ਵ੍ਰਜ ਤ੍ਵਂ ਸਮਰੇ ਯੋਦ੍ਧੁਮਨ੍ਯਾਨ੍ਮਾਨਿਵਰਾਨ੍ਨृਪਾਨ੍ । ਵੀਰਸਿਂਹਮੁਖਾਨ੍ਕੀਸ਼ ਮਚ੍ਚਿਂਤਾਂ ਮਾ ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਭੋ
ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ, ਹੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਵਾਚਮਿਤ੍ਥਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਹਨੂਮਾਨ੍ਧੀਰਸੇਵਿਤਾਮ੍ । ਜਗਾਮ ਸਮਰੇ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਵੀਰਸਿਂਹਂ ਨृਪਾਨੁਜਮ੍
ਇਹ ਹੌਂਸਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵੀਰਸਿੰਘ ਨਾਲ ਲੜਨ ਚਲਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਿਧਿਃ ਸੁਤੇਨਾਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਂਗਦਸੁਸਂਜ੍ਞਿਨਾ । ਦ੍ਵੈਰਥੇਨ ਪ੍ਰਯੁਯੁਧੇ ਮਹਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਵੇਦਿਨਾ
ਲਕ੍ਸ਼ਮੀਨਿਧਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਸੁਭਾਂਗਦ ਨਾਲ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਕੀਤਾ।
ਬਲਮਿਤ੍ਰੇਣ ਸੁਮਦਃ ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਾਪਬਲੋਰ੍ਜਿਤਃ । ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਸਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮਂ ਵਿਚਚਾਰ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਃ
ਸੁਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਬਲਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਦੇ ਭਰੋਸੇ, ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ।
ਆਹ੍ਵਯਂਤਂ ਨृਪਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦ੍ਵੈਰਥੇ ਯੁਦ੍ਧਕੋਵਿਦਃ । ਪੁष੍ਕਲੋ ਰੁਕ੍ਮਖਚਿਤੇ ਰਥੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਯਯੌ ਹਿ ਤਮ੍
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਲਈ ਲਲਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਸ਼ਕਲ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
ਰਾਜਾ ਤਮਾਗਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁष੍ਕਲਂ ਯੁਦ੍ਧਕੋਵਿਦਮ੍ । ਉਵਾਚ ਨਿਰ੍ਭਿਯਾ ਵਾਣ੍ਯਾ ਰਣਮਧ੍ਯੇ ਸੁਭਾषਿਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿਚ ਡਰੋਂ ਬਿਨਾ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।
ਵੀਰਮਣਿਰੁਵਾਚ। ਬਾਲਮਾਯਾਹਿ ਮਾਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਚਂਡਕੋਪਨਮ੍ । ਗਚ੍ਛ ਪ੍ਰਾਣਪਰੀਪ੍ਸਾਯੈ ਮਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਸਹ
ਵੀਰਮਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪੁੱਤ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆ, ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹਾਂ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਚਲਾ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਾ ਕਰ।'
ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਾਨ੍ਬਾਲਕਾਨ੍ਭੂਪਾ ਮਾਦृਸ਼ਾਃ ਕृਪਯਂਤਿ ਹਿ । ਪ੍ਰਹਰਂਤਿ ਨ ਚੈਤਾਨ੍ਵੈ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛ ਰਣਾਦ੍ਬਹਿਃ
'ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਜਾ।'
ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਤਾਵਦੁਨ੍ਮਨਾਃ । ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਹਰ੍ਤੁਂ ਨ ਮਨਃ ਸਮਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਤਿ
'ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਸੀ; ਪਰ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।'
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਤ੍ਸੁਤੋ ਬਾਣੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛੀਕृਤਃ ਪੁਨਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਕ੍ਸ਼ਾਂਤਮਦ੍ਯ ਤਵਬਾਲਧਿਯੋ ਮਹਤ੍
'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਨਾਦਾਨੀ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪੁष੍ਕਲੋ ਨਿਜਗਾਦ ਤਮ੍ । ਪੁष੍ਕਲ ਉਵਾਚ। ਬਾਲੋऽਹਂ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਵृਦ੍ਧਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ ਹੈਂ।'
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਮਤਂ ਚੈਵ ਯੇ ਬਲਾਧਿਕ੍ਯਸਂਯੁਤਾਃ । ਤ ਏਵ ਵृਦ੍ਧਾ ਭੂਪਾਗ੍ਰ੍ਯ ਨ ਵਯੋਵृਦ੍ਧਤਾਂ ਗਤਾਃ
'ਪਰ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵੱਡੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।'
ਮਯਾ ਤੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਸ਼ੌਰ੍ਯਬਲਦਰ੍ਪਿਤਃ । ਇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਗਰੇ
'ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਨਤਸ੍ਤਿष੍ਠ ਰਾਜਨ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਰਾਮਭਕ੍ਤਂ ਨ ਮਾਂ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਯਤੀਂਦ੍ਰਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
'ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਰਹਿ, ਰਾਜਾ! ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ।'
ਇਤ੍ਥਂ ਭਾषਿਤਮਾਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਪੁष੍ਕਲਸ੍ਯ ਨृਪਾਗ੍ਰਣੀਃ । ਜਹਾਸ ਬਾਲਂ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੋਪਂ ਚ ਵ੍ਯਦਧਾਤ੍ਪੁਨਃ
ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗੇ, ਰਾਜਾ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਬੱਚੇ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਂ ਵੈ ਕੁਪਿਤਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਰਤਾਤ੍ਮਜ ਉਨ੍ਮਦਃ । ਜਘਾਨ ਸ਼ਰਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਰਾਜਾਨਂ ਹृਦਿ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ
ਉਸਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪੁਸ਼ਕਲ, ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀਹ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
