ਸ਼ੋਭਨੋਰੁਕਟਿਸ਼ੋਭਯਾ ਯੁਤਂ । ਜਾਨੁਯੁਗ੍ਮਮਮਲਂ ਸ੍ਵਸੇਵਿਤਮ੍ । ਪਾਦਪਦ੍ਮਮਖਿਲੈਰ੍ਨਿਜੈਃ ਸਦਾ । ਸੇਵਿਤਂ ਰਘੁਪਤਿਂ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਸੁੰਦਰ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਮਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਗੋਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਪੈਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਘੁਪਤੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ਰੂਪਧਰੋ ਰਾਮੋ ਮਯਾ ਕਿਂ ਤੁ ਸ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ । ਸ਼ਤਾਨਨੋਪਿ ਨੋ ਯਾਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਕਿਮੁ ਮਾਦृਸ਼ਾਃ
ਰਾਮ ਜੀ ਇਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜਦੋਂ ਸੌ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਪੰਛੀ ਕਿਵੇਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਲਲਿਤਾ ਮਨੋਹਰਵਪੁਰ੍ਧਰਾ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਮੁਮੋਹ ਭੁਵਿਕਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਾ ਨ ਮੋਹਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਰੂਪ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਵੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਭੀ ਭੁੱਲਦੀ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਬਲੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਮਹਾਮੋਹਨਰੂਪਧृਕ੍ । ਕਿਂ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ?
ਧਨ੍ਯਾ ਸਾ ਜਾਨਕੀਦੇਵੀ ਮਹਾਮੋਹਨਰੂਪਧृਕ੍ । ਰਂਸ੍ਯਤੇ ਯੇਨ ਸਹਿਤਾ ਵਰ੍षਾਣਾਮਯੁਤਂ ਮੁਦਾ
ਧੰਨ ਹੈ ਜਾਨਕੀ ਮਾਤਾ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਮ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਕਾਸਿ ਕਿਂ ਤੁ ਨਾਮਾਸਿ ਬਤ ਸੁਂਦਰਿ ਯਤ੍ਤੁ ਮਾਮ੍ । ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ ਵੈਦਗ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਰਾਮਕੀਰ੍ਤਨਮਾਦਰਾਤ੍
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ? ਪਰ ਤੂੰ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਏਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਜਾਨਕੀ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋਰ੍ਯੁਗਮ੍ । ਉਵਾਚ ਜਨ੍ਮਲਲਿਤਂ ਸ਼ਂਸਂਤੀ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਮੋਹਨਮ੍
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੋਹਣੀ ਸੁਰਤ ਬਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਜਾਨਕੀ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾਹਂ ਜਨਕਪੁਤ੍ਰਿਕਾ । ਸ ਰਾਮੋ ਮਾਂ ਯਦਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ਸੁਮਨੋਹਰਃ
ਜਾਨਕੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ। ਜਦੋਂ ਸੋਹਣੇ ਰਾਮ ਜੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।
ਤਦਾ ਵਾਂ ਮੋਚਯਾਮ੍ਯਦ੍ਧਾਨਾਨ੍ਯਥਾ ਵਾਕ੍ਯਲੋਭਿਤਾ । ਲਾਲਯਾਮਿ ਸੁਖੇਨਾਸ੍ਤਾਂ ਮਦ੍ਗੇਹੇ ਮਧੁਰਾਕ੍ਸ਼ਰੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗੀ, ਜਾਂ ਜੇ ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹ ਲੈ ਗਈ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੱਖਾਂਗੀ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਿਓ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵੇਪਤੁਰ੍ਭਯਤਾਂ ਗਤੌ । ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤੌ ਜਾਨਕੀਮਿਤ੍ਯਵੋਚਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਡਰ ਕਰਕੇ ਪੰਛੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੋਵੇਂ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਵਯਂ ਵੈ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਸਾਧ੍ਵਿ ਵਨਸ੍ਥਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਗੋਚਰਾਃ । ਪਰਿਭ੍ਰਮਾਮ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨੋ ਸੁਖਂ ਨੋ ਭਵੇਦ੍ਗृਹੇ
ਅਸੀਂ ਪੰਛੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਮਹਿਲਾ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।
ਅਂਤਰ੍ਵਤ੍ਨੀ ਸ੍ਵਕੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਗਤ੍ਵਾ ਸਂਸੂਯ ਪੁਤ੍ਰਕਾਨ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਸ੍ਥਾਨਮਾਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਤ੍ਯਂ ਮੇ ਹ੍ਯੁਦਿਤਂ ਵਚਃ
ਮੇਰੀ ਸਾਥਣ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਰਹਿ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੇਗੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗਾ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਤਯਾ ਸਾ ਤੁ ਨ ਮੁਮੋਚ ਸ਼ੁਕੀਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਦਾਪਤਿਸ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਿਨੀਤਵਦਨੁਤ੍ਸੁਕਃ
ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਾਦਾ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਸੀਤੇ ਮੁਂਚ ਕਥਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸੇ ਮੇ ਮਨੋਹਰੀਮ੍ । ਆਵਾਂ ਗਚ੍ਛਾਵ ਵਿਪਿਨੇ ਵਿਚਰਾਵਃ ਸੁਖਂ ਵਨੇ
ਸੀਤਾ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੇ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਲਈਏ।
