ਯੇ ਕੇਚਿਦ੍ਦੁਸ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਘੁਨਾਥਂ ਸ੍ਮਰਂਤਿ ਚ । ਤੇषਾਂ ਦੁਃਖੋਦਧਿਃ ਸ਼ੁष੍ਕੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਔਖਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵ੍ਰਜ ਮਹਾਵੀਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸਵਿਧੇ ਬਲਿਨ੍ । ਏष ਆਯਾਮਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਭੂਪਂ ਵੀਰਮਣਿਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਤੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲਾ ਜਾ; ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆ ਜਾਂਗਾ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਧੀਰਾਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਾਣੀਂ ਪੁष੍ਕਲਭਾषਿਤਾਮ੍ । ਜਗਾਦ ਵਚਨਂ ਭੂਯਃ ਪੁष੍ਕਲਂ ਪਰਵੀਰਹਾ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਇਹ ਡਿੱਠੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੁੜ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਨੁਮਾਨੁਵਾਚ। ਪੁਤ੍ਰ ਮਾ ਸਾਹਸਂ ਕਾਰ੍षੀਰ੍ਭੂਪਂ ਵੀਰਮਣਿਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਏष ਦਾਤਾ ਸ਼ਰਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਬਲਸ਼ੌਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਵਲੋਂ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੀਂ; ਉਹ ਦਾਨੀ ਵੀ ਹੈ, ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਤੇ ਬਲ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਬਾਲਃ ਸ੍ਥਵਿਰੋ ਭੂਪੋऽਖਿਲਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਅਨੇਕੇ ਵਿਜਿਤਾਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਵੀਰਾਃ ਸ਼ੌਰ੍ਯਸੁਸ਼ੋਭਿਨਃ
ਤੂੰ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈਂ, ਰਾਜਾ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਸ਼ੌਰ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਜਾਨੀਹਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਰਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵਮ੍ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਸ਼ੀਕृਤਂ ਸ੍ਥਾਣੁਂ ਸੋਮਂ ਚੈਤਤ੍ਪੁਰਿਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਰੱਖਵਾਲਾ ਵਜੋਂ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਥੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਹਮਨੇਨੈਵ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯੇ ਭੂਪੇਨ ਪੁष੍ਕਲ । ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਵੀਰਾਨ੍ਵਿਜਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੁਹਿ ਪੁष੍ਕਲਾਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੁਸ਼ਕਲ, ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਹੋਰ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੱਡੀ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
ਪੁष੍ਕਲ ਉਵਾਚ। ਸ਼ਿਵੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਸ਼ੀਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਪੁਰੇ ਸ੍ਥਾਪਿਤੋऽਮੁਨਾ । ਪਰਮਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਹृਦਯੇਨ ਤਿष੍ਠਤਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸਾਇਆ ਹੈ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾਸ਼ਿਵੋਯਮਾਰਾਧ੍ਯ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਮਾਗਤਃ । ਸ ਰਾਮੋ ਮਨ੍ਮਨਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਕ੍ਵਾਪਿ ਪਰਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਪਰ ਰਾਮ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਯਤ੍ਰ ਰਾਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਸ੍ਨੁ ਚਰਿष੍ਣੁ ਚ । ਤਸ੍ਮਾਦਹਂ ਜਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਣੇ ਵੀਰਮਣਿਂ ਨृਪਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਡੋਲ—ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ।
ਵ੍ਰਜ ਤ੍ਵਂ ਸਮਰੇ ਯੋਦ੍ਧੁਮਨ੍ਯਾਨ੍ਮਾਨਿਵਰਾਨ੍ਨृਪਾਨ੍ । ਵੀਰਸਿਂਹਮੁਖਾਨ੍ਕੀਸ਼ ਮਚ੍ਚਿਂਤਾਂ ਮਾ ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਭੋ
ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰ, ਹੇ ਬੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਵਾਚਮਿਤ੍ਥਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਹਨੂਮਾਨ੍ਧੀਰਸੇਵਿਤਾਮ੍ । ਜਗਾਮ ਸਮਰੇ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਵੀਰਸਿਂਹਂ ਨृਪਾਨੁਜਮ੍
ਇਹ ਹੌਂਸਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵੀਰਸਿੰਘ ਨਾਲ ਲੜਨ ਚਲਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਿਧਿਃ ਸੁਤੇਨਾਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਂਗਦਸੁਸਂਜ੍ਞਿਨਾ । ਦ੍ਵੈਰਥੇਨ ਪ੍ਰਯੁਯੁਧੇ ਮਹਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਵੇਦਿਨਾ
ਲਕ੍ਸ਼ਮੀਨਿਧਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਸੁਭਾਂਗਦ ਨਾਲ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਕੀਤਾ।
ਬਲਮਿਤ੍ਰੇਣ ਸੁਮਦਃ ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਾਪਬਲੋਰ੍ਜਿਤਃ । ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਸਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮਂ ਵਿਚਚਾਰ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਃ
ਸੁਮਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਬਲਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਰਤਾ ਦੇ ਭਰੋਸੇ, ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ।
ਆਹ੍ਵਯਂਤਂ ਨृਪਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦ੍ਵੈਰਥੇ ਯੁਦ੍ਧਕੋਵਿਦਃ । ਪੁष੍ਕਲੋ ਰੁਕ੍ਮਖਚਿਤੇ ਰਥੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਯਯੌ ਹਿ ਤਮ੍
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਲਈ ਲਲਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਸ਼ਕਲ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
ਰਾਜਾ ਤਮਾਗਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁष੍ਕਲਂ ਯੁਦ੍ਧਕੋਵਿਦਮ੍ । ਉਵਾਚ ਨਿਰ੍ਭਿਯਾ ਵਾਣ੍ਯਾ ਰਣਮਧ੍ਯੇ ਸੁਭਾषਿਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿਚ ਡਰੋਂ ਬਿਨਾ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲ ਬੋਲਿਆ।
ਵੀਰਮਣਿਰੁਵਾਚ। ਬਾਲਮਾਯਾਹਿ ਮਾਂ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਚਂਡਕੋਪਨਮ੍ । ਗਚ੍ਛ ਪ੍ਰਾਣਪਰੀਪ੍ਸਾਯੈ ਮਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਸਹ
ਵੀਰਮਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪੁੱਤ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆ, ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹਾਂ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਚਲਾ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਨਾ ਕਰ।'
ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਾਨ੍ਬਾਲਕਾਨ੍ਭੂਪਾ ਮਾਦृਸ਼ਾਃ ਕृਪਯਂਤਿ ਹਿ । ਪ੍ਰਹਰਂਤਿ ਨ ਚੈਤਾਨ੍ਵੈ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛ ਰਣਾਦ੍ਬਹਿਃ
'ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਜਾ।'
ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਤਾਵਦੁਨ੍ਮਨਾਃ । ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਹਰ੍ਤੁਂ ਨ ਮਨਃ ਸਮਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਤਿ
'ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਸੀ; ਪਰ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰਨ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।'
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਤ੍ਸੁਤੋ ਬਾਣੈਰ੍ਭਿਨ੍ਨੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛੀਕृਤਃ ਪੁਨਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਕ੍ਸ਼ਾਂਤਮਦ੍ਯ ਤਵਬਾਲਧਿਯੋ ਮਹਤ੍
'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਨਾਦਾਨੀ ਸਮਝ ਕੇ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਪੁष੍ਕਲੋ ਨਿਜਗਾਦ ਤਮ੍ । ਪੁष੍ਕਲ ਉਵਾਚ। ਬਾਲੋऽਹਂ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਵृਦ੍ਧਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ ਹੈਂ।'
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਮਤਂ ਚੈਵ ਯੇ ਬਲਾਧਿਕ੍ਯਸਂਯੁਤਾਃ । ਤ ਏਵ ਵृਦ੍ਧਾ ਭੂਪਾਗ੍ਰ੍ਯ ਨ ਵਯੋਵृਦ੍ਧਤਾਂ ਗਤਾਃ
'ਪਰ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵੱਡੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਉਮਰ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਹੋਣਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ।'
ਮਯਾ ਤੇ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਸ਼ੌਰ੍ਯਬਲਦਰ੍ਪਿਤਃ । ਇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸਂਗਰੇ
'ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿਆਂਗਾ।'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ਨਤਸ੍ਤਿष੍ਠ ਰਾਜਨ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਰਾਮਭਕ੍ਤਂ ਨ ਮਾਂ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜਯਤੀਂਦ੍ਰਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
'ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਰਹਿ, ਰਾਜਾ! ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ।'
ਇਤ੍ਥਂ ਭਾषਿਤਮਾਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਪੁष੍ਕਲਸ੍ਯ ਨृਪਾਗ੍ਰਣੀਃ । ਜਹਾਸ ਬਾਲਂ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੋਪਂ ਚ ਵ੍ਯਦਧਾਤ੍ਪੁਨਃ
ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗੇ, ਰਾਜਾ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਬੱਚੇ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਂ ਵੈ ਕੁਪਿਤਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਰਤਾਤ੍ਮਜ ਉਨ੍ਮਦਃ । ਜਘਾਨ ਸ਼ਰਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਰਾਜਾਨਂ ਹृਦਿ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ
ਉਸਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪੁਸ਼ਕਲ, ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀਹ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
ਰਾਜਾ ਤਾਨਾਗਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਾਣਾਂਸ੍ਤੇਨ ਵਿਮੋਚਿਤਾਨ੍ । ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰਨੇਕਧਾ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤੀਰ ਉਸ ਵੱਲ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ, ਕਈ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਤਦ੍ਬਾਣਚ੍ਛੇਦਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਾਰਤਿਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਚੁਕੋਪ ਹृਦਯੇऽਤ੍ਯਂਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸ਼ਰੈਃ
ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਰਤੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਹੀਰੋਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਸੀ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੀਰ ਮਾਰੇ।
ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਭਾਲੇ ਭੂਪਾਲ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁष੍ਕਲਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਤਤ੍ਰ ਲਗ੍ਨਾ ਵਿਰੇਜੁਸ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟਸ਼ਿਖਰਾਣਿ ਕਿਮ੍
ਭੂਪਾਲ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਵਿਚ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ; ਉਹ ਤੀਰ ਉੱਥੇ ਲੱਗ ਕੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤੈਰ੍ਬਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯਥਿਤੋ ਰਾਜਾ ਜਘਾਨ ਨਵਭਿਃ ਸ਼ਰੈਃ । ਹृਦਯੇ ਪੁष੍ਕਲਂ ਵੀਰਂ ਮਹਾਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਤੈਰ੍ਵਤ੍ਸਦਨ੍ਤੈਰ੍ਬਹ੍ਵਸ੍ਰਂ ਪੀਤਂ ਰਾਮਾਨੁਜਾਙ੍ਗਜਮ੍
ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਨੌ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਾਰਿਆ; ਉਹ ਤੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਪੀ ਗਏ।