ਰਾਜਤਾਨਿ ਗृਹਾਣ੍ਯਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਪ੍ਰਕृਤੇਰਪਿ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਣਿਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾ ਨਾਨਾਮਾਣਿਕ੍ਯਗੋਪੁਰਾਃ
ਉਥੇ ਘਰ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੋਤੀ-ਮਾਣਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਮੀਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ।
ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯੋ ਯਤ੍ਰ ਲੋਕਾਨਾਂ ਗੇਹੇ ਗੇਹੇ ਮਨੋਹਰਾਃ । ਹਰਂਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨृਣਾਂ ਮੁਖਪਦ੍ਮਕਲੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਝਲਕ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਰਾਗਮਣਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਗੇਹੇ ਗੇਹੇ ਸੁਭੂਮਿषੁ । ਬਦ੍ਧਃ ਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਤਦੋष੍ਠਸ੍ਪਰ੍ਧਯਾ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਪਦਮਰਾਗ ਮਣੀ ਜੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਕ੍ਰੀਡਾਸ਼ੈਲਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਰਂ ਨੀਲਰਤ੍ਨਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਸ਼ਂਕਾਂ ਮੇਘਸ੍ਯ ਮਯੂਰਾਣਾਂ ਕਲਾਪਿਨਾਮ੍
ਹਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਖ ਕੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੱਦਲ ਹਨ ਜਾਂ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ।
ਹਂਸਾ ਯਤ੍ਰ ਨृਣਾਂ ਗੇਹੇ ਸ੍ਫਾਟਿਕੇषੁ ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤਾਃ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਮੇਘਾਨ੍ਨੋ ਭੀਤਿਂ ਮਾਨਸਂ ਨ ਸ੍ਮਰਂਤਿ ਚ
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਕੱਚ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਹ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨਿਰਂਤਰਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਥਾਨੇ ਧ੍ਵਸ੍ਤਂ ਚਂਦ੍ਰਿਕਯਾ ਤਮਃ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਵਿਭੇਦੋ ਨ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਨृਣਾਮ੍
ਉਥੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਚੰਨਣੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਸਦਾ ਲਈ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਖ ਵਧਣ ਜਾਂ ਘਟਣ ਦੀ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ਰ ਵੀਰਮਣੀ ਰਾਜਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕੇष੍ਵਗ੍ਰਣੀਰ੍ਮਹਾਨ੍ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਸਰ੍ਵਭੋਗਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਵੀਰਮਣੀ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਸ਼ੂਰੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਰੁਕ੍ਮਾਂਗਦੋ ਬਲੀ । ਵਨਿਤਾਭਿਰ੍ਗਤੋ ਰਮ੍ਯਦੇਹਾਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡਿਤੁਂ ਵਨਮ੍
ਉਸਦਾ ਪੁੱਤ ਰੁਕਮਾਂਗਦ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਵਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਤਾਸਾਂ ਮਂਜੀਰਸਂਰਾਵਃ ਕਂਕਣਾਨਾਂ ਰਵਸ੍ਤਥਾ । ਮਨੋ ਹਰਤਿ ਕਾਮਸ੍ਯ ਕਿਮਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਥਾਤ੍ਰ ਭੋਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਝੰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕੰਗਣਾਂ ਦੀਆਂ ਝਨਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਮੋਹ ਲਿਆ ਕਿ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਭਾਈ।
ਵਨਂ ਜਗਾਮ ਸੁਮਹਤ੍ਸੁਪੁष੍ਪਨਗਸਂਯੁਤਮ੍ । ਸਦਾਸ਼ਿਵਕृਤਸ੍ਥਾਨਮृਤੁषਟ੍ਕੈਰ੍ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਂਪਕਾ ਯਤ੍ਰ ਬਹੁਸ਼ਃ ਫੁਲ੍ਲਕੋਰਕਸ਼ੋਭਿਤਾਃ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਕਾਮਿਨਾਂ ਤਤ੍ਰ ਹृਚ੍ਛਯਾਰ੍ਤਿਂ ਵਿਲੋਕਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਲੀਆਂ ਸੀ, ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤੜਪ ਜਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਚੂਤਾਃ ਫਲਾਦਿਭਿਰ੍ਨਮ੍ਰਾ ਮਂਜਰੀਕੋਟਿਸਂਯੁਤਾਃ । ਨਾਗਾਃ ਪੁਨ੍ਨਾਗਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਲਾਸ੍ਤਾਲਾਸ੍ਤਮਾਲਕਾਃ
