ਤਮਾਗਤਂ ਨृਪਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰਮ੍ । ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਭੂਤ੍
ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨृਪਂ ਪ੍ਰਾਹ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਕਿਮਰ੍ਥਮਟਨਂ ਦੇਵ ਮਹਤ੍ਪਰ੍ਯਟਨਂ ਤਵ
ਜਦ ਰਾਜਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਯਾਤਰਾ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕੀਤੀ ਹੈ?'
ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਾਃ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਨृਪਾ ਵੈ ਨ ਭ੍ਰਮਂਤਿ ਚੇਤ੍ । ਤਦਾ ਦੁष੍ਟਜਨਾਃ ਸਾਧੂਨ੍ਬਾਧਂਤੇ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਨ੍
'ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦੇ, ਤਾਂ ਮੰਦੇ ਲੋਕ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਡਰ ਹਨ, ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।'
ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹੀਪਾਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਭਾਯਨੋ ਭੂਯਾਤ੍ਤਵ ਪਰ੍ਯਟਨਾਦਿਕਮ੍
'ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਿਅਕ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ।'
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਭੂਦੇਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਗਦ੍ਗਦ ਸ੍ਵਰਯਾ ਵਾਣ੍ਯਾ ਹਰ੍षਿਤ ਸ੍ਵੀਯਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੀ ਬੋਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰੁੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਅਕਸ੍ਮਾਦਭਵਚ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਰਾਮਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮਨੋਹृਤਃ । ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਤ੍ਵਦਾਵਾਸਾਤ੍ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਿਦਾਂਵਰ
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਅਚਾਨਕ, ਰਾਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਕੋਲ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।'
ਉਦ੍ਯਾਨੇ ਤਵ ਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯੇ ਯਦृਚ੍ਛਾਤੋ ਹਯੋ ਗਤਃ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਂਤੇ ਤਸ੍ਯ ਵਾਹਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਸ੍ਤਂਭੋऽਭਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
'ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਕੜ ਆ ਗਈ।'
ਤਦਾ ਮੇ ਬਲਿਨੋ ਵੀਰਾਃ ਪੁष੍ਕਲਾਦ੍ਯਾ ਮਦੋਤ੍ਕਟਾਃ । ਬਲਾਦਾਚਕृषੁਰ੍ਵਾਹਂ ਨ ਚਚਾਲ ਤਥਾਪ੍ਯਸੌ
'ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਯੋਧੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਦਿ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਿਲਿਆ।'
ਅਸ੍ਮਾਨਪਾਰਦੁਃਖਾਬ੍ਧੌ ਮਗ੍ਨਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਤਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਦੈਵਾਦ੍ਦृष੍ਟਃ ਸੁਭਾਗ੍ਯੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਨਿਦਾਨਕਮ੍
ਅਸੀਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਤੇਰਾ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਪृष੍ਟੋ ਮੁਨਿਵਰਃ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਦਧ੍ਯੌ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਤਤਃ ਕਾਰਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਦਧਦ੍ਧਯਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਾਰਨ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਃ । ਜਗਾਦ ਸ ਮਹੀਪਾਲਂ ਦੁਃਖਿਤਂ ਸਂਸ਼ਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਸੰਦੇਹੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ। ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਯਸ੍ਤਂਭਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਦੁਃਖਾਦਤਿਚਿਤ੍ਰਕਥਾਨਕਮ੍
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੁਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗੌਡਦੇਸ਼ੇ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਕਾਵੇਰੀਤੀਰਭੂषਿਤੇ । ਵਾਡਵਃ ਸਾਤ੍ਵਕੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚਚਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ
ਗੌੜ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਕਾਵੇਰੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਸਾਤਵਕ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਏਕਾਹਂ ਪਯਸਃ ਪ੍ਰਾਸ਼ੀ ਦਿਨੈਕਂ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ਕਃ । ਦਿਨੈਕਂ ਤੁ ਨਿਰਾਹਾਰ ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਦਿਨਮੁਨ੍ਨਯੇਤ੍
ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦਾ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਵ੍ਰਤੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲਃ ਸਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਯਂਕਰਃ । ਜਗ੍ਰਾਹ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਯਾਂ ਮृਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਵਿਮਾਨੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤੇ । ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਸਹ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਯਯੌ ਮੇਰੋਃ ਸ਼ਿਖਾਸ੍ਥਿਤੌ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਜਂਬੂਨਾਮਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸੇਵ੍ਯਰਸੋऽਭਵਤ੍ । ਨਦੀ ਜਾਂਬਵਤੀ ਸਂਜ੍ਞਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਦ੍ਰਵਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਥੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਜਾਮੁਨ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਰਸ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਸੀ। ਕੋਲ ਹੀ ਜਾਮੁਨ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਮੁਨਯਇਚ੍ਛਾਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡਂਤੇ ਕੁਤੁਕਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਅਨੇਕਤਪਸਾ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਚਾਵ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਨਪ੍ਸਰੋਭਿਰ੍ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਪ੍ਰਤੀਪਮਾਚਰਤ੍ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਾਭਿਮਾਨਮਦੋਦ੍ਧਤਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤਃ ਸ਼ਪ੍ਤਃ ਸ ਮੁਨਿਭੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭਵ ਦੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਤਤੋऽਤਿਦੁਃਖਿਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਮੁਨੀਨ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤਪੋਧਨਾਨ੍
ਫਿਰ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਹੇ ਮੰਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਰਾਖਸ ਬਣ ਜਾ!' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਨੁਗृਹ੍ਣਂਤੁ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯੂਯਂ ਕृਪਾਲਵਃ । ਤਦਾ ਤੈਰਨੁਗृਹੀਤੋ ਯਦਾ ਰਾਮਹਯਂ ਭਵਾਨ੍
'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦਇਆਲੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰੋ!' ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਦ ਤੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਘੋੜਾ ਬਣੇਂਗਾ—'
ਸ੍ਤਂਭਯਿष੍ਯਤਿ ਵੇਗੇਨ ਤਤੋ ਰਾਮਕਥਾਸ਼੍ਰੁਤਿਃ । ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਿਤ੍ਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਪਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਸੁਦਾਰੁਣਾਤ੍
'—ਤੇ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।'
ਸ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਦੇਵੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤ੍ਵਮਿਤਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਸ੍ਤਂਭਯਾਮਾਸ ਰਾਮਾਸ਼੍ਵਂ ਮੋਚਯਾਨਘਕੀਰ੍ਤਨੈਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਆਖਣ 'ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਰਾਖਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਪਰ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸਤਿ-ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤੁ ਮੁਨਿਨਾ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਮਾਨਯਾਮਾਸ ਹृਦਿ ਸ਼ੌਨਕਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ੌਨਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਕਰ੍ਮਣੋ ਗਹਨਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਯਯਾ ਸਾਤ੍ਵਕਨਾਮਧृਤ੍ । ਦਿਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਪਿ ਮਹਤਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਕृਤਃ
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੱਡੇ ਅਜੀਬ ਹਨ। ਸਾਤਵਕ ਨੇ ਵੱਡੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਵੀ ਪਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਖਸ ਬਣ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਵਦ ਮਹਰ੍षੇ ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸ੍ਵਗਤਿਰ੍ਯਥਾ । ਯੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਨਰਕਂ ਭਵੇਤ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ। ਧਨ੍ਯੋਸਿ ਰਾਘਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਤ੍ਤੇ ਮਤਿਰਿਯਂ ਸ਼ੁਭਾ । ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਵੀषਿ ਭੋਃ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਘਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਚੰਗਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਕਥਯਾਮਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਵਿਵਿਧਾ ਗਤੀਃ । ਤਾਃ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮਹਾਰਾਜ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਮਹਾਰਾਜ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਰਵਿਤ੍ਤਂ ਪਰਾਪਤ੍ਯਂ ਕਲਤ੍ਰਂ ਪਾਰਕਂ ਚ ਯਃ । ਬਲਾਤ੍ਕਾਰੇਣ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਭੋਗਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਜਾਇਦਾਦ, ਵਹੁਟੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਕਾਲਪਾਸ਼ੇਨ ਸਂਬਦ੍ਧੋ ਯਮਦੂਤੈਰ੍ਮਹਾਬਲੈਃ । ਤਾਮਿਸ੍ਰੇ ਪਾਤ੍ਯਤੇ ਤਾਵਦ੍ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਫਾਹੀ ਨਾਲ ਬੱਝ ਕੇ, ਯਮ ਦੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤਾਮਿਸ੍ਰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।