ਸੁਮਤਿਰੁਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮੁਨਿਰ੍ਮृਗ੍ਯੋऽਖਿਲਜ੍ਞਾਨਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਦੇਸ਼ੋਦ੍ਭਵਮਹਂ ਜਾਨੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਨ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਜਮ੍
ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਸਦਾ ਜਨਮਸਥਾਨ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਤਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸੁਮਤੇਰ੍ਧਰ੍ਮਕੋਵਿਦਃ । ਅਨ੍ਵੇषਯਾਮਾਸ ਮੁਨਿਂ ਸੇਵਕੈਃ ਸਹ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਮਤੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਂ ਧਰ੍ਮਵਿਦਂ ਭਟਾਃ । ਵ੍ਯਾਲੋਕਯਂਤਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨ ਚਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਗਏ ਅਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਹਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਏਕਸ੍ਤ੍ਵਨੁਚਰੋ ਵਿਪ੍ਰ ਗਤੋ ਯੋਜਨਮਾਤ੍ਰਤਃ । ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਚੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਮ ਮਹਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ।
ਯਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਵੈਰਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਸ਼ਵੋ ਜਨਤਾਸ੍ਤਥਾ । ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਹਤਾਸ਼ੇषਕਿਲ੍ਬਿषਾਃ ਸੁਮਨੋਹਰਾਃ
ਉੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾ ਵੈਰ ਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਧੁਲ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।
ਯਤ੍ਰ ਕੇਚਿਤ੍ਤਪਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਸ੍ਮ ਹੁਤਾਸ਼ਨੈਃ । ਧੂਮੈਰਧੋਮੁਖਾਃ ਪਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾਯੁਭਿਃ ਸ੍ਵੋਦਰਂਭਰਾਃ
ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਅੱਗ ਦੀ ਹਵਨ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਭਰਦੇ ਸਨ।
ਯਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਜੋ ਧੂਮਃ ਪਵਿਤ੍ਰਯਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਅਨੇਕਮੁਨਿਸਂਹृष੍ਟੋ ਮੁਕ੍ਤਪਤ੍ਰਲਤੋਤ੍ਤਮਃ
ਉੱਥੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਧੂੰਆ ਸਦਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਕਈ ਖੁਸ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਮੁਨੇਰ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੌਨਕਸ੍ਯ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ਨृਪਾਯਾਸੌ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਚੇਤਸੇ
ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ੌਣਕ ਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍षਿਤੋऽਤ੍ਯਂਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸਹ ਸੇਵਕੈਃ । ਹਨੂਮਤ੍ਪੁष੍ਕਲਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਯੁਤੋऽਗਾਤ੍ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ, ਹਨੂਮਾਨ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਘੁਤਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਂਡਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚਰਣੌ ਪਾਪਹਾਰਿਣੌ
ਉੱਥੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਡੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ।
ਤਮਾਗਤਂ ਨृਪਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰਮ੍ । ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਭੂਤ੍
ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੀ ਆਮਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨृਪਂ ਪ੍ਰਾਹ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਕਿਮਰ੍ਥਮਟਨਂ ਦੇਵ ਮਹਤ੍ਪਰ੍ਯਟਨਂ ਤਵ
ਜਦ ਰਾਜਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਯਾਤਰਾ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕੀਤੀ ਹੈ?'
ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਾਃ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਨृਪਾ ਵੈ ਨ ਭ੍ਰਮਂਤਿ ਚੇਤ੍ । ਤਦਾ ਦੁष੍ਟਜਨਾਃ ਸਾਧੂਨ੍ਬਾਧਂਤੇ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਨ੍
'ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦੇ, ਤਾਂ ਮੰਦੇ ਲੋਕ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਿਡਰ ਹਨ, ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।'
ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਹੀਪਾਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਬਲਿਨਾਂ ਵਰ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਭਾਯਨੋ ਭੂਯਾਤ੍ਤਵ ਪਰ੍ਯਟਨਾਦਿਕਮ੍
'ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਿਅਕ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ।'
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਭੂਦੇਵਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਗਦ੍ਗਦ ਸ੍ਵਰਯਾ ਵਾਣ੍ਯਾ ਹਰ੍षਿਤ ਸ੍ਵੀਯਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੀ ਬੋਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰੁੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਅਕਸ੍ਮਾਦਭਵਚ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਰਾਮਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮਨੋਹृਤਃ । ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਤ੍ਵਦਾਵਾਸਾਤ੍ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਿਦਾਂਵਰ
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਅਚਾਨਕ, ਰਾਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਕੋਲ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।'
ਉਦ੍ਯਾਨੇ ਤਵ ਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯੇ ਯਦृਚ੍ਛਾਤੋ ਹਯੋ ਗਤਃ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਂਤੇ ਤਸ੍ਯ ਵਾਹਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਸ੍ਤਂਭੋऽਭਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
'ਤੁਹਾਡੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਘੋੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਕੜ ਆ ਗਈ।'
ਤਦਾ ਮੇ ਬਲਿਨੋ ਵੀਰਾਃ ਪੁष੍ਕਲਾਦ੍ਯਾ ਮਦੋਤ੍ਕਟਾਃ । ਬਲਾਦਾਚਕृषੁਰ੍ਵਾਹਂ ਨ ਚਚਾਲ ਤਥਾਪ੍ਯਸੌ
'ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਬਲਵਾਨ ਯੋਧੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਦਿ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਿਲਿਆ।'
ਅਸ੍ਮਾਨਪਾਰਦੁਃਖਾਬ੍ਧੌ ਮਗ੍ਨਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਤਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਦੈਵਾਦ੍ਦृष੍ਟਃ ਸੁਭਾਗ੍ਯੈਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਨਿਦਾਨਕਮ੍
ਅਸੀਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਤੇਰਾ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਪृष੍ਟੋ ਮੁਨਿਵਰਃ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਦਧ੍ਯੌ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਤਤਃ ਕਾਰਣਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਦਧਦ੍ਧਯਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਾਰਨ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਲੋਚਨਃ । ਜਗਾਦ ਸ ਮਹੀਪਾਲਂ ਦੁਃਖਿਤਂ ਸਂਸ਼ਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਸੰਦੇਹੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ। ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਯਸ੍ਤਂਭਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਦੁਃਖਾਦਤਿਚਿਤ੍ਰਕਥਾਨਕਮ੍
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੁਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਗੌਡਦੇਸ਼ੇ ਮਹਾਰਣ੍ਯੇ ਕਾਵੇਰੀਤੀਰਭੂषਿਤੇ । ਵਾਡਵਃ ਸਾਤ੍ਵਕੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚਚਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ
ਗੌੜ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਕਾਵੇਰੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਸਾਤਵਕ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਏਕਾਹਂ ਪਯਸਃ ਪ੍ਰਾਸ਼ੀ ਦਿਨੈਕਂ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ਕਃ । ਦਿਨੈਕਂ ਤੁ ਨਿਰਾਹਾਰ ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਦਿਨਮੁਨ੍ਨਯੇਤ੍
ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦਾ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਵ੍ਰਤੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲਃ ਸਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਯਂਕਰਃ । ਜਗ੍ਰਾਹ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਯਾਂ ਮृਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਵਿਮਾਨੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤੇ । ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਸਹ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਯਯੌ ਮੇਰੋਃ ਸ਼ਿਖਾਸ੍ਥਿਤੌ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਜਂਬੂਨਾਮਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸੇਵ੍ਯਰਸੋऽਭਵਤ੍ । ਨਦੀ ਜਾਂਬਵਤੀ ਸਂਜ੍ਞਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਦ੍ਰਵਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਥੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਜਾਮੁਨ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਰਸ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਸੀ। ਕੋਲ ਹੀ ਜਾਮੁਨ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਮੁਨਯਇਚ੍ਛਾਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡਂਤੇ ਕੁਤੁਕਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਅਨੇਕਤਪਸਾ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਚਾਵ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਨਪ੍ਸਰੋਭਿਰ੍ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਪ੍ਰਤੀਪਮਾਚਰਤ੍ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਾਭਿਮਾਨਮਦੋਦ੍ਧਤਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤਃ ਸ਼ਪ੍ਤਃ ਸ ਮੁਨਿਭੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭਵ ਦੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਤਤੋऽਤਿਦੁਃਖਿਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਮੁਨੀਨ੍ਵਿਦ੍ਯਾਤਪੋਧਨਾਨ੍
ਫਿਰ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਹੇ ਮੰਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਰਾਖਸ ਬਣ ਜਾ!' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।