ਤਦਾ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਚਾਰੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ । ਅਕਥ੍ਯਮਪਿ ਤੇ ਵਾਚ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਾਰੁਜਨੋਦਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਜਾਸੂਸ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਨਾ ਆਖਣ ਯੋਗ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਚਾਰ ਉਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਦਸ਼ਾਨਨਵਧਾਦਿਕਾ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਾਯਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਅਹੋ
ਜਾਸੂਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਲਕ, ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹਰ ਥਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਕਰਕੇ, ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਰਾਖਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਔਰਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ।
ਕਾਰੁਰੇਕਸ੍ਤੁ ਰਜਕੋ ਨਿਸ਼ੀਥੇ ਮਹਿਲਾਂ ਸ੍ਵਕਾਮ੍ । ਅਨ੍ਯਗੇਹੋषਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਿਕ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸਮਤਾਡਯਤ੍
ਕਰੂਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਧੋਬੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਆਈ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਣਿਆ ਤੇ ਮਾਰਿਆ।
ਤਨ੍ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਮਾਂ ਕਥਂ ਤਾਡਯਸੇऽਨਘਾਮ੍ । ਗृਹਾਣ ਮਾ ਕृਥਾ ਨਿਂਦਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਾਚਰ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਇਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਨਾ ਆਖ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ।
ਤਦਾਵੋਚਤ੍ਸ ਰਜਕੋ ਨਾਹਂ ਰਾਮੋ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਯਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਗृਹੇਧ੍ਯੁष੍ਟਾਂ ਸੀਤਾਮਂਗੀਚਕਾਰ ਸਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਧੋਬੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਖਸ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਆਈ ਸੀ, ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸਰ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਨੀਤਿਮਦ੍ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਭੋ । ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਤॄਣਾਮਪਿ ਕृਤ੍ਯਮਨੀਤਿਮਤ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਅਣਨਿਆਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੁਵਾਚਾਸੌ ਨਾਹਂ ਰਾਮੋ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਚੁਕ੍ਰੁਧੇ ਸਮਯੇ ਰਾਜਨ੍ਮਯਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਵ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਹ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ: ਮੈਂ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਤਦਾਨੀਂ ਸ਼ਿਰ ਆਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਪਾਤਯਾਮਿ ਮਹੀਤਲੇ। ਕृਤਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਚਾਰੋਮੇ ਕ੍ਵ ਰਾਮੋ ਰਜਕਃ ਕ੍ਵ ਨੁ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ: ਰਾਮ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਧੋਬੀ ਕਿੱਥੇ।
ਅਯਂ ਦੁष੍ਟੋऽਨृਤਂ ਵਕ੍ਤਿ ਨ ਹੀਦਂ ਤਥ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਆਜ੍ਞਾਪਯਸਿ ਚੇਦ੍ਰਾਮ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਮਾਰਯਾਮਿ ਤਮ੍
ਇਹ ਮੰਦਾ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦਿਉ, ਰਾਮ ਜੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ।
ਅਵਾਚ੍ਯਮਪਿ ਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਦਾਗ੍ਰਹਤ ਉਨ੍ਨਯਮ੍ । ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਮਾਣਮਤ੍ਰੇਦਂ ਵਿਚਾਰਯਤੁ ਸਂਗਤਮ੍
ਜੋ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਸੋਚ ਕੇ ਠੀਕ ਫੈਸਲਾ ਕਰੇ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮਹਾਵਜ੍ਰਨਿਭਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਮੁਹੁਰੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਮਾਚਰਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋऽਪਤਤ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਖੋ ਬੈਠਾ।
ਤਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਨृਪਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਰਾ ਦੁਃਖਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਵੀਜਯਾਮਾਸੁਰ੍ਵਾਸੋਗ੍ਰੈਰ੍ਦੁਃਖਾਪਨਯ ਹੇਤਵੇ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਚੌਕੀਦਾਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਸਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞੋ ਨृਪਤਿਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਜਗਾਦ ਤਾਨ੍ । ਗਚ੍ਛਂਤੁ ਭਰਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰੇषਯਂਤੁ ਚ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: ਜਲਦੀ ਜਾਓ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੁਰੰਤ ਲੈ ਆਓ।
ਤੇ ਦੁਃਖਿਤਾਸ਼੍ਚਰਾਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਗਤਾਃ । ਕਥਯਾਮਾਸੁ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਂਦੇਸ਼ਂ ਨਯਹਾਰਕਾਃ
ਉਹ ਦੁਖੀ ਚੌਕੀਦਾਰ ਤੁਰੰਤ ਭਰਤ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਰਾਮ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਵਜੋਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਭਰਤੋ ਰਾਮਸਂਦੇਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧੀਮਾਨ੍ਯਯੌ ਸਦਃ । ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤਿ ਰਹਃਸਂਸ੍ਥਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤ੍ਵਰਯਾ ਯੁਤਃ
