ਤਸ੍ਮੈ ਸ ਕਥਯਾਮਾਸ ਹਯਂ ਨੀਤਂ ਰਘੋਃ ਪਤੇਃ । ਵਾਜਿਮੇਧਾਯ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂਦਗਤਿਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰਘੁਪਤੀ ਵਲੋਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਘੋੜਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਜੀਬ ਸੀ, ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦੇਨ ਮਹਾਬਲਸਮੇਤਿਨਾ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਨृਪੋ ਵੀਰਮਣਿਰ੍ਮਹਾਨ੍
ਉਹ ਘੋੜਾ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਵਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ—
ਨਾਤਿਪ੍ਰਸ਼ਂਸਯਾਮਾਸ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਸੁਮਹਾਮਤਿਃ । ਨੀਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਸਮਾਯਾਂਤਂ ਚੌਰਸ੍ਯੇਵ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
—ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਡਿਆਈ ਨਾ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਚੋਰ ਵਰਗਾ ਮੰਨ ਕੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
ਕਥਯਾਮਾਸ ਜਾਮਾਤ੍ਰੇ ਸ਼ਿਵਾਯਾਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣੇ । ਅਰ੍ਧਾਂਗਨਾਧਰਾਯਾਂਗਭੂषਾਯ ਚਂਦ੍ਰਧਾਰਿਣੇ
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਜਾਮਾਤਾ, ਅਦਭੁਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਰਧਨਾਰੀ, ਚੰਦ੍ਰਧਾਰੀ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤੇਨ ਸਂਮਂਤ੍ਰਯਾਮਾਸ ਨृਪੋ ਵੀਰਮਣਿਰ੍ਮਹਾਨ੍ । ਪੁਤ੍ਰਸृष੍ਟਂ ਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਵਿਨਿਂਦ੍ਯਂ ਮਹਤਾਂ ਮਤਃ
ਉਸ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ ਵੀਰਮਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਮਾਤਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਹੋਇਆ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ।
ਸ਼ਿਵ ਉਵਾਚ। ਰਾਜਨ੍ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਭਵਤਃ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਯੋ ਜਹਾਰ ਮਹਾਵਾਹਂਰਾਮਚਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਧੀਰਜੀ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਘੋੜਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਹਦ੍ਭਾਤਿ ਸੁਰਾਸੁਰਵਿਮੋਹਨਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਮਹਾਰਾਜ੍ਞਾ ਵੀਰਕੋਟ੍ਯੇਕਰਕ੍ਸ਼ਿਣਾ
ਅੱਜ ਵੱਡਾ ਜੰਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਕਰੋੜਾਂ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ।
ਮਯਾ ਯੋ ਧ੍ਰਿਯਤੇ ਸ੍ਵਾਂਤੇ ਜਿਹ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਹਿ ਯਃ । ਤਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯਯਜ੍ਞਾਂਗਂ ਜਹਾਰ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਕਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਹੈ—ਉਸ ਰਾਮ ਦਾ ਯੱਗ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ।
ਪਰਮਤ੍ਰ ਮਹਾਁਲ੍ਲਾਭੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿਤਰਾਂ ਰਣੇ । ਯਦ੍ਰਾਮਚਰਣਾਂਭੋਜਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਃ ਸ੍ਵੀਯਸੇਵਿਤਮ੍
ਪਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਉਹ ਪੈਰ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਗਤ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਯਤ੍ਨੋ ਮਹਾਨ੍ਕਾਰ੍ਯੋ ਹਯਸ੍ਯ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਨਯਿष੍ਯਂਤਿ ਬਲਾਦ੍ਵਾਹਂ ਮਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਮਪ੍ਯਮੁਮ੍
ਇਥੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ; ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂ, ਉਹ ਫੌਜੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ।
ਤਸ੍ਮਾਦਿਮਂ ਮਹਾਰਾਜ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਸਹ ਸਨ੍ਨਤਃ । ਵਾਜਿਨਂ ਭੋਜਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵਾਂਘ੍ਰਿਯੁਗਂ ਤਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਨ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਘੋੜਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭੋਜਨ ਵਜੋਂ ਭੇਟ ਕਰ ਦੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਃ । ਉਵਾਚ ਤਂ ਸੁਰੇਂਦ੍ਰਾਦਿਵਂਦ੍ਯਪਾਦਾਂਬੁਜਦ੍ਵਯਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਪੈਰ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵੀਰਮਣਿਰੁਵਾਚ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਮਯਂ ਧਰ੍ਮੋ ਯਤ੍ਪ੍ਰਤਾਪਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਤਦਸੌ ਕ੍ਰਾਂਤੁਮੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਕ੍ਰਤੁਨਾ ਹਯਸਂਜ੍ਞਿਨਾ
ਵੀਰਮਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਫਰਜ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਫੜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਃ ਸ੍ਵਪ੍ਰਤਾਪੋ ਯੇਨਕੇਨਾਪਿ ਮਾਨਿਨਾ । ਯਾਵਚ੍ਛਕ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਵ੍ਯਯਕਾਰਿਣਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਵਿਰਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਹੋ ਸਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲਾ ਕੇ ਵੀ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਸੁਤੇਨੇਦਂ ਗृਹੀਤੋऽਸ਼੍ਵ ਪੁਨਰ੍ਯਤਃ । ਕੋਪਿਤਂ ਰਾਮਭੂਪਾਲਂ ਸਮਯਾਰ੍ਹਂ ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਭੋ
ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਘੋੜਾ ਮੁੜ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਾਲਕ, ਹੁਣ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮਝੋ, ਉਹੀ ਕਰੋ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਮਿਦਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਰ੍ਹਂ ਭਵੇਨ੍ਨਹਿ । ਯਦਕਸ੍ਮਾਦ੍ਰਿਪੋਃ ਪਾਦੌ ਪ੍ਰਣਮੇਦ੍ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਇਹ ਕੰਮ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਣ।
