ਤਜ੍ਜਯਾਰ੍ਥੇ ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮੇ ਗृਹ੍ਣੀਤ ਸੁਮਹਾਬਲਾਃ । ਦ੍ਵੈਰਥੇ ਸ ਤੁ ਯੋਦ੍ਧਵ੍ਯਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਮਹਾਨ੍
ਉਸ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਅਸਤਰ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕ ਲੈਣ। ਤੂੰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਜੀ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਜੰਗ ਕਰੀਂ।
ਇਦਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੇਪਯਿष੍ਯਸਿ ਸਂਗਰੇ । ਅਨੇਨ ਪੂਤੋ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਤੇ ਪੁਨਃ
ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਅਸਤਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾਵੇਂਗਾ, ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਮੁੜ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਸ ਪਵੇਗਾ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਾਜਿਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਚਰਣੇ ਪ੍ਰਪਤਿष੍ਯਤਿ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗृਹ੍ਣੀਧ੍ਵਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਨ੍ਮਮ ਵੈਰਿਵਿਦਾਰਣਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਘੋੜਾ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਵੈਰੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਸਤਰ ਲੈ ਲਵੋ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਘੁਨਾਥਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਾ ਜਗ੍ਰਾਹ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍ । ਉਦਙ੍ਮੁਖਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਂਗੋ ਯੋਗਿਨ੍ਯਾ ਦਤ੍ਤਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਜੋਗਣ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਅਚੰਭੀ ਅਸਤਰ ਲੈ ਲਿਆ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਬਭੂਵ ਰਿਪੁਕਰ੍ਸ਼ਨਃ । ਦੁष੍ਪ੍ਰਧਰ੍ष੍ਯੋ ਦੁਰਾਰਾਧ੍ਯੋ ਵੈਰਿਵਾਰਣਸਤ੍ਸृਣਿਃ
ਉਹ ਅਸਤਰ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਵੈਰੀ ਨਾਸਕ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਘਾਰਕ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਾਂ ਨਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਹਯਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾਗਾਜ੍ਜਲਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੇਵਾਤੀਰੇ ਸੁਖੋਚਿਤੇ
ਉਸ ਜੋਗਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਲੈ ਆਇਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੈਨਿਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਂਗਾ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਸਾਧੁਸਾਧੁ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਹਯਨਿਰ੍ਗਮਮ੍
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਥਰ ਥਰ ਹੋ ਗਏ, 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਘੋੜੇ ਦੇ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਹਨੂਮਾਨ੍ਕਥਯਾਮਾਸ ਹਯਸ੍ਯਾਗਮਨਂ ਮਹਤ੍ । ਵਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਚ ਤਾਭ੍ਯੋ ਵੈ ਤੇऽਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਦਂ ਗਤਾਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਆਉਣ ਦੀ ਤੇ ਵਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਨਿਨਦਤ੍ਸੁਮृਦਂਗੇषੁ ਵੀਣਾਨਾਦੇषੁ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਾਹਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵ ਪੁਰਂ ਦੇਵਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਹਰ ਪਾਸੇ ਡੋਲਕਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤੇ ਵੀਣਾ ਦੀ ਧੁਨ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਫਾਟਿਕ ਕੁਡ੍ਯਾਨਾਂ ਰਚਨਾਭਿਰ੍ਗृਹਾ ਨृਣਾਮ੍ । ਹਸਂਤਿ ਵਿਂਧ੍ਯਂ ਵਿਮਲਂ ਪਰ੍ਵਤਂ ਨਾਗਸੇਵਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਹਨ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਜਿਥੇ ਨਾਗ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਤਾਨਿ ਗृਹਾਣ੍ਯਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਪ੍ਰਕृਤੇਰਪਿ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਣਿਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾ ਨਾਨਾਮਾਣਿਕ੍ਯਗੋਪੁਰਾਃ
