ਸੇਨਾਪਤੇ ਕੁਰੁष੍ਵਾਰਾਨ੍ਮਮ ਸੇਨਾਂ ਤੁ ਸਜ੍ਜਿਤਾਮ੍ । ਯੋਤ੍ਸ੍ਯੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸੁਭਟੈਰ੍ਮਮਪੁਤ੍ਰੋਪਘਾਤਕੈਃ
ਫੌਜਪਤੀ, ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ; ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜੰਗ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਦ੍ਯਾਹਂ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੁਃਖਦਂ ਨਿਸ਼ਿਤੈਃ ਸ਼ਰੈਃ । ਪਾਤਯਿष੍ਯੇ ਯਦਿ ਹ੍ਯੇਨਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਪਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਢਾਹ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।
ਸੇਨਾਪਤਿਰਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸੁਭੁਜਭੂਪਤੇਃ । ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਚ ਤਥਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਜੀਭੂਤੋ ਭਵਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਫੌਜਪਤੀ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਾਜ੍ਞੇ ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਸਸਜ੍ਜਾਂ ਚਤੁਰਂਗਿਣੀਮ੍ । ਸੇਨਾਂ ਕਾਲਬਲਪ੍ਰਖ੍ਯਾਂ ਹਤਦੁਰ੍ਜਨਕੋਟਿਕਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਚੌਕੜੀ ਵਾਲੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰ ਲਈ ਸਮੇਂ ਵਰਗੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੇਨਾਪਤੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੁਬਾਹੁਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਤਤੋ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸ੍ਵਸੁਤਾਰ੍ਦਨਃ
ਫੌਜਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਾਏ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸੁਬਾਹੂ ਉਥੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਘਾਤਕ ਸੀ, ਸੀ।
ਕੁਂਜਰੈਸ਼੍ਚ ਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤੈਰ੍ਹਯੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਨੋਜਵੈਃ । ਰਥੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਪੂਰਿਤੈ ਰਿਪੁਜੇਤृਭਿਃ
ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ, ਮਨ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ-ਅਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਫੌਜ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।
ਭੂਸ਼੍ਚਕਂਪੇ ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਸੈਨ੍ਯਭਾਰੇਣ ਭੂਰਿਣਾ । ਸਂਮਰ੍ਦਃ ਸੁਮਹਾਨਾਸੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸੈਨ੍ਯੇ ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ
ਉਥੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਉਠੀ; ਜਦ ਫੌਜਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭਿੜੀਆਂ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਟੱਕਰ ਹੋਇਆ।
ਰਾਜਾਨਂ ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਥੇਨ ਕਨਕਾਂਗਿਨਾ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਬਲਮੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਵੈਰਿਪ੍ਰਹਾਰਕਮ੍
ਜਦ ਰਾਜਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ 'ਚ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਹਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ।
ਸੁਕੇਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਭ੍ਰਾਤਾ ਗਦਾਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਰਥੇਨਾਸ਼੍ਵਾ ਜਗਾਮਾਯਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਪੂਰਿਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਸੁਕੇਤੁ, ਜੋ ਗਦਾ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਚ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ।
ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਸ੍ਤੁ ਸੁਤੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਯੁਦ੍ਧਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਰਥੇਨਾਸ਼ੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਬਲਮੁਨ੍ਮਦਮ੍
ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਫੌਜ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਨੁਜੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਖ੍ਯੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਰਣਕੋਵਿਦਃ । ਯਯੌ ਰਥੇਨ ਹੈਮੇਨ ਭ੍ਰਾਤृਦੁਃਖੇਨ ਪੀਡਿਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਿਚਿੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਅਜੀਬ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ 'ਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਗਮ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ।
ਅਨ੍ਯੇ ਸ਼ੂਰਾ ਮਹੇष੍ਵਾਸਾਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਾਃ । ਯਯੁਰ੍ਨृਪਸਮਾਦਿष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਧਨਂ ਵੀਰਪੂਰਿਤਮ੍
ਹੋਰ ਵੀਰ, ਵੱਡੇ ਧਨੁਧਾਰੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ-ਅਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਵਿਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਰਾਜਾ ਸੁਬਾਹੁਃ ਸਂਰੋषਾਦਾਗਤਃ ਪ੍ਰਧਨਾਂਗਣੇ । ਵਿਲੋਕਯਾਮਾਸ ਸੁਤਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਂ ਸ਼ਰਪੀਡਿਤਮ੍
ਰਾਜਾ ਸੁਬਾਹੁ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਵੇਖਿਆ।
ਰਥੋਪਸ੍ਥਸ੍ਥਿਤਂ ਮੂਢਂ ਸ੍ਵਸੁਤਂ ਦਮਨਾਭਿਧਮ੍ । ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੁਃਖਂ ਮੁਹੁਃ ਪ੍ਰਾਪ ਵੀਜਯਾਮਾਸ ਪਲ੍ਲਵੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦਮਨ ਨੂੰ ਰਥ 'ਚ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਫਿਰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਝਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਜਲੇਨ ਸਿਕ੍ਤਃ ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਕੋਮਲਪਾਣਿਨਾ । ਸਂਜ੍ਞਾਮਾਪ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵੀਰੋ ਦਮਨਃ ਪਰਮਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍
ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਯੋਧਾ ਤੇ ਉੱਚੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਦਮਨ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਉਤ੍ਥਿਤਃ ਕ੍ਵ ਧਨੁਰ੍ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਕ੍ਵ ਪੁष੍ਕਲ ਇਤੋ ਗਤਃ । ਸਂਸਜ੍ਯ ਸਮਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਬਾਣਵ੍ਰਣਪੀਡਿਤਃ
ਉੱਠ ਕੇ ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਪੁਸ਼ਕਲ ਇਥੋਂ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ? ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗ ਛੱਡ ਗਿਆ।"
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸੁਬਾਹੁਃ ਪੁਤ੍ਰਭਾषਿਤਮ੍ । ਪਰਮਂ ਹਰ੍षਮਾਪੇਦੇ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਸੁਤਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਪੁੱਤ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਬਾਹੁ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ।
ਦਮਨੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਜਨਕਂ ਨृਪਂ ਨਮ੍ਰਸ਼ਿਰੋਧਰਃ । ਪਪਾਤ ਪਾਦਯੋਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਤਦੇਹੋऽਸ੍ਤ੍ਰਰਾਜਿਭਿਃ
ਦਮਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਘਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਸ੍ਵਸੁਤਂ ਰਥਸਂਸ੍ਥਂ ਤੁ ਵਿਧਾਯ ਨृਪਤਿਃ ਪੁਨਃ । ਜਗਾਦ ਸੇਨਾਧਿਪਤਿਂ ਰਣਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਥ 'ਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਫੌਜਦਾਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਵ੍ਯੂਹਂ ਰਚਯ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਕ੍ਰੌਂਚਾਖ੍ਯਂ ਰਿਪੁਦੁਰ੍ਜਯਮ੍ । ਯਮਾਵਿਸ਼੍ਯ ਜਯੇ ਸੈਨ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇਃ
ਜੰਗ ਵਿਚ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਜਿੱਤਣ ਔਖਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਉਹ ਬਣਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਸ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸੁਬਾਹੁਭੂਪਤੇਃ । ਕ੍ਰੌਂਚਾਖ੍ਯਸਦ੍ਵ੍ਯੂਹਵਿਸ਼ੇषਮਾਦਧਾਤ੍ । ਯਨ੍ਨੋ ਵਿਸ਼ਂਤੇ ਸਹਸਾ ਰਿਪੋਰ੍ਗਣਾ । ਮਹਾਬਲਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸਮੂਹਧਾਰਿਣਃ
ਸੁਬਾਹੁ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਖਾਸ ਕ੍ਰੌਂਚ ਵਿਉਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਜਥੇ ਅਚਾਨਕ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਣ।
ਮੁਖੇ ਸੁਕੇਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸੀਦ੍ਗਲੇ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵੌ ਪੁਚ੍ਛੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਉਸ ਵਿਉਹ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਸੁਕੇਤੁ ਸੀ, ਗਲ 'ਤੇ ਚਿਤਰੰਗ, ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਪੱਖਾਂ 'ਤੇ ਤੇ ਰਾਜਾ ਆਪ ਪੂੰਝ 'ਤੇ ਖਲੋਤਾ ਸੀ।
ਮਧ੍ਯੇ ਸੈਨ੍ਯਂ ਮਹਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚਤੁਰਂਗੈਸ੍ਤੁ ਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਨ੍ਯਵੇਦਯਦ੍ਰਾਜ੍ਞੇ ਕ੍ਰੌਂਚਵ੍ਯੂਹਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਵਿਉਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਉਹ ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਵਿਉਹ ਦੱਸਿਆ।
ਰਾਜਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਸਨ੍ਨਦ੍ਧਂ ਕ੍ਰੌਂਚਵ੍ਯੂਹਂ ਸੁਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਰਣਾਯ ਸ੍ਵਮਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਕਟਕੇ ਸ੍ਥਿਤੈਃ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਕ੍ਰੌਂਚ ਵਿਉਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਤਦ੍ਬਲਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੀषਣਾਕृਤਿਮੇਘਵਤ੍ । ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਪਾਦਾਤੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਉਹ ਫੌਜ ਵੇਖੀ ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸੁਮਤਿਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਵਚੋਗਂਭੀਰਸ਼ਬ੍ਦਯੁਕ੍ । ਨਾਨਾਵਾਕ੍ਯਵਿਚਾਰਜ੍ਞੈਃ ਪਂਡਿਤੈਃ ਪਰਿਸੇਵਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਉਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੜੇ ਸਨ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਸੁਮਤੇ ਕਸ੍ਯ ਨਗਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮੇ ਹਯਸਤ੍ਤਮਃ । ਬਲਮੇਤਨ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ੇਹਂ ਪਯੋਦਧਿਤਰਂਗਵਤ੍
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਮਤੀ, ਮੇਰਾ ਚੰਗਾ ਘੋੜਾ ਕਿਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਇਹ ਫੌਜ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਸ੍ਯੈਤਦ੍ਬਲਮੁਦ੍ਧਰ੍षਂ ਚਤੁਰਂਗਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪੁਰਤੋ ਭਾਤਿ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮਾਦਰਾਤ੍
ਇਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਚਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਯਥਾਵਤ੍ਪृਚ੍ਛਤੋ ਮਮ । ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਯੁਦ੍ਧਸਂਸ੍ਥਾਯੈ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਾਮਿ ਸ੍ਵਕਾਨ੍ਭਟਾਨ੍
ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਠੀਕ ਦੱਸ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਾਂ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸੁਮਤਿਃ ਸ਼ੁਭਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ । ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਵੈਰਿਤਾਪਨਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਸੁਮਤੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।