ਯੋਧਾਸ੍ਤਨ੍ਨਿਰ੍ਗਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪृष੍ਠਤੋऽਨੁਯਯੁਸ੍ਤਦਾ । ਹਸ੍ਤਿਭਿਃ ਪਤ੍ਤਿਭਿਃ ਕੇਚਿਦ੍ਰਥੈਃ ਕੇਚਨ ਵਾਜਿਭਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਯੋਧੇ ਪਿੱਛੋਂ ਚਲੇ, ਕੁਝ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਪੈਦਲ, ਕੁਝ ਰਥਾਂ ਤੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋऽਮਾਤ੍ਯਵਰ੍ਯੇਣ ਸੁਮਤ੍ਯਾਖ੍ਯੇਨ ਸਂਯੁਤਃ । ਪृष੍ਠਤੋऽਨੁਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਰਥੇਨ ਹਯਸ਼ੋਭਿਨਾ
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਉੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਿੱਛੋਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਵਾਜੀਪੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਮਲਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ । ਰਤ੍ਨਾਤਟਾਖ੍ਯਂ ਚ ਜਨੈਰ੍ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟੈਃ ਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਵਿਮਲਾਖਿਆ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਰਤਨਾਟਟਾ ਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ।
ਸ ਸੇਵਕਾਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਰਘੁਨਾਥ ਹਯੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪੁਰੋਂਤਿਕੇ ਹਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਯੋਧਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਨੌਕਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਘੁਨਾਥ ਤੇ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ, ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।
ਤਦਾ ਗਜਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਤ੍ਯਾ ਚਂਦ੍ਰਵਰ੍ਣਸਮਾਨਯਾ । ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਮਯੁਤੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰਥਾਨਾਂ ਕਾਂਚਨਤ੍ਵਿषਾਮ੍
ਫਿਰ, ਸੱਤੱਰ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ,
ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ਜਗ੍ਮਿਵਾਨ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਸ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਮਹਾਰਥਾਨ੍
ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਏ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਵਸੁਕੋਸ਼ਂ ਧਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮੈ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ । ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਰਾਜਾ ਤਂ ਜਗਾਦ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਧਨ ਤੇ ਰਾਜ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਰਾਜਾਪਿ ਤਂ ਸ੍ਵੀਯਪਦੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਰਂ । ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਦृਢਂ ਸਂਪਰਿषਸ੍ਵਜੇ ਮਹਾਨ੍ । ਜਗਾਮ ਸਾਕਂ ਤਨਯੇ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਂ । ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਬਹੁਧਨ੍ਵਿਭਿਰ੍ਵृਤਃ
ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਕਈ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਰਾਮਚਂਦ੍ਰਾਭਿਧਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੁਤਿਮਨੋਹਰਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਂ ਵਾਹਂ ਦਦੁਰ੍ਵਸੁਮਹਾਧਨਮ੍
ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਭ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਾਨਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ । ਸੇਨਯਾ ਸਹਿਤੋऽਗਚ੍ਛਦ੍ਵਾਜਿਨਃ ਪृष੍ਠਤਸ੍ਤਦਾ
ਰਾਜਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਚਲਿਆ, ਘੋੜੇ ਪਿੱਛੋਂ ਪਿੱਛੇ ਸਨ।
ਏਵਂ ਸ ਗਚ੍ਛਂਸ੍ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਪਰ੍ਵਤਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ । ਸ੍ਫਾਟਿਕੈਃ ਕਾਨਕੈ ਰੌਪ੍ਯੈ ਰਾਜਿਤਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਰਾਜਿਭਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਟਲ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਪਲੇਟੂਆਂ ਨਾਲ।
ਜਲਨਿਰ੍ਝਰਸਂਹ੍ਰਾਦਂ ਨਾਨਾਧਾਤੁਕਭੂਤਲਮ੍ । ਗੈਰਿਕਾਦਿਕਸਦ੍ਧਾਤੁ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਂਗਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਗੇਰੂ ਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗਾਂ, ਲਾਖ ਦੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਯਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਾਂਗਨਾਃ ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸਂਕ੍ਰੀਡਂਤ੍ਯਕੁਤੋਭਯਾਃ । ਗਂਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸੋ ਨਾਗਾ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਰੀਡਂਤਿ ਲੀਲਯਾ
ਉਥੇ ਸਿੱਧ عورتਾਂ ਸਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਉਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ।
ਗਂਗਾਤਰਂਗਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਸ਼ੀਤਵਾਯੁਨਿषੇਵਿਤਮ੍ । ਵੀਣਾਰਣਦ੍ਧਂਸਸ਼ੁਕਕ੍ਵਣਸੁਂਦਰਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਗੰਗਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ, ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਵੀਣਾ, ਹੰਸ ਤੇ ਤੋਤੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਪਰ੍ਵਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ ਸੁਮਤਿਂ ਤ੍ਵਿਦਮ੍ । ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮੁਦ੍ਭੂਤ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕੋऽਯਂ ਮਹਾਗਿਰਿਵਰੋ ਵਿਸ੍ਮਾਪਯਤਿ ਮੇ ਮਨਃ । ਮਹਾਰਜਤਸਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਮਾਰ੍ਗੇ ਰਾਜਤਿ ਮੇऽਦ੍ਭੁਤਃ
ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਚਾਂਦੀ ਵਾਲਾ ਪਲੇਟੂ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਅਜੀਬ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਕਿਂ ਦੇਵਤਾਵਾਸੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕ੍ਰੀਡਨਸ੍ਥਲਮ੍ । ਯਦੇਤਨ੍ਮਨਸਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਕਰੋਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸਮੁਚ੍ਚਯੈਃ
ਕੀ ਇਹ ਥਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ? ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਜਗਾਦ ਸੁਮਤਿਸ੍ਤਦਾ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਗੁਣਾਗਾਰ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰ ਪਦਾਬ੍ਜਧੀਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਨੀਲੋऽਯਂ ਪਰ੍ਵਤੋ ਰਾਜਨ੍ਪੁਰਤੋ ਭਾਤਿ ਭੂਮਿਪ । ਮਨੋਹਰੈਰ੍ਮਹਾਸ਼ृਙ੍ਗੈਃ ਸ੍ਫਾਟਿਕਾਗ੍ਰੈਃ ਸਮਂਤਤਃ
ਰਾਜਾ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੀਲਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸੋਹਣੇ ਵੱਡੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ।
ਏਨਂ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨੋ ਪਾਪਾਃ ਪਰਦਾਰਰਤਾ ਨਰਾਃ । ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗੁਣਗਣਾਨ੍ਯੇ ਵੈ ਨ ਮਨ੍ਯਂਤੇ ਨਰਾਧਮਾਃ
ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜੋ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ 'ਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਉਹ ਨਿਕੰਮੇ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਸਮੁਤ੍ਥਂ ਯੇ ਧਰ੍ਮਂ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸੁਸਾਧਿਤਮ੍ । ਨ ਮਨ੍ਯਂਤੇ ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਥ ਹੇਤੁਵਾਦਵਿਚਾਰਣਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਅਕਲ ਤੇ ਤਰਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੈਦਾਂ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ—
ਨੀਲੀਵਿਕ੍ਰਯਕਰ੍ਤਾਰੋ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਵਿਕ੍ਰਯਕਾਰਕਾਃ । ਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਘृਤਾਦੀਨਿ ਵਿਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਸੁਰਾਪਕਃ
ਜੋ ਨੀਲ ਜਾਂ ਲਾਖ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘੀ ਆਦਿਕ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਕਨ੍ਯਾਂ ਰੂਪੇਣ ਸਂਪਨ੍ਨਾਂ ਨ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕੁਲਸ਼ੀਲਿਨੇ । ਵਿਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਲੋਭਾਤ੍ਪਿਤਾ ਪਾਪੇਨ ਮੋਹਿਤਃ
ਜੋ ਪਿਉ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਵਾਲੀ ਧੀ ਨੂੰ ਅਣਯੋਗ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਚ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ—
ਪਤ੍ਨੀਂ ਦੂषਯਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਲਸ਼ੀਲਵਤੀਂ ਨਰਃ । ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਤ੍ਤਿ ਮਧੁਰਂ ਬਂਧੁਭ੍ਯੋ ਨ ਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਲੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਆਪ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—
ਭੋਜਨੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਰ੍ਥੇ ਚ ਪਾਕਭੇਦਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਕृਸਰਂ ਪਾਯਸਂ ਵਾਪਿ ਨਾਰ੍ਥਿਨਂ ਦਾਪਯੇਤ੍ਕੁਧੀਃ
ਜੋ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਪਕਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ ਜਾਂ ਖੀਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—
ਅਤਿਥੀਨਵਮਨ੍ਯਂਤੇ ਸੂਰ੍ਯਤਾਪਾਦਿਤਾਪਿਤਾਨ੍ । ਅਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ਭੁਜੋ ਯੇ ਚ ਯੇ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਕਾਃ
ਜੋ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਣ, ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਹੱਥ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦੇ ਹਨ—
ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਮਹਾਰਾਜ ਰਘੁਨਾਥ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਾਃ । ਅਸੌ ਪੁਣ੍ਯੋ ਗਿਰਿਵਰਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ ਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਰਘੁਨਾਥ, ਜੋ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ—
ਪਵਿਤ੍ਰਯਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਮਨੋਹਰਃ । ਅਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਕੁਟੈਰਰ੍ਚਿਤਾਂਘ੍ਰਿਕਃ
ਇਹ ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਖਲੋਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਪੁਣ੍ਯਵਦ੍ਭਿਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਹਃ ਪੁਣ੍ਯਦਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਯੋ ਨੇਤਿਨੇਤੀਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾ ਨ ਵਿਦਂਤਿ ਯਮ੍
ਜੋ ਪੁੰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਜੋਗ ਹੈ, ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ' ਆਖ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—
ਯਤ੍ਪਾਦਰਜ ਇਂਦ੍ਰਾਦਿਦੇਵੈਰ੍ਮृਗ੍ਯਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍ । ਵੇਦਾਂਤਾਦਿਭਿਰਨ੍ਯੂਨੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਵਿਦਂਤਿ ਯਂ ਬੁਧਾਃ
ਜਿਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਵੈਦਾਂਤ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬਾਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—