ਰਾਮ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਭਰਤ ਤੁਰੰਤ ਸਭਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਇਕੱਲਾ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਆਗਤ੍ਯ ਤਂ ਪ੍ਰਤੀਹਾਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਮਨਾਃ । ਕੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਰਾਮਭਦ੍ਰੋऽਸੌ ਮਮ ਭ੍ਰਾਤਾ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਨੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੇਰਾ ਭਰਾ, ਦਇਆ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਂ ਗृਹਂ ਵੀਰੋ ਯਯੌ ਰਤ੍ਨਮਨੋਹਰਮ੍ । ਰਾਮਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਵਿਕ੍ਲਾਂਤਂ ਭਯਮਾਪ ਸ ਮਾਨਸੇ
ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਘਰ ਵੱਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀਰ ਉਥੇ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਡਰ ਪੈ ਗਿਆ।
ਕਿਂ ਵਾਸੌ ਕੁਪਿਤੋ ਰਾਮਃ ਕਿਂ ਵਾ ਦੁਃਖਮਿਦਂ ਵਿਭੋਃ । ਤਦਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਨृਪਤਿਂ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਂਤਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਕੀ ਰਾਮ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆ ਗਿਆ ਹੈ?' ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਾਹ ਭਰਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਸੁਖਸਮਾਰਾਧ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਤੇ ਕਥਮਾਨਤਮ੍ । ਅਸ਼੍ਰੁਭਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਰਾਹੁਗ੍ਰਸ੍ਤਦੇਹਃ ਸ਼ਸ਼ੀਵ ਤੇ
'ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਡਾ ਚਿਹਰਾ ਜੋ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਥੱਲੇ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੂ ਨੇ ਚੰਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।'
ਸਰ੍ਵਂ ਮੇ ਕਾਰਣਂ ਤਥ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਾਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਤੇ । ਤ੍ਯਜ ਦੁਃਖਂ ਮਹਾਰਾਜ ਕਥਂ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਭਾਜਨਮ੍
'ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਇਹ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਪਾਤਰ ਕਿਉਂ ਬਣ ਰਹੇ ਹੋ?'
ਏਵਂ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਮਾਨੋ ਗਦ੍ਗਦਸ੍ਵਰਯਾ ਗਿਰਾ । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਵੀਰੋ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਭਾਵ ਭਰਿਆ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼ृਣੁ ਭ੍ਰਾਤਰ੍ਵਚੋ ਮਹ੍ਯਂ ਮਮ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ । ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਜਨਂ ਕੁਰੁष੍ਵਾਦ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਮਹਾਮਤੇ
'ਭਰਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣ। ਅੱਜ ਜਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ, ਹੇ ਸਮਝਦਾਰ ਭਰਾ।'
ਵਂਸ਼ੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤੇ ਰਾਜਾ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦਯਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਤਃ । ਮਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਰਦ੍ਯ ਕਲੁषਾ ਗਂਗਾਯਮੁਨਯਾ ਗਤਾ
'ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਪਰ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਵਿਚ ਵਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ।'
ਯੇषਾਂ ਯਸ਼ੋ ਨृਣਾਂ ਭੂਮੌ ਤੇषਾਮੇਵ ਸੁਜੀਵਿਤਮ੍ । ਅਪਕੀਰ੍ਤਿਕ੍ਸ਼ਤਾਨਾਂ ਤੁ ਜੀਵਿਤਂ ਮृਤਕੈਃ ਸਮਮ੍
'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।'
ਯੇषਾਂ ਯਸ਼ੋ ਭਵੇਦ੍ਭੂਮੌ ਤੇषਾਂ ਲੋਕਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ । ਅਪਕੀਰ੍ਤ੍ਯੁਰਗੀ ਦष੍ਟਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਭੂਯਾਦਧੋਗਤਿਃ
'ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਚੰਗਾ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਦਾ ਸੱਪ ਡੱਸ ਲਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਕਲੁषਾ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਰ੍ਧੁਨੀ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਚੋ ਮੇऽਦ੍ਯ ਰਜਕੇਨ ਯਥੋਦਿਤਮ੍
'ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰਗ ਦੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚੀ ਸੀ, ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਧੋਬੀ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।'
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰੇऽਦ੍ਯ ਰਜਕ ਉਕ੍ਤਵਾਞ੍ਜਾਨਕੀਭਵਮ੍ । ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਾਚ੍ਯਂ ਤਤੋ ਭ੍ਰਾਤਃ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਅੱਜ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਕ ਧੋਬੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਭਰਾ, ਹੁਣ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਕਿਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਹਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਕਿਮੇਨਾਂ ਜਾਨਕੀਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍ । ਉਭਯੋਃ ਕਿਂ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਤਥ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਭਵਾਨ੍
ਕੀ ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਛੱਡ ਦਿਆਂ ਜਾਂ ਇਹ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂ? ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਗਲਦ੍ਬਾष੍ਪੋ ਵੇਪਥੁ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਂਗਕਃ । ਪਪਾਤ ਭੂਮੌ ਵਿਰਜੋ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਣਾਂ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗ ਪਏ, ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੋਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪਤਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਰਤੋ ਦੁਃਖਸਂਯੁਤਃ । ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਨਕੈ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਂਜ੍ਞਂ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਭਰਾ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਾਮ ਵਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਆਇਆ।