ਤ੍ਵਂ ਯਾਗਕਰ੍ਮਨਿਰਤੋऽਸਿ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰੇਂਦ੍ਰੈ । ਰ੍ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਚਾਰਯਸਿ ਭੂਮਿਪਤੀਡ੍ਯਪਾਦ । ਅਤ੍ਰਾਹਮਦ੍ਯ ਸੁਰਥੇਨ ਵਿਗਾਢਪਾਸ਼ -। ਬਦ੍ਧੋਸ੍ਮਿ ਮੋਚਯ ਮਹਾਪੁਰੁषਾਸ਼ੁ ਦੇਵ
'ਤੂੰ ਯੱਗ ਤੇ ਕਰਮ 'ਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਸੂਰਥ ਵੱਲੋਂ ਪੱਕੇ ਪਾਸ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਪੁਰਖ, ਹੇ ਦੇਵ।'
ਨੋ ਮੋਚਯਸ੍ਯਥ ਯਦਿ ਸ੍ਮਰਣਾਤਿਰੇਕਾਤ੍ । ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਵਰਪੂਜਿਤਪਾਦਪਦ੍ਮ । ਲੋਕੋ ਭਵਂਤਮਿਦਮੁਲ੍ਲਸਿਤੋऽਹਸਿष੍ਯ -। ਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਲਂਬਮਿਹ ਮਾਚਰ ਮੋਚਯਾਸ਼ੁ
'ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੁਣ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਜਿਸ ਦੇ ਕਵਲ-ਚਰਨ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਖੋ ਦੇਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ, ਜਲਦੀ ਮੁਕਤ ਕਰ।'
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਰਘੁਵੀਰਃ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ । ਭਕ੍ਤਂ ਮੋਚਯਿਤੁਂ ਪ੍ਰਾਗਾਤ੍ਪੁष੍ਪਕੇਣਾਸ਼ੁਵੇਗਿਨਾ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਥ, ਰਘੁਵੀਰ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨਾਨੁਗੇਨਾਥ ਭਰਤੇਨ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਮੁਨਿਵृਂਦੈਰ੍ਵ੍ਯਾਸਮੁਖ੍ਯੈਃ ਸਮੇਤਂ ਦਦृਸ਼ੇ ਕਪਿਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਖਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਾਥੀਤਾ ਅਤੇ ਭਰਤ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ, ਵਿਆਸ ਆਦਿ ਰਿਸੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਤਮਾਗਤਂ ਨਿਜਂ ਨਾਥਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੂਪਂ ਸਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਪਸ਼੍ਯ ਰਾਜਨ੍ਨਿਜਂ ਮੋਕ੍ਤੁਮਾਯਾਤਂ ਕृਪਯਾ ਹਰਿਮ੍
ਆਪਣੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਵੇਖੋ, ਰਾਜਾ, ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੈ।'
ਅਨੇਕੇ ਮੋਚਿਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ਸੇਵਕਾ ਨਿਜਾਃ । ਤਥਾ ਮਾਂ ਪਾਸ਼ਤੋ ਬਦ੍ਧਂ ਸਂਮੋਚਯਿਤੁਮਾਗਤਃ
'ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਓਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ।'
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਭਦ੍ਰਮਾਯਾਂਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸੌ ਸੁਰਥਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਨਤੀਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਭਕ੍ਤਿਪੂਰਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਰਥਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਸ੍ਤਂ ਨਿਜੈਰ੍ਦੋਰ੍ਭਿਃ ਪਰਿਰੇਭੇ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ । ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਿਂਚਨ੍ਨਸ਼੍ਰੁਜਲੈਰ੍ਹਰ੍षਾਦ੍ਭਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਕਂ ਮੁਹੁਃ
ਚੌਥੀ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਿੱਜਾਇਆ।
ਉਵਾਚ ਧਨ੍ਯਦੇਹੋऽਸਿ ਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਕਪੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਬਦ੍ਧੋ ਹਨੂਮਾਨ੍ਸਰ੍ਵਤੋ ਬਲਃ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਧਨਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ।'
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਃ ਕਪਿਵਰ੍ਯਂ ਤਂ ਮੋਚਯਾਮਾਸ ਬਂਧਨਾਤ੍ । ਮੂਰ੍ਛਿਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਭਟਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਸ੍ਵਜੀਵਯਤ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਗਾਇਆ।
ਤੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਤਤ੍ਯਜੁਰ੍ਦृष੍ਟਾ ਰਾਮੇਣ ਸੁਰਸੇਵਿਨਾ । ਉਤ੍ਥਿਤਾ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਚਂਦ੍ਰਂ ਮਨੋਰਮਮ੍
ਜਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਠ ਕੇ ਮਨਮੋਹਣ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਪ੍ਰਣਤਾਸ੍ਤੇ ਰਘੁਪਤਿਂ ਤੇਨ ਪृष੍ਟਾ ਅਨਾਮਯਮ੍ । ਸੁਖੀਭੂਤਾ ਨृਪਂ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕੁਸ਼ਲਂ ਨृਪਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਘੁਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਰਾਜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ।
ਸੁਰਥੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਮਂ ਚ ਕृਪਾਰ੍ਥਂ ਸੇਵਕਾਤ੍ਮਨਃ । ਆਗਤਂ ਸਕਲਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਹਯਂ ਸੁਮੁਦਾਰ੍ਪਯਤ੍
ਸੁਰਥਾ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਲਈ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਅਨੇਕਵਰਿਵਸ੍ਯਾਭਿਃ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਂ ਸਮਤੋषਯਤ੍ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਮੇऽਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਮ ਰਾਘਵ । ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਸ੍ਤਮੁਵਾਚਾਥ ਕृਤਂ ਤੇ ਵਾਹਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਘਵ, ਜੋ ਕੁਝ ਗਲਤ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।' ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰਖਿਆ ਦਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।'
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਮਯਂ ਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨਾ ਸਹ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ । ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਧੁਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਰਣੇ ਵੀਰਾਃ ਪ੍ਰਤੋषਿਤਾਃ
'ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਫਰਜ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਨ। ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਜੰਗ ਦੇ ਵੀਰ ਖੁਸ਼ ਹਨ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਨृਹਰਿਂ ਪੂਜਯਨ੍ਸਸੁਤੋऽਭਵਤ੍ । ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਨਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਤਮਨੁਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਾਮਗੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਹਿਤੋ ਮਹਾਨ੍ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਥਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਨੋਹਰਾਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ, ਰਿਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗੇ।
ਚਂਪਕਂ ਸ੍ਵਪੁਰੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸੁਰਥਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਬਲੀ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਸਮਂ ਯਾਤੁਂ ਮਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਮਹਾਬਲਃ
ਸੁਰਥਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਸੀ, ਨੇ ਚੰਪਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸ੍ਵਹਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭੇਰੀਨਾਦਾਨਕਾਰਯਤ੍ । ਸ਼ਂਖਨਾਦਾਨ੍ਬਹੁਵਿਧਾਨ੍ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਵਾਦਯਤ੍
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਡੰਗੀਆਂ ਵਜਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ।
ਸੁਰਥੇਨ ਸਮਂ ਵੀਰੋ ਯਜ੍ਞਵਾਹਮਮੂਮੁਚਤ੍ । ਸ ਬਭ੍ਰਾਮਾਪਰਾਨ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨ ਕੋਪਿ ਜਗृਹੇ ਬਲੀ
ਉਹ ਵੀਰ, ਸੁਰਥਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ। ਉਹ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ।
ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਗਤੋ ਵਾਹਸ੍ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍ । ਸੈਨ੍ਯੇਨ ਮਹਤਾ ਯਾਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸੁਰਥੇਨ ਚ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਘੋੜਾ ਗਿਆ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਸੁਰਥਾ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
ਕਦਾਚਿਜ੍ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੀਰੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਰਾਸ਼੍ਰਮਂ ਵਰਮ੍ । ਗਤੋ ਮੁਨਿਵਰੈਰ੍ਜੁष੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਧੂਮੇਨ ਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਰਿਸੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਸੀ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਪਾਤਾਲਖਣ੍ਡੇ ਸ਼ੇषਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨਸਂਵਾਦੇ ਰਾਮਾਸ਼੍ਵਮੇਧੇ ਰਘੁਨਾਥਸਮਾਗਮੋਨਾਮ ਤ੍ਰਿਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਾਤਾਲ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਵਾਤਸਿਆਨ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਤੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਲਾ ਤੀਹ-ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਗਤਃ ਪ੍ਰਾਤਃਕ੍ਰਿਯਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮਿਧਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਰ੍ਹਕਾਃ । ਆਨੇਤੁਂ ਜਾਨਕੀਸੂਨੁਰ੍ਵृਤੋ ਮੁਨਿਸੁਤੈਰ੍ਲਵਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਵੇਰੇ, ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਵ, ਰਿਸੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਲਈ ਲੱਕੜ ਲੈਣ ਗਿਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਤ੍ਰੇਣ ਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍ । ਕੁਂਕੁਮਾਗਰੁਕਸ੍ਤੂਰੀ ਦਿਵ੍ਯਗਂਧੇਨ ਵਾਸਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਯਜਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਲੇਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਘੋੜਾ ਕੇਸਰ, ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਜਾਤਕੁਤੁਕੋ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਾਨੁਵਾਚ ਸਃ । ਅਰ੍ਵਾ ਕਸ੍ਯ ਮਨੋਵੇਗਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੈਵਾਨ੍ਮਦਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਜਾਗੀ ਤੇ ਉਹ ਨੇ ਮুনি ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਿਸਦਾ ਤੇਜ਼ ਮਨ, ਕਿਸਦੀ ਇੱਛਾ, ਇਸ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਈ ਹੈ?'
ਆਗਚ੍ਛਂਤੁ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਂਤਾਂ ਮਾ ਭਯਂ ਕृਥਾਃ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਲਵਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਵਾਹਸ੍ਯ ਨਿਕਟੇ ਗਤਃ
'ਚਲੋ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਓ, ਅਸੀਂ ਵੇਖੀਏ; ਡਰੋ ਨਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਲਵ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਘੋੜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ ਰਰਾਜ ਸਮੀਪਸ੍ਥੋ ਵਾਹਸ੍ਯ ਰਘੁਵਂਸ਼ਜਃ । ਧਨੁਰ੍ਬਾਣਧਰਃ ਸ੍ਕਂਧੇ ਜਯਂਤ ਇਵ ਦੁਰ੍ਜਯਃ
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਲਵ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਧੇ 'ਤੇ ਧਨੁ ਅਤੇ ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਜੈਅੰਤਾ ਵਾਂਗ ਅਜੈਯ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਸੁਤੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਾਚਯਾਮਾਸ ਪਤ੍ਰਕਮ੍ । ਭਾਲਸ੍ਥਿਤਂ ਸ੍ਪष੍ਟਵਰ੍ਣਰਾਜਿਰਾਜਿਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਲਵ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਚਿੱਠੀ ਪੜ੍ਹਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਫ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਲਿਖਤ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿਵਸ੍ਵਤੋ ਮਹਾਨ੍ਵਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਯਤ੍ਰ ਕੋਪਿ ਪਰਾਬਾਧੀ ਨ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਲਂਪਟਃ
‘ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਹਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—