ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪੁष੍ਕਲੋ ਨਿਜਗਾਦ ਤਮ੍ । ਪੁष੍ਕਲ ਉਵਾਚ। ਬਾਲੋऽਹਂ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਵृਦ੍ਧਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ ਹੈਂ।'
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਮਤਂ ਚੈਵ ਯੇ ਬਲਾਧਿਕ੍ਯਸਂਯੁਤਾਃ । ਤ ਏਵ ਵृਦ੍ਧਾ ਭੂਪਾਗ੍ਰ੍ਯ ਨ ਵਯੋਵृਦ੍ਧਤਾਂ ਗਤਾਃ
'ਪਰ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵੱਡੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।'
ਮਯਾ ਤੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਸ਼ੌਰ੍ਯਬਲਦਰ੍ਪਿਤਃ । ਇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਗਰੇ
'ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਨਤਸ੍ਤਿष੍ਠ ਰਾਜਨ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਰਾਮਭਕ੍ਤਂ ਨ ਮਾਂ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਯਤੀਂਦ੍ਰਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
'ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਰਹਿ, ਰਾਜਾ! ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ।'
ਇਤ੍ਥਂ ਭਾषਿਤਮਾਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਪੁष੍ਕਲਸ੍ਯ ਨृਪਾਗ੍ਰਣੀਃ । ਜਹਾਸ ਬਾਲਂ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੋਪਂ ਚ ਵ੍ਯਦਧਾਤ੍ਪੁਨਃ
ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗੇ, ਰਾਜਾ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਬੱਚੇ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਂ ਵੈ ਕੁਪਿਤਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਰਤਾਤ੍ਮਜ ਉਨ੍ਮਦਃ । ਜਘਾਨ ਸ਼ਰਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਰਾਜਾਨਂ ਹृਦਿ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ
ਉਸਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪੁਸ਼ਕਲ, ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀਹ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
ਰਾਜਾ ਤਾਨਾਗਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਾਣਾਂਸ੍ਤੇਨ ਵਿਮੋਚਿਤਾਨ੍ । ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰਨੇਕਧਾ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤੀਰ ਉਸ ਵੱਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ, ਕਈ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਤਦ੍ਬਾਣਚ੍ਛੇਦਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਾਰਤਿਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਚੁਕੋਪ ਹृਦਯੇऽਤ੍ਯਂਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸ਼ਰੈਃ
ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਰਤੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਹੀਰੋਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਸੀ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੀਰ ਮਾਰੇ।
ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਭਾਲੇ ਭੂਪਾਲ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁष੍ਕਲਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਤਤ੍ਰ ਲਗ੍ਨਾ ਵਿਰੇਜੁਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਕਿਮ੍
ਭੂਪਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਵਿਚ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ; ਉਹ ਤੀਰ ਉੱਥੇ ਲੱਗ ਕੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤੈਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯਥਿਤੋ ਰਾਜਾ ਜਘਾਨ ਨਵਭਿਃ ਸ਼ਰੈਃ । ਹृਦਯੇ ਪੁष੍ਕਲਂ ਵੀਰਂ ਮਹਾਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਤੈਰ੍ਵਤ੍ਸਦਨ੍ਤੈਰ੍ਬਹ੍ਵਸ੍ਰਂ ਪੀਤਂ ਰਾਮਾਨੁਜਾਙ੍ਗਜਮ੍
ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਨੌ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਾਰਿਆ; ਉਹ ਤੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਪੀ ਗਏ।
ਸਰ੍ਪਾ ਆਸ਼ੀਵਿषਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਸ੍ਤਦ੍ਵਪੁषਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਪਰਮਂ ਕੋਪਮਾਪਨ੍ਨਃ ਪੁष੍ਕਲੋ ਭੂਮਿਪਂ ਪੁਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਕਲ ਗਹਿਰੀ ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਗਿਆ।
ਬਾਣਾਨਾਂ ਸ਼ਤਕੇਨਾਸ਼ੁ ਬਿਭੇਦ ਸ਼ਿਤਪਰ੍ਵਣਾਮ੍ । ਤੈਰ੍ਬਾਣੈਃ ਕਵਚਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਕਿਰੀਟਃ ਸਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰਕਃ
ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਨੁਕ ਵਾਲੇ ਸੌ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕਵਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੂੜ ਤੇ ਕਿਰਟ ਵੀ ਚਿਰ ਗਿਆ।
ਰਥੋ ਧਨੁਰ੍ਮਹਤ੍ਸਜ੍ਯਂ ਛਿਨ੍ਨਂ ਕੋਪਪਰਿਪ੍ਲਵਾਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਤਜੇਨ ਪਰਿਪ੍ਲੁष੍ਟੋ ਬਾਣਭਿਨ੍ਨਕਲੇਵਰਃ
ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ, ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਰਥ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ; ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਯਂ ਸ੍ਯਂਦਨਮਾਰੁਹ੍ਯ ਜਗਾਮ ਭਰਤਾਤ੍ਮਜਮ੍ । ਧਨ੍ਯੋਸਿ ਵੀਰ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚਰਣਾਬ੍ਜਮਧੁਵ੍ਰਤ
ਉਹ ਦੂਜੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਭਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਵਿਰੋਧੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਾਂਗ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।'
ਮਹਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤੇऽਦ੍ਯ ਯਦਹਂ ਵਿਰਥੀਕृਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਭੋ ਵੀਰ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਮਯਿ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
'ਅੱਜ ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਥ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਵਿਰੋਧੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।'
ਸੁਲਭਾ ਨ ਤਵ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਕਾਲਰੂਪੇ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਹਨਦ੍ਬਾਣੈਰਸਂਖ੍ਯੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਃ
'ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣੀ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਭੂਮੌ ਦਿਸ਼ਿ ਚ ਤਦ੍ਬਾਣਾ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਤਤ੍ਰ ਹ । ਅਨੇਕੇ ਗਜਸਾਹਸ੍ਰਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਅਸ਼੍ਵਾਃ ਸਮਂਤਤਃ
ਧਰਤੀ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਹ ਤੀਰ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਅਣਗਿਣਤ ਹਾਥੀ ਵੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਰਥਾਰਥਿਯੁਤਾਸ੍ਤੇਨ ਛਿਨ੍ਨਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤਾਃ । ਸ਼ੋਣਿਤੌਘਾ ਸਰਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸੁਸ੍ਰਾਵ ਰਣਾਂਗਣੇ
ਰਥ ਤੇ ਰਥੀ ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟੇ, ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਦੋ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ; ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਯਤ੍ਰੋਨ੍ਮਦਾ ਹਿ ਮਾਤਂਗਾ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਸ਼ੈਲਸ਼ृਂਗਵਤ੍ । ਕੇਸ਼ਾਃ ਸ਼ੈਵਾਲਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮੁਹੁਃ ਪ੍ਰਾਣਿਸ਼ਿਰਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਉੱਤਲੇ ਹਾਥੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ, ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਕੜੀਆਂ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਅਨੇਕੇ ਪਾਣਯਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਵੀਰਾਣਾਂ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਅਹਿਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਂਦਨਾਦਿਕਰੂषਿਤਾਃ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੱਥ, ਉੰਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਲਾਈਆਂ, ਉਥੇ ਦਿੱਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਹੋਰ ਲੇਪ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਪਏ ਹੋਏ।
ਸ਼ਿਰਾਂਸਿ ਚ ਭਟਾਗ੍ਰ੍ਯਾਣਾਂ ਕਚ੍ਛਪਾਭਾਂ ਵਹਂਤਿ ਵੈ । ਮਾਂਸਾਨਿ ਪਂਕਾ ਯਤ੍ਰਾਸਨ੍ਵੀਰਾਣਾਂ ਮਹਤਾਂ ਤਤਃ
ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ, ਕਛੂਆਂ ਦੀਆਂ ਛਲੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਠਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ; ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਵ੍ਯਤਿਕਰੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਯੋਗਿਨ੍ਯਃ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਰਣੇ । ਪਪੁਃ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਰੁਧਿਰਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਰਣਪਾਤਿਨਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੈਂਕੜੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਮਾਂਸਾਨਿ ਬੁਭੁਜੁਸ੍ਤਾ ਵੈ ਹਰ੍षਕੌਤੁਕਸਂਯੁਤਾਃ । ਪੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਾ ਮਾਂਸਮੁਨ੍ਮਦਾਃ
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਮਾਸ ਖਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਲਹੂ ਪੀ ਕੇ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਸਤ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਨਨृਤੁਰ੍ਜਹਸੁਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਰੁਜ੍ਜਗੁਃ ਪ੍ਰਧਨਾਂਗਣੇ । ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਰੇ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਮਸ੍ਤਕਾਨਿ ਵੈ
ਉਹ ਨੱਚੀਆਂ, ਉੱਚੀ ਹਾਸੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਉਥੇ, ਪਿਸਾਚ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।
ਧृਤ੍ਵਾ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਮਤ੍ਤਾਂਗਾਸ੍ਤਾਲਵਦ੍ਵਾਦਨੋਦ੍ਯਤਾਃ । ਸ਼ਿਵਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਮਾਂਸਂ ਪਤਿਤਾਨਾਂ ਰਣਾਂਗਣੇ
ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲ ਵਾਂਗ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਉਚਕਦੇ ਸਨ; ਉਥੇ, ਸ਼ਿਵਾ ਵੱਡਾ ਮਾਸ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆਂ ਦਾ ਖਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਭਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਨਦਨ੍ਮਤ੍ਤਾਃ ਕਾਤਰਾਣਾਂ ਭਯਪ੍ਰਦਾਃ । ਕਾਤਰਾਸ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸਮਾਪਨ੍ਨਾ ਗਤਾਃ ਕੁਂਜਰਕੋਟਰੇ
ਖਾ ਕੇ, ਮਸਤ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਡਰਪੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚੀਕ ਮਾਰੀ; ਡਰਪੋਕ ਲੋਕ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ।
ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਯੋਗਿਨੀਭਿਸ੍ਤੇ ਪਾਪਿਨਾਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਏਤਤ੍ਕਦਨਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਰਥਾਗ੍ਰਣੀਃ
ਜੋ ਪਾਪੀ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਏ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਠਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਇਹ ਕਤਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਫੌਜ ਦਾ ਰਥ-ਸਰਦਾਰ—
ਪੁष੍ਕਲੋऽਪਿ ਚਕਾਰਾਤ੍ਰ ਕਦਨਂ ਰਣਮਂਡਲੇ । ਭਿਦ੍ਯਂਤੇ ਗਜਸ਼ੀਰ੍षਾਣਿ ਪਤਂਤਿ ਮੌਕ੍ਤਿਕਾਨਿ ਤੁ
ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਵੀ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਚਿਰ ਗਏ, ਤੇ ਮੋਤੀ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਲੋਮਭਿਃ ਪੂਰ੍ਣਾ ਤਾਮ੍ਰਪਰ੍ਣੀਵ ਤਨ੍ਨਦੀ । ਪੁष੍ਕਲਪ੍ਰਹਿਤਾ ਬਾਣਾ ਨृਣਾਮਂਗੇषੁ ਸਂਗਤਾਃ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਪ੍ਰਾਣਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਵੀਰਾਣਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਉਹ ਨਦੀ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੋਮਾਂ ਵਾਂਗ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਮਰਪਰਨੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਤੀਰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡੇ ਵਿਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਜਿੰਦ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇ ਰੁਧਿਰਸਿਕ੍ਤਾਂਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨਿਜਾਂਗਕਾਃ । ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਕਿਂਸ਼ੁਕਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ਸੁਭਟਾਃ ਪ੍ਰਧਨਾਂਗਣੇ
ਸਭ ਦੇ ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਭ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਵਿਰਾਂ ਸੁਭਟਾਂ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।