ਜਿਤਂ ਮਯਾ ਕਾਂਤ ਜਵੇਨ ਸਰ੍ਵਂ । ਕਰਿष੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਂ ਕਿਮੁ ਹਾਰਿਮਾਨਸਃ । ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਰਿਹਾਸਪੂਰ੍ਵਕਂ । ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਕਾਂਤਂ ਪਰਿषਸ੍ਵਜੇ ਮੁਦਾ
ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ, ਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ? — ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਲਿਆ।
ਉਵਾਚ ਕਾਂਤਸ਼੍ਚਾਰ੍ਵਂਗਿ ਜਿਤਮੇਵ ਸੁਸ਼ੋਭਨੇ । ਰਾਮਂ ਮੇ ਸ੍ਮਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਪਰਾਜਯਃ
ਉਸਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਹਾਂ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤੂੰ ਜਿੱਤ ਗਈ; ਪਰ ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਹਾਰਦਾ ਨਹੀਂ।'
ਇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਜੇष੍ਯਾਮਿ ਰਾਮਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਦੇਵਾ ਯਥਾ ਪੁਰਾ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਦਿਤਿਜਾਨਜਯਨ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
'ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਸ਼ਕਾਨਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨਮਾਕਰੋਤ੍ । ਤਾਵਜ੍ਜਯਂ ਪ੍ਰਪੇਦੇऽਸੌ ਹਰ੍षਿਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਸੇ ਬਦਲੇ। ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਮਮ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮृਤਂ ਜਾਤਂ ਜਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਨਵਯੌਵਨਾ । ਰਾਮਸ੍ਮਾਰੀ ਕਦਾਪ੍ਯੇਵ ਨ ਭਵੇਦ੍ਰਿਪੁਤੋ ਭਯੀ
'ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸਚ ਹੋ ਗਈ, ਨਵੇਂ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਹਾਰ ਗਈ। ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ।'
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਤੌ ਵਦਂਤੌ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮਥੋਤ੍ਸੁਕੌ । ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਦृਢਂ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਤਤਸ਼੍ਚਾਰੋ ਗਤੋ ਗृਹਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਗਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਜਾਸੂਸ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਪਂਚਮਹਾਚਾਰਾ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਵੈ ਯਸ਼ਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤੋ ਗੇਹਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਯਯੁਰ੍ਮੁਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏਕਃ षष੍ਠਸ਼੍ਚਰਃ ਕਾਰੁਗੇਹਾਨਾਲੋਕ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਹ । ਜਗਾਮ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮੋऽਸੌ ਯਸ਼ੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹੀਪਤੇਃ
ਛੇਵਾਂ ਜਾਸੂਸ, ਇੱਕ ਧੋਬੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਥੇ ਗਿਆ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਰਜਕਃ ਕ੍ਰੋਧਸਂਸ੍ਪृष੍ਟੋ ਭਾਰ੍ਯਾਮਨ੍ਯਗृਹੋषਿਤਾਮ੍ । ਪਦਾ ਸਂਤਾਡਯਾਮਾਸ ਧਿਕ੍ਕੁਰ੍ਵਞ੍ਛੋਣਨੇਤ੍ਰਵਾਨ੍
ਧੋਬੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ — ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ ਸੀ — ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਦ੍ਗृਹਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਗੇਹਂ ਯਤ੍ਰੋषਿਤਾ ਦਿਨਮ੍ । ਨਾਹਂ ਗृਹ੍ਣਾਮਿ ਭਵਤੀਂ ਦੁष੍ਟਾਂ ਵਚਨਲਂਘਿਨੀਮ੍
'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਤੋਂ ਉਥੇ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਦਿਨ ਲੰਘਾਇਆ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਦੁਰਚਾਰੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ।'
ਤਦਾਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਮਾ ਤ੍ਯਜੈਨਾਂ ਗृਹਾਗਤਾਮ੍ । ਅਪਰਾਧੇਨ ਰਹਿਤਾਂ ਦੁष੍ਟਕਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡ, ਜੋ ਘਰ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ।'
ਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਰਜਕਃ ਕ੍ਰੋਧਸਂਯੁਤਃ । ਨਾਹਂ ਰਾਮਇਵ ਪ੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਗृਹ੍ਣਾਮ੍ਯਨ੍ਯਗृਹੋषਿਤਾਮ੍
ਪਰ ਧੋਬੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੇ।'
ਸ ਰਾਜਾ ਯਤ੍ਕਰੋਤ੍ਯੇਵ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨੀਤਿਮਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਅਹਂ ਗृਹ੍ਣਾਮਿ ਨੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪਰਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਹੀ ਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
ਪੁਨਃਪੁਨਰੁਵਾਚੇਦਂ ਨਾਹਂ ਰਾਮੋ ਮਹੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਯਃ ਪਰਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਸਂਸ੍ਥਾਂ ਜਾਨਕੀਂ ਵੈ ਰਰਕ੍ਸ਼ ਸਃ
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਮ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਪਰਾਏ ਘਰ ਵਿਚ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਬਚਾਇਆ, ਉਹ ਰਾਮ ਸੀ।'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਚਾਰਃ ਕ੍ਰੋਧਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ । ਖਡ੍ਗਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਕਰੇ ਤਂ ਹਂਤੁਂ ਵਿਦਧੇ ਮਨਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਰ (ਜਾਸੂਸ) ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਫੜੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਸ ਰਾਮੋਕ੍ਤਂ ਚ ਸਸ੍ਮਾਰ ਨ ਵਧ੍ਯਃ ਕੋਪਿ ਮੇ ਜਨਃ । ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਰੋषਂ ਤੁ ਸਂਜਹਾਰ ਮਹਾਮਨਾਃ
ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਹੁਕਮ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ, 'ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਤਦਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਪਂਚਚਾਰਾ ਯਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਤਤੋ ਗਤਃ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੋ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਮੁਹੁਰੁਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਜ ਜਾਸੂਸ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਹੰਝੂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉੱਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤੇ ਵੈ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਤਤ੍ਰ ਮਿਲਿਤਾਸ੍ਤੁ ਸਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਸ੍ਵਸ਼੍ਰੁਤਂ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਕਪੂਜਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਅਸੀਂ ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈ।'
ਤੇ ਤਦ੍ਭਾषਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮਮਂਤ੍ਰਯਨ੍ । ਨ ਵਾਚ੍ਯਂ ਰਘੁਨਾਥਾਯਾ ਵਾਚ੍ਯਂ ਦੁष੍ਟਜਨੋਦਿਤਮ੍
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਇਹ ਗੱਲ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ। ਜੋ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ।'
ਇਤਿ ਸਂਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਤੇ ਗੇਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸੁषੁਪੁਰੁਤ੍ਸੁਕਾਃ । ਪ੍ਰਾਤਾ ਰਾਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾਮ ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਸੁੱਤ ਗਏ। ਸਵੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਾਂਗੇ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯਾਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਹਿਰਣ੍ਯਦਾਨੈਃ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸਂਸਦਂ ਯਯੌ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਾਤਾਂ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਲੋਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਰਘੁਨਾਥਂ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਾਲਯਂਤਂ ਯਯੁਃ ਸਭਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਘੁਨਾਥ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਬੈਠੇ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨਾਤਪਤ੍ਰਂ ਤੁ ਧृਤਂ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਭੂਪਤੇਃ । ਤਦਾ ਭਰਤਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੌ ਚਾਮਰਦ੍ਵਂਦ੍ਵ ਧਾਰਿਣੌ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਚਮਰੇ ਵਾਲਾ ਜੋੜਾ ਹਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮੁਨਯਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤ । ਸੁਮਂਤ੍ਰਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਂਤ੍ਰਿਣੋ ਨ੍ਯਾਯਕਰ੍ਤृਕਾਃ
ਉਥੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਿਆਂ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਬੈਠੇ ਸਨ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਸਮਯੇ षਟ੍ਚਾਰਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾਃ । ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਨਰਪਤਿਂ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਭਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਛੇ ਜਾਸੂਸ ਸੋਹਣੇ ਬਣ ਕੇ, ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਏ।
ਤਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਕਾਮਾਨ੍ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਰਾਨ੍ਨृਪਤਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਸਭਾਯਾਮਂਤਰਾਵੇਸ਼੍ਮ ਰਹਃ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦੁਤ੍ਸੁਕਃ
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਾਸੂਸ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਇਕ ਅਲੱਗ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਏਕਾਂਤੇ ਤਾਂਸ਼੍ਚਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸੁਮਤਿਰ੍ਨृਪਃ । ਕਥਯਂਤੁ ਚਰਾ ਮਹ੍ਯਂ ਯਥਾਤਥ੍ਯਮਰਿਂਦਮਾਃ
ਉਕਲੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਸੁਮਤੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਸੂਸੋ!'
ਲੋਕਾ ਬ੍ਰੁਵਂਤਿ ਮਾਂ ਕੀਦृਗ੍ਭਾਰ੍ਯਾਯਾ ਮਮ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਮਂਤ੍ਰਿਣਾਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਲੋਕਾ ਵਦਂਤਿ ਚਰਿਤਂ ਕਥਮ੍
'ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ, ਮੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਬਾਰੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਲੋਕ ਸਾਡੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ?'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਚਾਰਾ ਰਾਮਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਮੇਘਗਂਭੀਰਯਾ ਵਾਚਾ ਪृਚ੍ਛਂਤਂ ਰਘੁਨਾਯਕਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੰਭੀਰ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚਾਰਾ ਊਚੁਃ। ਨਾਥ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਜਨਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਾਵਯਤ੍ਯਧੁਨਾ ਭੁਵਿ । ਗृਹੇਗृਹੇ ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਮਾਭਿਃ ਪੁਰੁषੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰੀਡਿਤਾ
ਜਾਸੂਸ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਇਹ ਮਰਦਾਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣੀ ਹੈ।'