ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਨੁਜੋ ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਯ ਮਹਾਮੁਨੇਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸੁਮਤਿਂ ਸ਼ਕ੍ਰਮਾਨਾਦਿਭਂਜਨਮ੍
ਚਵਨ ਮਹਾ-ਮੁਨੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਮੋਨੋਪੋਲੀ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਕਦਾਸੌ ਦਸ੍ਰਯੋਰ੍ਭਾਗਂ ਚਕਾਰ ਸੁਰਪਂਕ੍ਤਿषੁ । ਕਿਂ ਕृਤਂ ਦੇਵਰਾਜੇਨ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵ ਮਹਾਮਖੇ
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ? ਸਵਯੰਭੂ ਮਹਾ-ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
ਸੁਮਤਿਰੁਵਾਚ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਂਸ਼ੇऽਤਿਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਮੁਨਿਰ੍ਭृਗੁਰਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਕਦਾਚਿਦ੍ਗਤਵਾਨ੍ਸਾਯਂ ਸਮਿਦਾਹਰਣਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨਾਮ ਦਾ ਮੁਨੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਸਮਿੱਧ ਲੈਣ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਮਖਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਦਮਨੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਬਲੀ । ਆਗਤ੍ਯੋਚ੍ਚੈਰ੍ਜਗਾਦੇਦਂ ਮਹਾਭਯਕਰਂ ਵਚਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਦਮਨਕ ਨਾਮ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਕੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਮੁਨਿਬਂਧੁਃ ਸ ਕੁਤ੍ਰ ਤਨ੍ਮਹਿਲਾਨਘਾ । ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੁਵਾਚੇਦਂ ਵਚੋ ਰੋषਸਮਾਕੁਲਃ
ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, 'ਮੁਨੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?' ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਇਹ ਬੋਲ ਉਚਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਦਾਹੁਤਵਹੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਦ੍ਭਯਮਾਗਤਮ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਤਜ੍ਜਾਯਾਮਂਤਰ੍ਵਤ੍ਨੀਮਨਿਂਦਿਤਾਮ੍
ਫਿਰ, ਅਗਨੀ ਨੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਡਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਮੁਨੀ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜਹਾਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤਾਂ ਤੁ ਰੁਦਂਤੀਂ ਕੁਰਰੀਮਿਵ । ਭृਗੋ ਰਕ੍ਸ਼ਪਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ ਰਕ੍ਸ਼ ਨਾਥ ਤਪੋਨਿਧੇ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਰੋ ਰਹੀ ਕੁਰਰੀ ਵਾਂਗ, ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਭ੍ਰਿਗੁ, ਤਪ ਦੇ ਖਜਾਨੇ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ!'
ਏਵਂ ਵਦਂਤੀਮਾਰ੍ਤਾਂ ਤਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਨਿਰਗਾਦ੍ਬਹਿਃ । ਦੁष੍ਟੋ ਵਾਕ੍ਯਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਬੋਧਯਨ੍ਸ ਭृਗੋਃ ਸਤੀਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ; ਮੰਦ-ਚਿੱਤ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਸਤੀ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਦਾ।
ਤਤੋ ਮਹਾਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਗਰ੍ਭਸ਼੍ਚੋਦਰਮਧ੍ਯਤਃ । ਪਪਾਤ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨੇਤ੍ਰੋ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰ ਇਵਾਂਗਜਃ
ਫਿਰ, ਵੱਡੇ ਡਰ ਨਾਲ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਰਭ ਵਿਚੋਂ ਬੱਚਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੋਣ।
ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਮਾ ਵ੍ਰਜਾਸ਼ੁ ਤ੍ਵਂ ਭਸ੍ਮੀ ਭਵ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤੇ । ਨ ਹਿ ਸਾਧ੍ਵੀ ਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਧਿਯਾਸ੍ਯਸਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਤੁਰ ਕੇ ਨਾ ਜਾ, ਬੇਅਕਲ, ਰਾਖ ਹੋ ਜਾ। ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗੀ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਪਪਾਤਾਸ਼ੁ ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਕਲੇਵਰਃ । ਮਾਤਾ ਤਦਾਰ੍ਭਕਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮਾਸ਼੍ਰਮਮੁਨ੍ਮਨਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਤੁਰਦੇ ਹੀ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਮਾਂ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਭृਗੁਰ੍ਵਹ੍ਨਿਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕੋਪਸਮਾਕੁਲਃ । ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਦੁष੍ਟਾਰਿਸੂਚਕ
ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂ, ਬੁਰਾਈ ਅਤੇ ਵੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣ ਜਾ।'
ਤਦਾ ਸ਼ਪ੍ਤੋऽਤਿਦੁਃਖਾਰ੍ਤੋ ਜਗ੍ਰਾਹਾਂਘ੍ਰ੍ਯਾਸ਼ੁਸ਼ੁਕ੍ਸ਼ਣਿਃ । ਕੁਰੁ ਮੇऽਨੁਗ੍ਰਹਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕृਪਾਰ੍ਣਵ ਮਹਾਮਤੇ
ਫਿਰ, ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਰੋਈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ, ਮਾਲਕ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ!'