ਰਿਪਵੋ ਵਿਹਸਂਤ੍ਯੇਨਂ ਕਾਤਰੋऽਯਂ ਨृਪਾਧਮਃ । ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਵਨ੍ਨੀਚੋ ਨਤਵਾਨ੍ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਵੈਰੀ ਉਸ ਦੀ ਹੰਸੀ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਡਰਪੋਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰ ਕੇ ਨਿਵਾ ਗਿਆ।'
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਾਨ੍ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਯੋਦ੍ਧਵ੍ਯੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਯਦ੍ਵਿਧੇਯਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯੈਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਚਂਦ੍ਰਚੂਡੋਵਦਦ੍ਵਚਃ । ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਮੇਘਗਂਭੀਰਵਾਣ੍ਯਾ ਸਂਮੋਹਯਨ੍ਮਨਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਚੂੜ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੱਜਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਯਦਿ ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕੋਟਯਃ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਤਥਾਪਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਕੇਨਾਸ਼੍ਵੋ ਗृਹ੍ਯਤੇ ਮਮ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਃ
ਜੇ ਤਿੰਤੀਹ ਕਰੋੜ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਘੋੜਾ ਕੌਣ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਦਿ ਰਾਮਃ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਤਿ । ਤਦਾਹਂ ਚਰਣੌ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮਾਮਿ ਸੁਕੋਮਲੌ
ਜੇ ਰਾਮ ਆਪ ਆ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਖਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਂਗਾ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨਾ ਨ ਹਿ ਯੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਮਹਾਨ ਨਯ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਅਨ੍ਯੇ ਵੀਰਾਸ੍ਤृਣਪ੍ਰਾਯਾਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ਮਾਃ
ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੀਤੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਸੂਰਮੇ ਤਾਂ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਦ੍ਧ੍ਯਸ੍ਵ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ਕੇ ਮਯਿ ਸੁਸ੍ਥਿਤੇ । ਕੋ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਬਲਾਦ੍ਵਾਹਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਯਦਿ ਸਂਗਤਾ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਜੰਗ ਕਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖੜਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਘੋੜਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੌਣ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਏਤਦ੍ਵਚਃ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਂਦ੍ਰਚੂਡਸ੍ਯ ਭੂਮਿਪਃ । ਜਹਰ੍ष ਮਾਨਸੇऽਤ੍ਯਂਤਂ ਯੁਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਿ ਕੌਤੁਕੀ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਚੰਦ੍ਰਚੂੜ ਦੀਆਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਸੇਨਾਚਰਾ ਮਹਾਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਬਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਸਮਾਗਤਾਸ੍ਤਂ ਪਸ਼੍ਯਂਤੋ ਹਯਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੈਨਿਕ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕ੍ਵਾ ਸਾਵਸ਼੍ਵਃ ਕੇਨ ਨੀਤਃ ਕਥਂ ਵਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨ ਸਃ । ਕੋ ਗਂਤਾ ਯਮਪੁਰ੍ਯਾਂ ਵੈ ਵਾਹਂ ਹृਤ੍ਵਾ ਸੁਮਂਦਧੀਃ
ਓਹ ਘੋੜਾ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ? ਕੌਣ ਲੈ ਗਿਆ? ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ? ਜੋ ਘੋੜਾ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ?
ਵਿਲੋਕਯਂਤਸ੍ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗਂ ਯਾਵਤ੍ਸੇਨਾਚਰਾ ਰਘੋਃ । ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਹਾਰਾਜੋ ਮਹਾਸੈਨ੍ਯਪਰੀਵृਤਃ
ਜਦੋਂ ਰਘੁ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਜਾਸੂਸ ਉਹ ਰਸਤਾ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਦੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸੇਵਕਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਵੋ ਮਮ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਥਂ ਵਾਹਃ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਤ੍ਰਸੁਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਘੋੜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ?'
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੇਵਕਾਸ੍ਤੇ ਹਯਾਨੁਗਾਃ । ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਨਾਥ ਮਨੋਵੇਗੋ ਵਾਹਃ ਕੇਨਾਪਿ ਕਾਨਨੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੌਕਰ ਆਖਣ ਲਗੇ, 'ਮਾਲਕ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਹृਤੋ ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਮਾਰ੍ਗਕੋਵਿਦੈਃ । ਤਦਤ੍ਰ ਯਤ੍ਨਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਹਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਭੋ
'ਉਹ ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਅਸੀਂ, ਜੋ ਰਸਤੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਲੱਭ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ, ਮਾਲਕ, ਇੱਥੇ ਘੋੜਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।'