ਉਥੇ ਘਰ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੋਤੀ-ਮਾਣਕਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਮੀਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ।
ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯੋ ਯਤ੍ਰ ਲੋਕਾਨਾਂ ਗੇਹੇ ਗੇਹੇ ਮਨੋਹਰਾਃ । ਹਰਂਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨृਣਾਂ ਮੁਖਪਦ੍ਮਕਲੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਝਲਕ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਦ੍ਮਰਾਗਮਣਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਗੇਹੇ ਗੇਹੇ ਸੁਭੂਮਿषੁ । ਬਦ੍ਧਃ ਸਂਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਤਦੋष੍ਠਸ੍ਪਰ੍ਧਯਾ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਪਦਮਰਾਗ ਮਣੀ ਜੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਕ੍ਰੀਡਾਸ਼ੈਲਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਰਂ ਨੀਲਰਤ੍ਨਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਸ਼ਂਕਾਂ ਮੇਘਸ੍ਯ ਮਯੂਰਾਣਾਂ ਕਲਾਪਿਨਾਮ੍
ਹਰ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਨੀਲੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਖ ਕੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੱਦਲ ਹਨ ਜਾਂ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ।
ਹਂਸਾ ਯਤ੍ਰ ਨृਣਾਂ ਗੇਹੇ ਸ੍ਫਾਟਿਕੇषੁ ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤਾਃ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਮੇਘਾਨ੍ਨੋ ਭੀਤਿਂ ਮਾਨਸਂ ਨ ਸ੍ਮਰਂਤਿ ਚ
ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਸ ਕੱਚ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਹ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਨਿਰਂਤਰਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਥਾਨੇ ਧ੍ਵਸ੍ਤਂ ਚਂਦ੍ਰਿਕਯਾ ਤਮਃ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਵਿਭੇਦੋ ਨ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਨृਣਾਮ੍
ਉਥੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਚੰਨਣੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਸਦਾ ਲਈ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਖ ਵਧਣ ਜਾਂ ਘਟਣ ਦੀ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ਰ ਵੀਰਮਣੀ ਰਾਜਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕੇष੍ਵਗ੍ਰਣੀਰ੍ਮਹਾਨ੍ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਸਰ੍ਵਭੋਗਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਵੀਰਮਣੀ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਇਕ ਵੱਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਸ਼ੂਰੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਰੁਕ੍ਮਾਂਗਦੋ ਬਲੀ । ਵਨਿਤਾਭਿਰ੍ਗਤੋ ਰਮ੍ਯਦੇਹਾਭਿਃ ਕ੍ਰੀਡਿਤੁਂ ਵਨਮ੍
ਉਸਦਾ ਪੁੱਤ ਰੁਕਮਾਂਗਦ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਜਵਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਤਾਸਾਂ ਮਂਜੀਰਸਂਰਾਵਃ ਕਂਕਣਾਨਾਂ ਰਵਸ੍ਤਥਾ । ਮਨੋ ਹਰਤਿ ਕਾਮਸ੍ਯ ਕਿਮਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਥਾਤ੍ਰ ਭੋਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਝੰਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕੰਗਣਾਂ ਦੀਆਂ ਝਨਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਮੋਹ ਲਿਆ ਕਿ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਭਾਈ।
ਵਨਂ ਜਗਾਮ ਸੁਮਹਤ੍ਸੁਪੁष੍ਪਨਗਸਂਯੁਤਮ੍ । ਸਦਾਸ਼ਿਵਕृਤਸ੍ਥਾਨਮृਤੁषਟ੍ਕੈਰ੍ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਂਪਕਾ ਯਤ੍ਰ ਬਹੁਸ਼ਃ ਫੁਲ੍ਲਕੋਰਕਸ਼ੋਭਿਤਾਃ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਕਾਮਿਨਾਂ ਤਤ੍ਰ ਹृਚ੍ਛਯਾਰ੍ਤਿਂ ਵਿਲੋਕਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਈ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਲੀਆਂ ਸੀ, ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤੜਪ ਜਗਾਉਂਦੇ ਸਨ।