ਰਾਜਾ ਤਾਨਾਗਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਾਣਾਂਸ੍ਤੇਨ ਵਿਮੋਚਿਤਾਨ੍ । ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰਨੇਕਧਾ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤੀਰ ਉਸ ਵੱਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ, ਕਈ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਤਦ੍ਬਾਣਚ੍ਛੇਦਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਾਰਤਿਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਚੁਕੋਪ ਹृਦਯੇऽਤ੍ਯਂਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸ਼ਰੈਃ
ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਰਤੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਹੀਰੋਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਸੀ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੀਰ ਮਾਰੇ।
ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਭਾਲੇ ਭੂਪਾਲ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁष੍ਕਲਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਤਤ੍ਰ ਲਗ੍ਨਾ ਵਿਰੇਜੁਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਕਿਮ੍
ਭੂਪਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਵਿਚ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ; ਉਹ ਤੀਰ ਉੱਥੇ ਲੱਗ ਕੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤੈਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯਥਿਤੋ ਰਾਜਾ ਜਘਾਨ ਨਵਭਿਃ ਸ਼ਰੈਃ । ਹृਦਯੇ ਪੁष੍ਕਲਂ ਵੀਰਂ ਮਹਾਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਤੈਰ੍ਵਤ੍ਸਦਨ੍ਤੈਰ੍ਬਹ੍ਵਸ੍ਰਂ ਪੀਤਂ ਰਾਮਾਨੁਜਾਙ੍ਗਜਮ੍
ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਨੌ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਾਰਿਆ; ਉਹ ਤੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਪੀ ਗਏ।
ਸਰ੍ਪਾ ਆਸ਼ੀਵਿषਾ ਯਦ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਸ੍ਤਦ੍ਵਪੁषਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਪਰਮਂ ਕੋਪਮਾਪਨ੍ਨਃ ਪੁष੍ਕਲੋ ਭੂਮਿਪਂ ਪੁਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਕਲ ਗਹਿਰੀ ਰੋਹ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਗਿਆ।
ਬਾਣਾਨਾਂ ਸ਼ਤਕੇਨਾਸ਼ੁ ਬਿਭੇਦ ਸ਼ਿਤਪਰ੍ਵਣਾਮ੍ । ਤੈਰ੍ਬਾਣੈਃ ਕਵਚਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਕਿਰੀਟਃ ਸਸ਼ਿਰਸ੍ਤ੍ਰਕਃ
ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਨੁਕ ਵਾਲੇ ਸੌ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕਵਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੂੜ ਤੇ ਕਿਰਟ ਵੀ ਚਿਰ ਗਿਆ।
ਰਥੋ ਧਨੁਰ੍ਮਹਤ੍ਸਜ੍ਯਂ ਛਿਨ੍ਨਂ ਕੋਪਪਰਿਪ੍ਲਵਾਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਤਜੇਨ ਪਰਿਪ੍ਲੁष੍ਟੋ ਬਾਣਭਿਨ੍ਨਕਲੇਵਰਃ
ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ, ਤਣਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਰਥ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ; ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਯਂ ਸ੍ਯਂਦਨਮਾਰੁਹ੍ਯ ਜਗਾਮ ਭਰਤਾਤ੍ਮਜਮ੍ । ਧਨ੍ਯੋਸਿ ਵੀਰ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚਰਣਾਬ੍ਜਮਧੁਵ੍ਰਤ
ਉਹ ਦੂਜੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਭਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਵਿਰੋਧੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਾਂਗ ਲਗਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।'
ਮਹਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਤੇऽਦ੍ਯ ਯਦਹਂ ਵਿਰਥੀਕृਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਭੋ ਵੀਰ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਮਯਿ ਯੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
'ਅੱਜ ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਥ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਵਿਰੋਧੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।'
ਸੁਲਭਾ ਨ ਤਵ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਕਾਲਰੂਪੇ ਮਯਿ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਹਨਦ੍ਬਾਣੈਰਸਂਖ੍ਯੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਃ
'ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣੀ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਭੂਮੌ ਦਿਸ਼ਿ ਚ ਤਦ੍ਬਾਣਾ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਤਤ੍ਰ ਹ । ਅਨੇਕੇ ਗਜਸਾਹਸ੍ਰਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਅਸ਼੍ਵਾਃ ਸਮਂਤਤਃ
ਧਰਤੀ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਹ ਤੀਰ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਅਣਗਿਣਤ ਹਾਥੀ ਵੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਰਥਾਰਥਿਯੁਤਾਸ੍ਤੇਨ ਛਿਨ੍ਨਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤਾਃ । ਸ਼ੋਣਿਤੌਘਾ ਸਰਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸੁਸ੍ਰਾਵ ਰਣਾਂਗਣੇ
ਰਥ ਤੇ ਰਥੀ ਉਸ ਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟੇ, ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਦੋ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ; ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਯਤ੍ਰੋਨ੍ਮਦਾ ਹਿ ਮਾਤਂਗਾ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਸ਼ੈਲਸ਼ृਂਗਵਤ੍ । ਕੇਸ਼ਾਃ ਸ਼ੈਵਾਲਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮੁਹੁਃ ਪ੍ਰਾਣਿਸ਼ਿਰਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਉੱਤਲੇ ਹਾਥੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ, ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਕੜੀਆਂ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।
ਅਨੇਕੇ ਪਾਣਯਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਵੀਰਾਣਾਂ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਅਹਿਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਂਦਨਾਦਿਕਰੂषਿਤਾਃ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਕੱਟੇ ਹੱਥ, ਉੰਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਲਾਈਆਂ, ਉਥੇ ਦਿੱਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਹੋਰ ਲੇਪ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਪਏ ਹੋਏ।