ਮਮ ਤਾਵਦ੍ਗਤਂ ਚਾਯੁਰ੍ਬਹੁਰਾਮਵਿਯੋਗਿਨਃ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਮੁਰ੍ਵਰਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਕਥਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਰਘੂਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ ਸਮਾਂ ਬਚਾ ਹੈ—ਮੈਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂ?
ਮਹ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਂ ਰਾਮਂ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਯਦਂਘ੍ਰਿਰਜਸਾਪੂਤਾ ਸ਼ਿਲਾਭੂਤਾ ਮੁਨਿਪ੍ਰਿਯਾ
ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾ, ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਮੁਨੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕਾਕਃ ਪਰਂ ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਦ੍ਬਾਣਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਖਗਃ । ਅਨੇਕੇ ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਬ੍ਜਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਂਖ੍ਯੇ ਪਦਂ ਗਤਾਃ
ਇੱਕ ਕਾਂ crow ਉਸ ਦੇ ਤੀਰ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਗਿਆ; ਕਈ ਲੋਕ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹੀ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਯੇ ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਰਘੁਨਾਥਸ੍ਯ ਨਾਮ ਗृਹ੍ਣਂਤਿ ਸਾਦਰਾਃ । ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯੋਗਿਭਿਰ੍ਯਦ੍ਵਿਚਿਂਤ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਰਘੁਨਾਥ ਦਾ ਨਾਮ ਆਦਰ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ।
ਧਨ੍ਯਾਯੋਧ੍ਯਾਭਵਾ ਲੋਕਾ ਯੇ ਰਾਮਮੁਖਪਂਜਮ੍ । ਸ੍ਵਲੋਚਨਪੁਟੈਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਯਾਂਤਿ ਮਹੋਦਯਮ੍
ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕ ਧਨਵੰਤ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਨਿਹਾਰ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਚੀ繁ਤਿ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸਂਭਾष੍ਯ ਨृਪਤਿਂ ਵਾਹਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਧਨਾਨਿ ਚ । ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਰ੍ਪ੍ਯ ਚਾਵੋਚਤ੍ਕਿਂਕਰੋਸ੍ਮਿ ਮਹੀਪਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਜ, ਧਨ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ।'
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰਪੁਰਂਜਯਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਤਿ ਤਂ ਭੂਪਂ ਵਾਗ੍ਮੀ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰ ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਕਥਂ ਰਾਜਨ੍ਨਿਦਂ ਬ੍ਰੂषੇ ਤ੍ਵਂ ਵृਦ੍ਧੋ ਮਮ ਪੂਜਿਤਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਦੀਯਂ ਤ੍ਵਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਮਨੋ ਵਿਦਧਾਤ੍ਵਯਮ੍
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਆਖਦਾ ਹੈਂ? ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਰਾਜ—ਦਮਨਸ ਇਸ ਨੂੰ ਚਲਾਵੇ।'
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਮਿਦਂ ਕृਤ੍ਯਂ ਯਤ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮਵਿਧਾਯਕਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਧਨਂ ਚੇਦਂ ਪ੍ਰਤਿਯਾਤੁ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ
ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਫਰਜ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਧਨ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।
ਯਥਾ ਮੇ ਰਘੁਨਾਥਸ੍ਤੁ ਪੂਜ੍ਯੋ ਵਾਙ੍ਮਨਸਾ ਸਦਾ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਮਤ੍ਪੂਜ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਮਹੀਪਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਰਘੁਨਾਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਵਚਨ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਮਹੀਪਤਿ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਭਵਾਨ੍ਸਜ੍ਜੋ ਭਵਤ੍ਵਦ੍ਯ ਹਯਸ੍ਯਾਨੁਗਮਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਃ ਕਵਚੀ ਖਡ੍ਗੀ ਗਜਾਸ਼੍ਵਰਥਸਂਯੁਤਃ
ਅੱਜ ਤੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ, ਕਵਚ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਲਈ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਪੁਤ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭਿषੇਚ੍ਯੈਵ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਸੁਪੂਜਿਤਃ
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹੀਪਤਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਠਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਮਹਾਰਥੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਨਿਜਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਰਣਾਂਗਣੇ । ਪੁष੍ਕਲੇਨ ਹਤਂ ਭੂਪਃ ਸਂਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਵੱਡੇ ਰਥ-ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੀ, ਜੋ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ੁਸ਼ੋਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਲੋਕਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਮਹਾਰਥਃ । ਜ੍ਞਾਨੇਨਾਨਾਸ਼ਯਚ੍ਛੋਕਂ ਰਘੁਨਾਥਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍
ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਰਥ-ਯੋਧਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਸੋਗ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਰਘੁਨਾਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸਜ੍ਜੀਭੂਤੋ ਰਥੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਮਹਾਸੈਨ੍ਯਸਮਾਵृਤਃ । ਆਜਗਾਮ ਸ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਮਹਾਰਥਿਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ
ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰਥ ਤੇ ਖੜਾ, ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੱਲ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧੇ ਸਨ।
ਰਾਜਾ ਤਮਾਗਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸੈਨ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਗਂਤੁਂ ਚਕਾਰ ਧਿषਣਾਂ ਹਯਵਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪਾਲਨੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨਿਕਲੇ, ਤੇ ਉੱਚੀ ਘੋੜੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਸੋऽਸ਼੍ਵੋ ਵਿਮੋਚਿਤਸ੍ਤੇਨ ਭਾਲੇ ਪਤ੍ਰੇਣ ਚਿਹ੍ਨਿਤਃ । ਵਾਮਾਵਰ੍ਤਂ ਭ੍ਰਮਨ੍ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਪੌਰ੍ਵਾਞ੍ਜਨਪਦਾਨ੍ਬਹੂਨ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਘੋੜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਪਟਰਾ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਖੱਬੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਕਈ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰਤ੍ਯ ਭੂਪਾਲੈਰ੍ਮਹਾਸ਼ੂਰਾਭਿਪੂਜਿਤੈਃ । ਪ੍ਰਣਤਿਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਨ ਕੋਪਿ ਤਮਗृਹ੍ਣਤ
ਉਥੇ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ।
ਕੇਚਿਦ੍ਵਾਸਾਂਸਿ ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕੇਚਿਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ੍ਵਕਂ ਮਹਤ੍ । ਕੇਚਿਦ੍ਧਨਂ ਜਨਂ ਕੇਚਿਦਾਨੀਯ ਪ੍ਰਣਮਂਤਿ ਤਮ੍
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਲਿਆਏ, ਕੁਝ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਲਿਆਏ, ਹੋਰ ਧਨ ਜਾਂ ਲੋਕ ਲਿਆਏ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਆਏ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਅਥ ਤੇਜਃਪੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤੁਰਗਃ ਪਤ੍ਰਸ਼ੋਭਿਤਃ । ਯਸ੍ਯਾਂ ਪਾਲਯਤੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਤ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਯਵਾਨ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਪਟਰੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਘੋੜਾ ਤੇਜਪੁਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਵਿਚ ਅਟਲ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਕੋਟਿਪਰੀਵਾਰੋ ਰਘੁਨਾਥਾਨੁਜਸ੍ਤਤਃ । ਹਯਾਨੁਗੋ ਯਯੌ ਤਸ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਪੁਰਧਰ੍षਣਃ
ਫਿਰ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਲੱਖਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਘੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਤਦ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਰਪ੍ਰਾਕਾਰਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਕਾਂਚਨੈਃ ਕਲਸ਼ੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਿਤਮ੍
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਕਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਚੌਂਕ-ਚੌਂਕ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਲਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਦੇਵਾਯਤਨਸਾਹਸ੍ਰੈਃ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚ ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍ । ਯਤੀਨਾਂ ਤੁ ਮਠਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੋਭਂਤੇ ਯਤਿਪੂਰਿਤਾਃ
ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਤੇ ਜਥਿਆਂ ਵਾਲੇ ਯਤੀਆਂ ਦੇ ਮਠਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਹਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਸ਼ਿਖਿਲੋਚਨਮੂਰ੍ਧਗਾ । ਹਂਸਕਾਰਂਡਵਾਕੀਰ੍ਣਾਮੁਨਿਵृਂਦਨਿषੇਵਿਤਾ
ਉਥੇ ਮਹਾਂ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੈ, ਹੰਸ ਤੇ ਕਾਂਡੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਰਮਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਭਵਃ ਪੁਨਃ । ਧੂਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਾਤ੍ਯਂਗ ਪਾਤਕਾਪ੍ਲੁਤਮਾਨਸਾਨ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਦਾ ਧੂੰਆ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਉਵਾਚ ਸੁਮਤਿਂ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾਪਨਃ । ਤਤ੍ਪੁਰਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੋਦ੍ਭੂਤਹਰ੍षਵਿਸ੍ਮਿਤਮਾਨਸਃ
ਉਥੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅਸ਼ਚਰਜ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਮਂਤ੍ਰਿਨ੍ਕਥਯ ਕਸ੍ਯੇਦਂ ਪੁਰਂ ਮੇ ਦृष੍ਟਿਗੋਚਰਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਮਾਨਸਾਹ੍ਲਾਦਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਿਤਮ੍
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੰਤਰੀ, ਦੱਸੋ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇਃ । ਉਵਾਚ ਸੁਮਤਿਃ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਤਥਮਨੁਦ੍ਧਤਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਵਧੇਰੇ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਮਤਿਰੁਵਾਚ। ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਵੈष੍ਣਵਸ੍ਯ ਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਯਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸਮਾਦਪਿ
ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਆਮੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਰੀਵਰ੍ਤਿ ਰਾਮਾਂਘ੍ਰ੍ਯਂਬੁਜषਟ੍ਪਦਃ । ਸਤ੍ਯਵਾਨ੍ਯਜ੍ਞਯਜ੍ਞਾਂਗ ਜ੍ਞਾਤਾ ਕਰ੍ਤਾऽਵਿਤਾ ਮਹਾਨ੍
ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਟ, ਸੱਚਾ, ਯਜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਕਰਤਾਵਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।