ਉਥੇ ਆਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਮੰਜਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਗ, ਪੁੰਨਾਗ, ਸਾਲ, ਤਾਲ ਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਸਨ।
ਕੋਕਿਲਾਨਾਂ ਸਮਾਰਾਵਾ ਯਤ੍ਰ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਿਗੋਚਰਾਃ । ਸਦਾ ਮਧੁਪਝਂਕਾਰ ਗਤਨਿਦ੍ਰਾਃ ਸੁਮਲ੍ਲਿਕਾਃ
ਉਥੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗੂੰਜ ਕਰਕੇ ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਰਾਤੀਂ ਵੀ ਜਾਗਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਦਾਡਿਮਾਨਾਂ ਸਮੂਹਾਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਕੇਤਕੀਕਾਨਕੀਵਨ੍ਯਵृਕ੍ਸ਼ਰਾਜਿਵਿਰਾਜਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਦਾਡੂਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਣਸਪਤੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੀ ਦਰੱਖਤ ਸੋਭਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨੇ ਪ੍ਰਮਦਸਂਯੁਤਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਗਾਯਨ੍ਕਲਂ ਮਧੁਰਵਾਗ੍ਵਿਚਿਕੀਰ੍षਯੋਚ੍ਚੈਃ । ਉਦ੍ਯਤ੍ਕੁਚਾਭਿਰਭਿਤੋ ਵਨਿਤਾਭਿਰਾਗਾਚ੍ਛੋਭਾਨਿਧਾਨ ਵਪੁਰੁਦ੍ਗਤਭੀਰ੍ਵਿਵੇਸ਼
ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਉਸਦਾ ਮਨ ਜਵਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ। ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਵਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।
ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨृਤ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾਭਿਸ੍ਤੋषਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ਗਾਨਕਲਾਭਿਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਾਕ੍ਚਤੁਰੋਚਿਤੈਃ
ਕੁਝ ਜਵਾਨੀਆਂ ਨੱਚਣ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਕੁਝ ਗਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਚਤੁਰ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ।
ਭ੍ਰੂਸਂਜ੍ਞਯਾ ਪਰਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੋषਯਾਮਾਸੁਰੁਨ੍ਮਦਾਃ । ਪਰਿਰਂਭਣਚਾਤੁਰ੍ਯੈਸ੍ਤਂ ਹृष੍ਟਂ ਵਿਦਧੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਕੁਝ ਹੋਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਭੰਵਿਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ। ਜਵਾਨੀਆਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਭਿਃ ਪੁष੍ਪੋਚ੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂषਯਾਮਾਸ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਵਾਣ੍ਯਾ ਕੋਮਲਯਾ ਸ਼ਂਸਨ੍ਰੇਮੇ ਕਾਮਵਪੁਰ੍ਧਰਃ
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਜਵਾਨੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ। ਨਰਮ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਸਮਯੇ ਰਾਜਰਾਜਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵਨਦੇਸ਼ਂ ਸ ਹਯਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਃ
ਜਦ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਰੁਕਮਾਂਗਦ, ਇੰਝ ਮਸਤ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਘੋੜੀ ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਤ੍ਰਰਚਿਤੈਕਲਲਾਟਦੇਸ਼ਂ । ਗਂਗਾਸਮਂ ਘੁਸृਣਕੁਂਕੁਮ ਪਿਂਜਰਾਂਗਮ੍ । ਗਤ੍ਯਾਸਮਂ ਪਵਨਵੇਗਤਿਰਸ੍ਕਰਿਣ੍ਯਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪਰਮਕੌਤੁਕਧਾਮਦੇਹਮ੍
ਉਹ ਜਵਾਨੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਘੋੜੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇਕ ਚਾਦਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਚਾਲ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਤੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਸੀ।