ਮਯਾਨृਤਂ ਵਚੋਭੀਤ੍ਯਾ ਕਥਿਤਂ ਨ ਗੁਰੁਦ੍ਰੁਹਾ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮੋਪਰਿ ਕृਪਾਂ ਕੁਰੁ ਧਰ੍ਮਸ਼ਿਰੋਮਣੇ
'ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ, ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਤਨ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੋ।'
ਤਦਾਨੁਗ੍ਰਹਮਾਧਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਸ਼ੋ ਭਵਾਞ੍ਛੁਚਿਃ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਹੁਤਭੁਜਂ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰੋ ਮੁਨਿਤਾਪਸਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਂ, ਪਰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇਂਗੀ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਗਰ੍ਭਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਕਂ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਚਕਾਰ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਦਰ੍ਭਪਾਣਿਃ ਸੁਮਂਗਲਃ
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਗਰਭ ਵਿਚੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਡਤ ਨੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ।
ਚ੍ਯਵਨਾਚ੍ਚ੍ਯਵਨਂ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵੇ ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ । ਸ਼ਨੈਃਸ਼ਨੈਃ ਸ ਵਵृਧੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਪ੍ਰਤਿਪਦਿਂਦੁਵਤ੍
ਡਿੱਗਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ 'ਚ੍ਯਵਨ' ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਉਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨਣੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਸ ਜਗਾਮ ਤਪਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਰੇਵਾਂ ਲੋਕੈਕਪਾਵਨੀਮ੍ । ਸ਼ਿष੍ਯੈਃ ਪਰਿਵृਤਃ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤਪੋਬਲਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ
ਉਹ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਵਰ੍षਾਣਾਮਯੁਤਂ ਮਹਾਨ੍ । ਅਂਸਯੋਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕੌ ਜਾਤੌ ਵਲ੍ਮੀਕੋਪਰਿਸ਼ੋਭਿਤੌ
ਉਹ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉੱਗ ਆਏ, ਜੋ ਵਲਮੀਕ (ਚੀਟੀ ਦੇ ਟਿਲੇ) ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮृਗਾ ਆਗਤ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਂਗੇ ਕਂਡੂਂ ਵਿਦਧੁਰੁਤ੍ਸੁਕਾਃ । ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ਸ ਹਿ ਜਾਨਾਤਿ ਦੁਰ੍ਵਾਰਤਪਸਾਵृਤਃ
ਹਿਰਣ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਖੁਜਲੀ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਟੱਲ ਤਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ।
ਕਦਾਚਿਨ੍ਮਨੁਰੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਕੁਟੁਂਬੋ ਯਯੌ ਰੇਵਾਂ ਮਹਾਬਲਸਮਾਵृਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਨੁ ਨੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਨਦ੍ਯਾਂ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ । ਦਾਨਾਨਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਤੁष੍ਟਯੇ
ਉੱਥੇ, ਵੱਡੀ ਨਦੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤ੍ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਚਰਂਤੀ ਸਾ ਵਨਮਧ੍ਯੇ ਇਤਸ੍ਤਤਃ । ਸਖੀਭਿਃ ਸਹਿਤਾ ਰਮ੍ਯਾ ਤਪ੍ਤਹਾਟਕਭੂषਣਾ
ਉੱਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ, ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇधर-ਉਧਰ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਥ ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਮਹਾਤਰੁਸੁਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਨਿਮੇषੋਨ੍ਮੇषਰਹਿਤਂ ਤੇਜਃ ਕਿਂਚਿਦ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਾ
ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਲਮੀਕ (ਚੀਟੀ ਦਾ ਟਿਲਾ) ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਤੇਜ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਾ ਟਿਮਟਿਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਾ ਝਪਕਦਾ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਲਾਕਾਭਿਰਤੁਦਦ੍ਰੁਧਿਰਂ ਸ੍ਰਵਤ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਞਾਂਗਜਾ ਖੇਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਤ੍ਯਤਿਦੁਃਖਿਤਾ
ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਟਿਲੇ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਲਹੂ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।
ਨ ਜਨਨ੍ਯੈ ਤਥਾ ਪਿਤ੍ਰੇ ਸ਼ਸ਼ਂਸਾਘੇਨ ਵਿਪ੍ਲੁਤਾ । ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਾ ਸ਼ੁਸ਼ੋਚ ਭਯਾਤੁਰਾ
ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕੀ; ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ, ਇਕੱਲੀ, ਦੁਖੀ ਹੋਈ।
ਤਦਾ ਭੂਸ਼੍ਚਲਿਤਾ ਰਾਜਨ੍ਦਿਵਸ਼੍ਚੋਲ੍ਕਾ ਪਪਾਤ ਹ । ਧੂਮ੍ਰਾ ਦਿਸ਼ੋ ਭਵਨ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਰਿਵੇषਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਧਰਤੀ ਕੰਬੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਇਕ ਤਾਰਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਕਰ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਰਾਜ੍ਞੋ ਹਯਾ ਨष੍ਟਾ ਹਸ੍ਤਿਨੋ ਬਹਵੋ ਮृਤਾਃ । ਧਨਂ ਨष੍ਟਂ ਰਤ੍ਨਯੁਤਂ ਕਲਹੋਭੂਨ੍ਮਿਥਸ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘੋੜੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਥੀ ਮਰ ਗਏ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਧਨ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਝਗੜੇ ਪੈ ਗਏ।
ਤਦਾਲੋਕ੍ਯ ਨृਪੋ ਭੀਤਃ ਕਿਂਚਿਦੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨਮਾਨਸਃ । ਜਨਾਨਪृਚ੍ਛਤ੍ਕੇਨਾਪਿ ਮੁਨਯੇ ਤ੍ਵਪਰਾਧਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਾਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਰਂਪਰ੍ਯੇਣ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਰਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਯਯੌ ਸੁਦੁਃਖਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮृਦ੍ਧਬਲਵਾਹਨਃ
ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤਵਰ ਫੌਜ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ।