ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯਾਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਹਿਰਣ੍ਯਦਾਨੈਃ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸਂਸਦਂ ਯਯੌ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਾਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਲੋਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਰਘੁਨਾਥਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਾਲਯਂਤਂ ਯਯੁਃ ਸਭਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਘੁਨਾਥ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਬੈਠੇ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨਾਤਪਤ੍ਰਂ ਤੁ ਧृਤਂ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਭੂਪਤੇਃ । ਤਦਾ ਭਰਤਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੌ ਚਾਮਰਦ੍ਵਂਦ੍ਵ ਧਾਰਿਣੌ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਚਮਰੇ ਵਾਲਾ ਜੋੜਾ ਹਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮੁਨਯਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤ । ਸੁਮਂਤ੍ਰਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਂਤ੍ਰਿਣੋ ਨ੍ਯਾਯਕਰ੍ਤृਕਾਃ
ਉਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਿਆਂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਬੈਠੇ ਸਨ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਸਮਯੇ षਟ੍ਚਾਰਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾਃ । ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਨਰਪਤਿਂ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਭਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਛੇ ਜਾਸੂਸ ਸੋਹਣੇ ਬਣ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਏ।
ਤਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਕਾਮਾਨ੍ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਰਾਨ੍ਨृਪਤਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਸਭਾਯਾਮਂਤਰਾਵੇਸ਼੍ਮ ਰਹਃ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦੁਤ੍ਸੁਕਃ
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਾਸੂਸ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇਕ ਅਲੱਗ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਏਕਾਂਤੇ ਤਾਂਸ਼੍ਚਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸੁਮਤਿਰ੍ਨृਪਃ । ਕਥਯਂਤੁ ਚਰਾ ਮਹ੍ਯਂ ਯਥਾਤਥ੍ਯਮਰਿਂਦਮਾਃ
ਉਕਲੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਸੁਮਤੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਸੂਸੋ!'
ਲੋਕਾ ਬ੍ਰੁਵਂਤਿ ਮਾਂ ਕੀਦृਗ੍ਭਾਰ੍ਯਾਯਾ ਮਮ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਮਂਤ੍ਰਿਣਾਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਲੋਕਾ ਵਦਂਤਿ ਚਰਿਤਂ ਕਥਮ੍
'ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ, ਮੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਬਾਰੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਲੋਕ ਸਾਡੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ?'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਚਾਰਾ ਰਾਮਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਮੇਘਗਂਭੀਰਯਾ ਵਾਚਾ ਪृਚ੍ਛਂਤਂ ਰਘੁਨਾਯਕਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੰਭੀਰ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚਾਰਾ ਊਚੁਃ। ਨਾਥ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਜਨਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਵਯਤ੍ਯਧੁਨਾ ਭੁਵਿ । ਗृਹੇਗृਹੇ ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪੁਰੁषੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰੀਡਿਤਾ
ਜਾਸੂਸ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣੀ ਹੈ।'
ਵਿਵਸ੍ਵਤੋ ਮਹਾਨ੍ਵਂਸ਼ੋ ਭਵਤਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਅਲਂਕਰ੍ਤੁਂ ਗਤਂ ਭੂਮੌ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਤਾ ਬਹੁਃ
ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਇੱਜ਼ਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਅਨੇਕੇ ਸਗਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਮਂਤੋ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਅਭਵਂਸ੍ਤਾਦृਸ਼ੀ ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਾਭੂਦ੍ਯਥਾ ਤਵ
ਸਗਰ ਆਦਿਕ ਕਈ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਥੇਨ ਸਕਲਾਃ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕृਤਾਃ । ਯਾਸਾਂ ਨਾਕਾਲਮਰਣਂ ਨ ਚ ਰਾਗਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰੁਤਿਃ
ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਸੁਖੀ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਯਾਦृਸ਼ਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਮਾਲੋਕੇ ਯਾਦृਸ਼ੀ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਸਰਿਤ੍ । ਤਾਦृਕ੍ਤਵ ਚ ਸਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ ਭੂਤਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਹਨਵੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਇੱਜ਼ਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕਾ ਭਵਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤ੍ਰਪਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਨਾਥ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਪਾਵਯਤ੍ਯਧੁਨਾ ਜਨਾਨ੍
ਹੇ ਨਾਥ, ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਜਜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਯਂ ਧਨ੍ਯਤਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇ ਚਾਰਾਸ੍ਤਵ ਭੂਪਤੇ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ਤਵ ਮੁਖਂ ਲੋਕਯਾਮ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ ਤੇ ਜਾਸੂਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿਵਾਕ੍ਯਂ ਚਾਰਾਣਾਂ ਪਂਚਾਨਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਘਵਃ । षष੍ਠਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਚਾਰਂ ਤਂ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮੁਖਾਂਕਿਤਮ੍
