਂ ਰਜਕੋਕ੍ਤ੍ਯਾਸੌ ਨਿਂਦਿਤਾ ਚ ਵਿਯੋਗਿਤਾ । ਰਜਕਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਾਪੇਨ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਵਨਂ ਗਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੋਬੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ; ਤੇ ਧੋਬੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਵਿਪ੍ਰ ਯਤ੍ਤੇ ਪृष੍ਟਂ ਵਿਦੇਹਜਾਮ੍ । ਪੁਨਰਤ੍ਰ ਪਰਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਨਿਗਦਾਮਿ ਤਤ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਜੋ ਵੀਦੇਹ ਦੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਇੱਥੇ ਅੱਗੇ ਹੋਇਆ ਵਾਕਿਆ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਭਰਤਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਘੁਨਾਥਃ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ । ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਮੁਵਾਚੇਦਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਪਯਾਸ਼ੁ ਮਾਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਰਤ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਰਘੁਨਾਥ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲੋ।'
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਛਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮਾਨਯਤ੍ । ਯਤ੍ਰ ਰਾਮੋ ਨਿਜਭ੍ਰਾਤਾ ਭਰਤੇਨ ਸਹ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ, ਆਪਣਾ ਭਰਾ, ਭਰਤ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ।
ਭਰਤਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਘੁਨਾਥਂ ਚ ਦੁਃਖਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤੋऽਵੋਚਤ੍ਕਿਮਿਦਂ ਦਾਰੁਣਂ ਮਹਤ੍
ਭਰਤ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਅਤੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਇਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਘਟਨਾ ਕੀ ਹੋਈ ਹੈ?'
ਤਦਾ ਰਾਮੋਂऽਤ੍ਯਜਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਲੋਕਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ । ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਰਾਮੋऽਸੌ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਪਦਸੇਵਕਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਅੰਤਜਨ ਛੱਡਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗੱਲ ਆਖੀ; ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਧੋਮੁਖੋ ਦੀਨਰਵੋ ਗਦ੍ਗਦਾਕ੍ਸ਼ਰਵੇਪਥੁਃ । ਸ਼ृਣੁ ਭ੍ਰਾਤਰ੍ਵਚੋ ਮੇऽਦ੍ਯ ਕੁਰੁ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਾਦਰਾਤ੍
ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਭਰਾ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਕਰ।'
ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਮਲਾਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਗਂਗੇਵ ਪृਥਿਵੀਂ ਗਤਾ । ਸੀਤਾਯਾ ਵਾਚ੍ਯਮਤੁਲਂ ਲੋਕੇ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਂਤ੍ਯਜੋਦਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਇੱਜ਼ਤ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਦ ਲੋਕ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਸੁਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਣਗੇ।
ਹਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਮੇਨਾਂ ਵਾ ਜਾਨਕੀਂ ਕਿਲ । ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕਿਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਹਾ
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿਆਂ—ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ।
ਸਵੇਪਥੁਃ ਪਪਾਤੋਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਦੁਃਖਿਤਃ ਪਰਦਾਰਣਃ । ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਰਘੁਨਾਥਮਵੋਚਤ
ਪਰਾਇਆ ਘਰ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਕਿਮੇਤਦੁਚ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਾਮਿਞ੍ਜਾਨਕੀਂ ਪ੍ਰਤਿ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਪਾਖਂਡੈਰ੍ਦੁष੍ਟਚਿਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤੈਃ
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਲਕ, ਜਾਨਕੀ ਬਾਰੇ ਇਹਨੀ ਸਖਤ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਆਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਝੂਠੇ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਿਂਦਿਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਗ੍ਰਾਹ੍ਯਾ ਭਵਤਿ ਤ੍ਵਗ੍ਰ੍ਯਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ । ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਪਾਪਘ੍ਨੀ ਦੁਰਿਤਾਪਹਾ
ਮੰਦੀ ਆਖੀ ਗਈ ਗੱਲ ਚੰਗੇ ਘਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਦੇ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜਹਨਵੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਾਪ ਨਾਸਣ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਨਿਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਪਾਪਿਭਿਃ ਪੁਂਭਿਃ ਸਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨਾਰ੍ਹਿਤਾ ਸਤਾਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯੋ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਯ ਸਮੁਦੇਤਿ ਜਗਤ੍ਯਹੋ
ਜਿਹੜੀ ਪਾਪੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ ਛੁਈ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਉਲੂਕਾਨਾਂ ਰੁਚਿਕਰੋ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮੇਨਾਂ ਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਮਾ ਤ੍ਯਜਾਨਿਂਦਿਤਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍
ਉੱਲੂਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚਾਨਣ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ, ਛੱਡ ਨਾ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਭਦ੍ਰਕृਪਯਾ ਕੁਰੁष੍ਵ ਵਚਨਂ ਮਮ । ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਭਦਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਪੁਨਃਪੁਨਰ੍ਜਗਾਦੇਦਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਭਰਤਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਚੋ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਦੁਃਖਪੂਰਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਹੀ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ ਜੋ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਪਪਾਤ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਭੂਮੌ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ । ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪਤਿਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਦੁਃਖਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਵੱਢਿਆ ਰੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਮੁਵਾਚੇਦਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਤ੍ਵਾਨਯਾਂਤਿਕਮ੍ । ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨ੍ਯਵੇਦਯਦਿਦਂ ਵਚਃ
ਉਸ ਨੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।' ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਉਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਰਾਮੋ ਭਵਂਤਂ ਤੁ ਸਮਾਹ੍ਵਯਤਿ ਵੇਗਤਃ । ਸ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹ੍ਵਾਨਂ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰੇਣ ਵੇਗਤਃ
ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮਾਲਕ ਰਾਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਲਦੀ ਬੁਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।' ਇਹ ਸੱਦਾ ਰਾਮਚੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ,
ਜਗਾਮ ਤਰਸਾ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਸ ਭ੍ਰਾਤृਕੋऽਨਘਃ । ਭਰਤਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮਪਿ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਭਰਤ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚਂਦ੍ਰਂ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਂ ਦੁਃਖਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਕਿਮੇਤਦ੍ਦਾਰੁਣਂ ਰਾਜਨ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਾਦਿਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਇਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਣਾ ਆਦਿ?'