ਤਦਾਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਾ ਤ੍ਯਜੈਨਾਂ ਗृਹਾਗਤਾਮ੍ । ਅਪਰਾਧੇਨ ਰਹਿਤਾਂ ਦੁष੍ਟਕਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡ, ਜੋ ਘਰ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ।'
ਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਰਜਕਃ ਕ੍ਰੋਧਸਂਯੁਤਃ । ਨਾਹਂ ਰਾਮਇਵ ਪ੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਗृਹ੍ਣਾਮ੍ਯਨ੍ਯਗृਹੋषਿਤਾਮ੍
ਪਰ ਧੋਬੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੇ।'
ਸ ਰਾਜਾ ਯਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯੇਵ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨੀਤਿਮਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਅਹਂ ਗृਹ੍ਣਾਮਿ ਨੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪਰਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਹੀ ਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
ਪੁਨਃਪੁਨਰੁਵਾਚੇਦਂ ਨਾਹਂ ਰਾਮੋ ਮਹੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਯਃ ਪਰਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਸਂਸ੍ਥਾਂ ਜਾਨਕੀਂ ਵੈ ਰਰਕ੍ਸ਼ ਸਃ
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਪਰਾਏ ਘਰ ਵਿਚ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਬਚਾਇਆ, ਉਹ ਰਾਮ ਸੀ।'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਚਾਰਃ ਕ੍ਰੋਧਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ । ਖਡ੍ਗਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਕਰੇ ਤਂ ਹਂਤੁਂ ਵਿਦਧੇ ਮਨਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਰ (ਜਾਸੂਸ) ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਸ ਰਾਮੋਕ੍ਤਂ ਚ ਸਸ੍ਮਾਰ ਨ ਵਧ੍ਯਃ ਕੋਪਿ ਮੇ ਜਨਃ । ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਰੋषਂ ਤੁ ਸਂਜਹਾਰ ਮਹਾਮਨਾਃ
ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਹੁਕਮ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ, 'ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਤਦਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਪਂਚਚਾਰਾ ਯਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਤਤੋ ਗਤਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਮੁਹੁਰੁਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਜ ਜਾਸੂਸ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੰਝੂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤੇ ਵੈ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਤਤ੍ਰ ਮਿਲਿਤਾਸ੍ਤੁ ਸਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਸ੍ਵਸ਼੍ਰੁਤਂ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਕਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਅਸੀਂ ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈ।'
ਤੇ ਤਦ੍ਭਾषਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮਮਂਤ੍ਰਯਨ੍ । ਨ ਵਾਚ੍ਯਂ ਰਘੁਨਾਥਾਯਾ ਵਾਚ੍ਯਂ ਦੁष੍ਟਜਨੋਦਿਤਮ੍
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਇਹ ਗੱਲ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ। ਜੋ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ।'
ਇਤਿ ਸਂਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਤੇ ਗੇਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸੁषੁਪੁਰੁਤ੍ਸੁਕਾਃ । ਪ੍ਰਾਤਾ ਰਾਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਮ ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਸੁੱਤ ਗਏ। ਸਵੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਾਂਗੇ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯਾਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਹਿਰਣ੍ਯਦਾਨੈਃ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸਂਸਦਂ ਯਯੌ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਾਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਲੋਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਰਘੁਨਾਥਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਾਲਯਂਤਂ ਯਯੁਃ ਸਭਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਘੁਨਾਥ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਬੈਠੇ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨਾਤਪਤ੍ਰਂ ਤੁ ਧृਤਂ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਭੂਪਤੇਃ । ਤਦਾ ਭਰਤਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੌ ਚਾਮਰਦ੍ਵਂਦ੍ਵ ਧਾਰਿਣੌ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਚਮਰੇ ਵਾਲਾ ਜੋੜਾ ਹਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮੁਨਯਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤ । ਸੁਮਂਤ੍ਰਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਂਤ੍ਰਿਣੋ ਨ੍ਯਾਯਕਰ੍ਤृਕਾਃ
ਉਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਿਆਂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਬੈਠੇ ਸਨ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਸਮਯੇ षਟ੍ਚਾਰਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾਃ । ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਨਰਪਤਿਂ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਭਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਛੇ ਜਾਸੂਸ ਸੋਹਣੇ ਬਣ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਏ।
ਤਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਕਾਮਾਨ੍ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਰਾਨ੍ਨृਪਤਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਸਭਾਯਾਮਂਤਰਾਵੇਸ਼੍ਮ ਰਹਃ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦੁਤ੍ਸੁਕਃ
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਾਸੂਸ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇਕ ਅਲੱਗ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਏਕਾਂਤੇ ਤਾਂਸ਼੍ਚਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸੁਮਤਿਰ੍ਨृਪਃ । ਕਥਯਂਤੁ ਚਰਾ ਮਹ੍ਯਂ ਯਥਾਤਥ੍ਯਮਰਿਂਦਮਾਃ
ਉਕਲੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਸੁਮਤੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਸੂਸੋ!'