ਇਹ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦੇ ਅਜੇਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਜਾਸੂਸ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ।
ਰਾਮ ਉਵਾਚ। ਸਤ੍ਯਂ ਵਦ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਲੋਕਸਂਕਰੇ । ਤਾਦृਕ੍ਪ੍ਰਸ਼ਂਸ ਮੇ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਯਥਾ ਪਾਤਕਾਦਿਕृਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ। ਜਿੰਨੀ ਮੇਰੀ ਉਚਿਤ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਲੱਗੂ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤਂ ਰਾਮਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਸ਼ੁ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਨ ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਯੇਵ ਰਾਮਂ ਲੌਕਿਕਭਾषਿਤਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਦਾ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੋਚਚ੍ਚਾਰਂ ਮੁਖਵਿਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਸ਼ਪਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸ਼ਂਸ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਜਾਸੂਸ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ ਦੇ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ।
ਤਦਾ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਚਾਰੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ । ਅਕਥ੍ਯਮਪਿ ਤੇ ਵਾਚ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਾਰੁਜਨੋਦਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਜਾਸੂਸ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਨਾ ਆਖਣ ਯੋਗ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਚਾਰ ਉਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਦਸ਼ਾਨਨਵਧਾਦਿਕਾ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਾਯਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਅਹੋ
ਜਾਸੂਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਲਕ, ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹਰ ਥਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਕਰਕੇ, ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਰਾਖਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਔਰਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ।
ਕਾਰੁਰੇਕਸ੍ਤੁ ਰਜਕੋ ਨਿਸ਼ੀਥੇ ਮਹਿਲਾਂ ਸ੍ਵਕਾਮ੍ । ਅਨ੍ਯਗੇਹੋषਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਿਕ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸਮਤਾਡਯਤ੍
ਕਰੂਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਧੋਬੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਆਈ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਣਿਆ ਤੇ ਮਾਰਿਆ।
ਤਨ੍ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਮਾਂ ਕਥਂ ਤਾਡਯਸੇऽਨਘਾਮ੍ । ਗृਹਾਣ ਮਾ ਕृਥਾ ਨਿਂਦਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਾਚਰ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਇਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਨਾ ਆਖ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ।
ਤਦਾਵੋਚਤ੍ਸ ਰਜਕੋ ਨਾਹਂ ਰਾਮੋ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਯਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਗृਹੇਧ੍ਯੁष੍ਟਾਂ ਸੀਤਾਮਂਗੀਚਕਾਰ ਸਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਧੋਬੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਖਸ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਆਈ ਸੀ, ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸਰ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਞਃ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਨੀਤਿਮਦ੍ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਭੋ । ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਤॄਣਾਮਪਿ ਕृਤ੍ਯਮਨੀਤਿਮਤ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਕੁਝ ਰਾਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਅਣਨਿਆਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੁਵਾਚਾਸੌ ਨਾਹਂ ਰਾਮੋ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਚੁਕ੍ਰੁਧੇ ਸਮਯੇ ਰਾਜਨ੍ਮਯਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਵ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਹ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ: ਮੈਂ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਤਦਾਨੀਂ ਸ਼ਿਰ ਆਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਪਾਤਯਾਮਿ ਮਹੀਤਲੇ। ਕृਤਃ ਪੁਨਰ੍ਵਿਚਾਰੋਮੇ ਕ੍ਵ ਰਾਮੋ ਰਜਕਃ ਕ੍ਵ ਨੁ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ: ਰਾਮ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਧੋਬੀ ਕਿੱਥੇ।
ਅਯਂ ਦੁष੍ਟੋऽਨृਤਂ ਵਕ੍ਤਿ ਨ ਹੀਦਂ ਤਥ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਆਜ੍ਞਾਪਯਸਿ ਚੇਦ੍ਰਾਮ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਮਾਰਯਾਮਿ ਤਮ੍
ਇਹ ਮੰਦਾ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਆਗਿਆ ਦਿਉ, ਰਾਮ ਜੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂ।
ਅਵਾਚ੍ਯਮਪਿ ਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਦਾਗ੍ਰਹਤ ਉਨ੍ਨਯਮ੍ । ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਮਾਣਮਤ੍ਰੇਦਂ ਵਿਚਾਰਯਤੁ ਸਂਗਤਮ੍
ਜੋ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਸੋਚ ਕੇ ਠੀਕ ਫੈਸਲਾ ਕਰੇ।