ਊਚੁਃ ਪਤਿਂ ਕਮਲਮਧ੍ਯਪਿਸ਼ਂਗਵਰ੍ਣਾ -। ਸ੍ਤਾਮ੍ਰਾਧਰਪ੍ਰਤਿਭਯਾਹਤਵਿਦ੍ਰੁਮਾਭਾਃ । ਦਂਤਵ੍ਰਜਪ੍ਰਮਿਤਹਾਸ੍ਯਸੁਸ਼ੋਭਿਵਕ੍ਤ੍ਰਾਃ । ਕਾਮਸ੍ਯ ਬਾਣਨਯਨਾਦਿਵਿਮੋਹਨਾਭਾਃ
ਉਹ ਜਵਾਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਮਲ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ, ਹੋਠ ਤਾਮਬੇ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਦੰਦ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ ਊਚੁਃ। ਕਾਂਤਕੋਯਂ ਮਹਾਨਰ੍ਵਾਸ੍ਵਰ੍ਣਪਤ੍ਰੈਕਸ਼ੋਭਿਤਃ । ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਭਾਤਿ ਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯੋ ਗृਹਾਣ ਸ੍ਵਬਲਾਦਿਮਮ੍
ਜਵਾਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਘੋੜੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ? ਤੂੰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈਂ, ਇਸਨੂੰ ਫੜ ਲੈ।'
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਵਚ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਲੀਲਾਲਲਿਤਲੋਚਨਃ । ਜਗ੍ਰਾਹ ਹਯਮੇਕੇਨ ਕਰਪਦ੍ਮੇਨ ਲੀਲਯਾ
ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਖੇਡ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਕ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਘੋੜੀ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਤ੍ਰਂ ਸ੍ਪष੍ਟਵਰ੍ਣਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਜਹਾਸ ਮਹਿਲਾਮਧ੍ਯੇ ਜਗਾਦ ਵਚਨਂ ਪੁਨਃ
ਸੋਨੇ ਦੀ ਪੱਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਫ਼ ਲਿਖਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਜਵਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਹੱਸ ਪਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਰੁਕ੍ਮਾਂਗਦ ਉਵਾਚ। ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਮਃ ਸ਼ੌਰ੍ਯੇਣ ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਾ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਥਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ ਸ ਉਤ੍ਸੇਕਂ ਰਾਮਭੂਮਿਪਃ
ਰੁਕਮਾਂਗਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਹ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾਹ ਹੀ ਰੌਣਕ ਵਿੱਚ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਸਦਾ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਿਨਾਕਧृਕ੍ । ਯਂ ਦੇਵਾ ਦਾਨਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਨਮਂਤਿ ਮਣਿਮੌਲਿਭਿਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਤਿਰਕੁਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਯਕਸ਼ ਆਪਣੇ ਮਣਕਾਂ ਵਾਲੇ ਮੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਕੁਰੁਤਾਦ੍ਵਾਜਿਮੇਧਂ ਵੈ ਜਨਕੋ ਮੇ ਮਹਾਬਲਃ । ਯਾ ਤ੍ਵੇष ਵਾਜਿਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਬਧ੍ਨਂਤੁ ਮਮ ਵੈ ਭਟਾਃ
ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਪਿਤਾ ਜਨਕ ਜੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰ ਲੈਣ, ਪਰ ਜੋ ਘੋੜਾ ਅਜੇ ਤਬੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮਹਿਲਾਸ੍ਤਾ ਮਨੋਹਰਾਃ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਵਦਨਾ ਜਾਤਾਃ ਕਾਂਤਂ ਤੁ ਪਰਿਰੇਭਿਰੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਹਯਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵੀਰਮਣੇਰ੍ਮਹਾਨ੍ । ਪੁਰਂ ਪਤ੍ਨੀਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਮਵੀਵਿਸ਼ਤ੍
ਘੋੜਾ ਫੜ ਕੇ ਰਾਜਾ ਵੀਰਮਣੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਮृਦਂਗਧ੍ਵਨਿषੁ ਪ੍ਰੋਚ੍ਚੈਰਾਹਤੇषੁ ਸਮਂਤਤਃ । ਬਂਦਿਭਿਃ ਸਂਸ੍ਤੁਤਃ ਪ੍ਰਾਗਾਤ੍ਸ੍ਵਪਿਤੁਰ੍ਮਂਦਿਰਂ ਮਹਤ੍
ਜਦੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਡੋਲਕਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਧੁਨ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਭਟਾਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।