ਮਯਾ ਨਮਸ੍ਕृਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਜ੍ਜਗਾਮ ਸ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸੋऽਹਂ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚਰਣਾਵਨ੍ਵਹਂ ਮੁਹੁਃ
ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪਾਵਯਾਮਿ ਜਨਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ਗਾਨੇਨ ਸ੍ਵਾਂਤਹਾਰਿਣਾ
ਇਹ ਮਨਮੋਹਕ ਗੀਤ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਧਨ੍ਯੋऽਹਂ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋऽਹਂ ਸਭਾਗ੍ਯੋऽਹਂ ਮਹੀਤਲੇ
ਮੈਂ ਧਨਿਆ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਚੰਗੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਰਾਮੋ ਭਜਨੀਯੋ ਮਨੋਹਰਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਮਨਮੋਹਣ ਰਾਮ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੂਯਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਵੈ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕੋ ਵਾਨਰਾਧਿਪਃ
ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ, ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕੌਣ ਹੈ?
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯਂਤ੍ਵਤ੍ਰ ਯਾਂ ਤੁ ਵਾਹਸ੍ਯ ਪਾਲਨੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਦੱਸੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਬਾਰੇ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮੁਨੇਰ੍ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਗਤਾਃ
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਤੇ ਪृष੍ਟਾ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯੇਣ ਰਾਮਚਾਰਿਤ੍ਰਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਧਨ੍ਯਂ ਸਭਾਗ੍ਯਂ ਮਨ੍ਵਾਨਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਰਾਤ੍ਮਾਨਮਾਦਰਾਤ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤਬਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਨਿਆ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ।
ਜਨਾ ਊਚੁਃ। ਪਵਿਤ੍ਰਿਤਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਤਵਾਧੁਨਾ । ਯਦ੍ਰਾਮਕਥਯਾਸ੍ਮਾਨ੍ਵੈ ਪਾਵਯਸ੍ਯਧੁਨਾ ਜਨਾਨ੍
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਵਚਨਂ ਤਥ੍ਯਂ ਭਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਯਦਸ੍ਮਭ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਕਥਯਾਮ ਵੈ
ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ: ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਅਸੀਂ ਦੱਸਾਂਗੇ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰੀਰਾਮੋ ਵਿਪ੍ਰਹਤ੍ਯਾਪਨੁਤ੍ਤਯੇ । ਯਾਗਂ ਕਰੋਤਿ ਸੁਮਹਾਨ੍ਸਰ੍ਵਸਂਭਾਰਸਂਭृਤਮ੍
ਅਗਸਤਿ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਸਮਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਡਾ ਯਗ ਕਰਿਆ।
ਤਂ ਪਾਲਯਾਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵੈ ਤ੍ਵਦਾਸ਼੍ਰਮਮੁਪਾਗਤਾਃ । ਅਸ਼੍ਵੇਨ ਸਹਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰ ਤਜ੍ਜਾਨੀਹਿ ਮਹਾਮਤੇ
ਅਸੀਂ ਸਭ, ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ, ਤੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੀਏ; ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲੈ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮਨੋਹਾਰਿ ਰਸਾਯਨਮ੍ । ਅਤ੍ਯਂਤਂ ਹਰ੍षਮਾਪੇਦੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਰਾਮਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਫਲਿਤੋ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਮਨੋਰਥਸ਼੍ਰਿਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਜਨਨੀ ਧਨ੍ਯਾ ਜਾਤਂ ਮਾਂ ਸੁषੁਵੇ ਤੁ ਯਾ
ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਰੁੱਖ, ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਫਲ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਧਨਿਆ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਅਦ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕਂਟਕੇਨ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਅਦ੍ਯ ਕੋਸ਼ਾਃ ਸੁਸਂਪਨ੍ਨਾ ਅਦ੍ਯ ਦੇਵਾਃ ਸੁਤੋषਿਤਾਃ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਕੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਖਜਾਨੇ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਅੱਜ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਫਲਂ ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮੇ ਹਵਿषਾ ਹੁਤਮ੍ । ਯਦ੍ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚਰਣਾਂਭੋਰੁਹੋਰ੍ਯੁਗਮ੍
ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲਿਆ, ਹਵਨ ਕਰਕੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਦੇਖਾਂਗਾ।
ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਸ੍ਵਾਂਤੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਃ ਪਤਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸ ਮੇ ਦृਗ੍ਗੋਚਰੋ ਨੂਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਨੋਹਰਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਉਹ ਮਨਮੋਹਕ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗਾ।
ਹਨੂਮਾਨ੍ਮਾਂ ਸਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਕੁਸ਼ਲਂ ਮਮ । ਭਕ੍ਤਿਂ ਮੇ ਮਹਤੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੋषਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਸਤ੍ਤਮਃ
ਹਨੂਮਾਨ ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੇਗਾ; ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਹਨੂਮਾਨ੍ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਾਦਯੁਗਲਂ ਮੁਨੇਰਾਰਣ੍ਯਕਸ੍ਯ ਹਿ
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਅਰਣੀ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਫੜ ਲਈ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਹਨੂਮਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਸੇਵਕੋऽਹਂ ਪੁਰਃਸ੍ਥਿਤਃ । ਜਾਨੀਹਿ ਰਾਮਦਾਸਸ੍ਯ ਰੇਣੁਕਲ੍ਪਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਹਨੂਮਾਨ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸਮਝ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਤਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈ ਮੁਨਿਃ ਪਰਮਹਰ੍षਿਤਃ । ਆਲਿਲਿਂਗ ਹਨੂਮਂਤਂ ਰਾਮਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ।
ਉਭੌ ਪ੍ਰੇਮਵਿਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਾਵੁਭਾਵਪਿ ਸੁਧਾਪ੍ਲੁਤੌ । ਸ੍ਥਗਿਤੌ ਚਿਤ੍ਰਲਿਖਿਤਾਵਿਵ ਤਤ੍ਰ ਬਭੂਵਤੁਃ
ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਦੋਹਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਉਥੇ ਰੁਕ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹੋਣ।
ਉਪਵਿष੍ਟੌ ਕਥਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਸੁਮਨੋਹਰਾਃ । ਰਘੁਨਾਥਪਦਾਂਭੋਜਪ੍ਰੀਤਿਨਿਰ੍ਭਰਮਾਨਸੌ
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਉਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਹਨੂਮਾਂਸ੍ਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਵਚੋ ਵਿਵਿਧਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਆਰਣ੍ਯਕਂ ਮੁਨਿਵਰਂ ਰਾਮਾਂਘ੍ਰਿਧ੍ਯਾਨਨਿਰ੍ਭृਤਮ੍
ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਵਣ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਈ ਸੋਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਨਯਂ ਦਸ਼ਰਥਕੁਲਹੀਰਾਂਕੁਰੋ ਮਹਾਨ੍ । ਰਾਮਭ੍ਰਾਤਾ ਮਹਾਸ਼ੂਰਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਪ੍ਰਣਮਤ੍ਯਸੌ
ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਭਰਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲਵਣੋ ਯੇਨ ਨਿਹਤਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਭਯਂਕਰਃ । ਕृਤਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਨਯਃ ਸੁਤਪੋਧਨਾਃ
ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏष ਪੁष੍ਕਲਨਾਮਾ ਤ੍ਵਾਂ ਨਮਤ੍ਯੁਦ੍ਭਟਸੇਵਿਤਃ । ਯੇਨਾਧੁਨਾ ਮਹਾਵੀਰਾ ਜਿਤਾਃ ਸਮਰਮਂਡਲੇ
ਇਹ ਪੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਵੀਰ ਨੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ।
ਜਾਨੀਹ੍ਯੇਨਂ ਬਹੁਗੁਣਂ ਰਾਮਾਮਾਤ੍ਯਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਿਯਂ ਰਘੁਪਤੇਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਧਰ੍ਮਕੋਵਿਦਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਕਲ ਜਾਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਮ ਦਾ ਮੰਤਰੀ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਰਘੁਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
ਸੁਬਾਹੁਰਯਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰੋ ਵੈਰਿਵਂਸ਼ਦਵਾਨਲਃ । ਰਾਮਪਾਦਾਬ੍ਜਰੋਲਂਬੋ ਨਮਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਇਹ ਸੁਬਾਹੁ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅੱਗ ਵਰਗਾ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।