ਚੂਤਾਃ ਫਲਾਦਿਭਿਰ੍ਨਮ੍ਰਾ ਮਂਜਰੀਕੋਟਿਸਂਯੁਤਾਃ । ਨਾਗਾਃ ਪੁਨ੍ਨਾਗਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਲਾਸ੍ਤਾਲਾਸ੍ਤਮਾਲਕਾਃ
ਉਥੇ ਆਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਮੰਜਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਗ, ਪੁੰਨਾਗ, ਸਾਲ, ਤਾਲ ਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਸਨ।
ਕੋਕਿਲਾਨਾਂ ਸਮਾਰਾਵਾ ਯਤ੍ਰ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਿਗੋਚਰਾਃ । ਸਦਾ ਮਧੁਪਝਂਕਾਰ ਗਤਨਿਦ੍ਰਾਃ ਸੁਮਲ੍ਲਿਕਾਃ
ਉਥੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗੂੰਜ ਕਰਕੇ ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਰਾਤੀਂ ਵੀ ਜਾਗਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਦਾਡਿਮਾਨਾਂ ਸਮੂਹਾਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਕੇਤਕੀਕਾਨਕੀਵਨ੍ਯਵृਕ੍ਸ਼ਰਾਜਿਵਿਰਾਜਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਦਾਡੂਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਣਸਪਤੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੀ ਦਰੱਖਤ ਸੋਭਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨੇ ਪ੍ਰਮਦਸਂਯੁਤਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਗਾਯਨ੍ਕਲਂ ਮਧੁਰਵਾਗ੍ਵਿਚਿਕੀਰ੍षਯੋਚ੍ਚੈਃ । ਉਦ੍ਯਤ੍ਕੁਚਾਭਿਰਭਿਤੋ ਵਨਿਤਾਭਿਰਾਗਾਚ੍ਛੋਭਾਨਿਧਾਨ ਵਪੁਰੁਦ੍ਗਤਭੀਰ੍ਵਿਵੇਸ਼
ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਉਸਦਾ ਮਨ ਜਵਾਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ। ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਉੱਚੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਵਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।
ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨृਤ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾਭਿਸ੍ਤੋषਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ਗਾਨਕਲਾਭਿਸ਼੍ਚ ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਾਕ੍ਚਤੁਰੋਚਿਤੈਃ
ਕੁਝ ਜਵਾਨੀਆਂ ਨੱਚਣ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ, ਕੁਝ ਗਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਚਤੁਰ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ।
ਭ੍ਰੂਸਂਜ੍ਞਯਾ ਪਰਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੋषਯਾਮਾਸੁਰੁਨ੍ਮਦਾਃ । ਪਰਿਰਂਭਣਚਾਤੁਰ੍ਯੈਸ੍ਤਂ ਹृष੍ਟਂ ਵਿਦਧੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ
ਕੁਝ ਹੋਰ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਭੰਵਿਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ। ਜਵਾਨੀਆਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਭਿਃ ਪੁष੍ਪੋਚ੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂषਯਾਮਾਸ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਵਾਣ੍ਯਾ ਕੋਮਲਯਾ ਸ਼ਂਸਨ੍ਰੇਮੇ ਕਾਮਵਪੁਰ੍ਧਰਃ
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਜਵਾਨੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ। ਨਰਮ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਸਮਯੇ ਰਾਜਰਾਜਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵਨਦੇਸ਼ਂ ਸ ਹਯਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਃ
ਜਦ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਰੁਕਮਾਂਗਦ, ਇੰਝ ਮਸਤ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਘੋੜੀ ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਤ੍ਰਰਚਿਤੈਕਲਲਾਟਦੇਸ਼ਂ । ਗਂਗਾਸਮਂ ਘੁਸृਣਕੁਂਕੁਮ ਪਿਂਜਰਾਂਗਮ੍ । ਗਤ੍ਯਾਸਮਂ ਪਵਨਵੇਗਤਿਰਸ੍ਕਰਿਣ੍ਯਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪਰਮਕੌਤੁਕਧਾਮਦੇਹਮ੍
ਉਹ ਜਵਾਨੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਘੋੜੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇਕ ਚਾਦਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਗੰਗਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਚਾਲ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਤੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਜੀਬ ਚੀਜ਼ ਸੀ।