ਅਂਤਰ੍ਵਤ੍ਨੀ ਤੁ ਵਰ੍ਤੇਤ ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਮ ਮਨੋਰਮਾ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਮਾਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਰਹੇਗੀ। ਜਦ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ, ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਜਗਾਦੇਮਂ ਸੁਖਂ ਗਚ੍ਛ ਮਹਾਮਤੇ । ਏਤਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਮਿ ਸੁਖਿਨੀਂ ਮਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪ੍ਰਿਯਕਾਰਿਣੀਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਖੀ: 'ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲਿਆ। ਮੈਂ ਇਸ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਾਂਗੀ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਦੁਃਖਿਤਃ ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਤਾਮੂਚੇ ਕਰੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਯੋਗਿਭਿਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਯਦ੍ਵੈ ਤਦ੍ਵਚਸ੍ਤਥ੍ਯਮੇਵ ਹਿ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਪੰਛੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: 'ਜੋ ਯੋਗੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੀ ਹੈ।'
ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮੌਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਾਮ੍ । ਨੋਚੇਤ੍ਸ ਵਾਕ੍ਯਦੋषੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾਲਾਨਮੁਨ੍ਮਦਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਹੀਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਗਲਪਨ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਯਂ ਚੇਦਤ੍ਰ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਕਰਿष੍ਯਾਮ ਨਗੋਪਰਿ । ਬਂਧਨਂ ਕਥਮਾਵਾਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੌਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੇ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨਾਹਂ ਜੀਵਾਮਿ ਸੁਂਦਰਿ । ਏਤਯਾ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸੀਤੇ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੁਂਚ ਮਨੋਹਰੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਇਸ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਸੀਤੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਮਨਮੋਹਣੀਏ।'
ਅਨੇਕਵਿਧਵਾਕ੍ਯੈਃ ਸਾ ਬੋਧਿਤਾ ਨਾਮੁਚਤ੍ਤਦਾ । ਕੁਪਿਤਾ ਦੁਃਖਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਤਨੀ ਨੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਪਤਿਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਯੋਜਯਸਿ ਮਾਮਿਤਃ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਮੇਣ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾ ਭਵ ਗਰ੍ਭਿਣੀ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਵੇਂਗੀ, ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਤ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਦੁਃਖਿਤਾਯਾਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਪ੍ਰਾਣਾ ਨਿਰਗਮਨ੍ਦੁਃਖਾਤ੍ਪਤਿਦੁਃਖੇਨ ਪੂਰਿਤਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਗਈ।
ਰਾਮਂ ਰਾਮਂ ਸ੍ਮਰਂਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਦਂਤ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਵਿਮਾਨਮਾਗਤਂ ਸੁष੍ਠੁ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਾ ਬਭੌ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੀ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਵਿਮਾਨ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਛੀ-ਪਤਨੀ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਉਠੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਮृਤਾਯਾਂ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੋ ਭਰ੍ਤਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਟ੍ । ਪਰਮਂ ਕ੍ਰੋਧਮਾਪਨ੍ਨੋ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਂ ਦੁਃਖਿਤੋऽਪਤਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਰ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਜਹਨਵੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਥਾ ਭਵਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਨਗਰੇ ਜਨਪੂਰਿਤੇ । ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਦਿਯਮੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਵਿਯੋਗੇਨ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਪਪਾਤੋਦੇ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾ ਭ੍ਰਮਸ਼ੋਭਿਤੇ । ਦੁਃਖਿਤਃ ਕੁਪਿਤੋ ਭੀਤਸ੍ਤਦ੍ਵਿਯੋਗੇਨ ਕਂਪਿਤਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਵਹਿੰਦੀ ਜਹਨਵੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਦੁੱਖੀ, ਗੁੱਸੇ, ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ।
ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦ੍ਦੁਃਖਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸੀਤਾਯਾ ਅਪਮਾਨਨਾਤ੍ । ਅਂਤ੍ਯਜਤ੍ਵਂ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਰਜਕਃ ਕ੍ਰੋਧਨਾਭਿਧਃ
ਗੁੱਸੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਨ ਨਾਮ ਦਾ ਧੋਬੀ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਅੰਤਜਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਯਃ ਕ੍ਰੋਧਾਚ੍ਚ ਸ੍ਵਕਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਹਤਾਂ ਦੁष੍ਟਮਾਚਰਨ੍ । ਸਂਤ੍ਯਜੇਤ੍ਸ ਮृਤੋ ਯਾਤਿ ਅਂਤ੍ਯਜਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਜਾਨ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਜਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਜ੍ਜਾਤਂ ਰਜਕੋਕ੍ਤ੍ਯਾਸੌ ਨਿਂਦਿਤਾ ਚ ਵਿਯੋਗਿਤਾ । ਰਜਕਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਾਪੇਨ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਵਨਂ ਗਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੋਬੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਅਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈ; ਤੇ ਧੋਬੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।