ਲੋਕਾ ਬ੍ਰੁਵਂਤਿ ਮਾਂ ਕੀਦृਗ੍ਭਾਰ੍ਯਾਯਾ ਮਮ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਮਂਤ੍ਰਿਣਾਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਲੋਕਾ ਵਦਂਤਿ ਚਰਿਤਂ ਕਥਮ੍
'ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ, ਮੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਬਾਰੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਲੋਕ ਸਾਡੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ?'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਚਾਰਾ ਰਾਮਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਮੇਘਗਂਭੀਰਯਾ ਵਾਚਾ ਪृਚ੍ਛਂਤਂ ਰਘੁਨਾਯਕਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੰਭੀਰ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚਾਰਾ ਊਚੁਃ। ਨਾਥ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਜਨਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਵਯਤ੍ਯਧੁਨਾ ਭੁਵਿ । ਗृਹੇਗृਹੇ ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪੁਰੁषੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰੀਡਿਤਾ
ਜਾਸੂਸ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣੀ ਹੈ।'
ਵਿਵਸ੍ਵਤੋ ਮਹਾਨ੍ਵਂਸ਼ੋ ਭਵਤਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਅਲਂਕਰ੍ਤੁਂ ਗਤਂ ਭੂਮੌ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਤਾ ਬਹੁਃ
ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਇੱਜ਼ਤ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਅਨੇਕੇ ਸਗਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਮਂਤੋ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਅਭਵਂਸ੍ਤਾਦृਸ਼ੀ ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਾਭੂਦ੍ਯਥਾ ਤਵ
ਸਗਰ ਆਦਿਕ ਕਈ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਥੇਨ ਸਕਲਾਃ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਃ ਕृਤਾਃ । ਯਾਸਾਂ ਨਾਕਾਲਮਰਣਂ ਨ ਚ ਰਾਗਾਦ੍ਯੁਪਦ੍ਰੁਤਿਃ
ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਸੁਖੀ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਯਾਦृਸ਼ਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਮਾਲੋਕੇ ਯਾਦृਸ਼ੀ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਸਰਿਤ੍ । ਤਾਦृਕ੍ਤਵ ਚ ਸਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ ਭੂਤਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਹਨਵੀ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਇੱਜ਼ਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕਾ ਭਵਤ੍ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤ੍ਰਪਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਨਾਥ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਪਾਵਯਤ੍ਯਧੁਨਾ ਜਨਾਨ੍
ਹੇ ਨਾਥ, ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵੀ ਬਹੁਤ ਲਜਜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਯਂ ਧਨ੍ਯਤਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇ ਚਾਰਾਸ੍ਤਵ ਭੂਪਤੇ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ਤਵ ਮੁਖਂ ਲੋਕਯਾਮ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ ਤੇ ਜਾਸੂਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇਰਾ ਸੋਹਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿਵਾਕ੍ਯਂ ਚਾਰਾਣਾਂ ਪਂਚਾਨਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਘਵਃ । षष੍ਠਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਚਾਰਂ ਤਂ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਮੁਖਾਂਕਿਤਮ੍
ਇਹ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦੇ ਅਜੇਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਜਾਸੂਸ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ।
ਰਾਮ ਉਵਾਚ। ਸਤ੍ਯਂ ਵਦ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਲੋਕਸਂਕਰੇ । ਤਾਦृਕ੍ਪ੍ਰਸ਼ਂਸ ਮੇ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਯਥਾ ਪਾਤਕਾਦਿਕृਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ। ਜਿੰਨੀ ਮੇਰੀ ਉਚਿਤ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਲੱਗੂ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤਂ ਰਾਮਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਸ਼ੁ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਨ ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਯੇਵ ਰਾਮਂ ਲੌਕਿਕਭਾषਿਤਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਦਾ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੋਚਚ੍ਚਾਰਂ ਮੁਖਵਿਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਸ਼ਪਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸ਼ਂਸ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਜਾਸੂਸ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ ਦੇ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ।