ਹਯਰਤ੍ਨੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਵੀਰੈਃ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਃ । ਰਾਜ੍ਞਾ ਪੁਰਸ੍ਕृਤੋ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਪ੍ਰਾਪ ਮਂਦਿਰਮ੍
ਹੈਰਤਨ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਅਰ੍ਘਾਦਿਭਿਃ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਰਘੁਨਾਥਾਨੁਜਂ ਤਦਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰਾਯ ਧੀਮਤੇ
ਫਿਰ, ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਅਰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਅਥ ਸ੍ਵਾਗਤਸਂਤੁष੍ਟਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਭੂਮਿਪਃ । ਰਘੁਨਾਥਕਥਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਵਾਗਤ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀਆਂ ਉੱਤਮ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸੁਮਦ ਉਵਾਚ। ਕਚ੍ਚਿਦਾਸ੍ਤੇ ਸੁਖਂ ਰਾਮਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ਼ਿਰੋਮਣਿਃ । ਭਕ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਾਵਤਾਰੋऽਯਂ ਮਮਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਃ
ਸੁਮਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੀ ਰਾਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਤਾਰਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਹੈ? ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਨ੍ਯਾ ਲੋਕਾ ਇਮੇ ਪੁਰ੍ਯਾਂ ਰਘੁਨਾਥਮੁਖਾਂਬੁਜਮ੍ । ਯੇ ਪਿਬਂਤ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਿਪੁਟਕੈਃ ਪਰਿਮੋਦਿਤਾਃ
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਮੁੱਖ-ਕਮਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪੀ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰ੍ਥਜਾਤਂ ਮਦੀਯਂ ਚ ਨਿਤਰਾਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਕृਤਾਰ੍ਥਂ ਕੁਲਭੂਮ੍ਯਾਦਿ ਵਸ੍ਤੁਜਾਤਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮਤ ਵਾਲੇ।
ਕਾਮਾਕ੍ਸ਼ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦੋ ਮੇ ਕृਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰਯਾ । ਰਘੁਨਾਥਮੁਖਾਂਭੋਜਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇਦ੍ਯ ਸਕੁਟੁਂਬਕਃ
ਮੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁਕ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਹੋਈ ਸੀ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਰਘੁਨਾਥ ਦਾ ਮੁੱਖ-ਕਮਲ ਦੇਖਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਤਿ ਵੀਰੇ ਤੁ ਸੁਮਦੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਤ੍ਤਮੇ । ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਕਥਯਾਮਾਸ ਰਘੁਨਾਥਗੁਣੋਦਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਸੁਮਦਾ ਨੇ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦੀ ਸਭ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤ੍ਯ ਰਘੁਨਾਥਾਨੁਜਃ ਪਰਮ੍ । ਗਂਤੁਂ ਚਕਾਰ ਧਿषਣਾਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਹ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਘੁਨਾਥ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸੁਮਦਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਯੇऽਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਮਹਾਰਾਜ੍ਞਾ ਪੁष੍ਕਲੇਨਾਨੁਮੋਦਿਤਃ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੁਮਦਾ ਨੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਲ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ।
ਵਾਸਾਂਸਿ ਬਹੁਰਤ੍ਨਾਨਿ ਧਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸੇਵਕੇਭ੍ਯੋऽਸੌ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤੋ ਗਮਨਮਾਰੇਭੇ ਮਂਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਬਹੁਵਿਤ੍ਤਮੈਃ । ਪਤ੍ਤਿਭਿਰ੍ਵਾਜਿਭਿਰ੍ਨਾਗੈਃ ਸਦਸ਼੍ਵੈਰਥ ਕੋਟਿਭਿਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੀ, ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਰਥਾਂ ਨਾਲ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸਹਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸੁਮਦੇਨ ਧਨੁਰ੍ਭृਤਾ । ਜਗਾਮ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵਿਹਸਨ੍ਰਘੁਨਾਥਪ੍ਰਤਾਪਭृਤ੍
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਸੁਮਦਾ ਅਤੇ ਧਨੁਧਾਰੀ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਪਿਆ।
ਪਯੋष੍ਣੀਤੀਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਜਗਾਮ ਸ ਹਯੋਤ੍ਤਮਃ । ਪृष੍ਠਤੋऽਨੁਯਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੋਧਾ ਵੈ ਹਯਰਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਿੱਛੋਂ ਚਲੇ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨृषੀਣਾਂ ਸੁਤਪੋਭृਤਾਮ੍ । ਤਤ੍ਰਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ृਣ੍ਵਾਨੋ ਰਘੁਨਾਥਗੁਣੋਦਯਮ੍
ਉਹ ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਵੱਡੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਥਾਂ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਗਿਆ।
ਏष ਧੀਮਾਨ੍ਹਰਿਰ੍ਯਾਤਿ ਹਰਿਣਾ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਹਰਿਭਿਰ੍ਹਰਿਭਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਹਰਿਵਰ੍ਯਾਨੁਗੈਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹਰੀ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਬਾਂਦਰਾਂ, ਬਾਂਦਰ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਞ੍ਛੁਭਾ ਵਾਚੋ ਮੁਨੀਨਾਂ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤੁਤੋष ਭਕ੍ਤ੍ਯੁਤ੍ਕਲਿਤਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਭृਤਾਂ ਮਹਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਏ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਚਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਜਨਜਂਤੁਸਮਾਕੁਲਮ੍ । ਵੇਦਧ੍ਵਨਿਹਤਾਸ਼ੇषਾ ਮਂਗਲਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਨृਣਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਹਵਿਰ੍ਧੂਮ ਪਵਿਤ੍ਰਿਤਨਭੋਖਿਲਮ੍ । ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਕृਤਾਨੇਕ ਯਾਗਯੂਪਸੁਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਦੀ ਹਵਨ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਉੱਥੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਕਈ ਯਾਗਾਂ ਦੇ ਯੂਪਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਯਤ੍ਰ ਗਾਵਸ੍ਤੁ ਹਰਿਣਾ ਪਾਲ੍ਯਂਤੇ ਪਾਲਨੋਚਿਤਾਃ । ਮੂषਕਾ ਨ ਖਨਂਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਬਿਡਾਲਸ੍ਯ ਭਯਾਦ੍ਬਿਲਮ੍
ਉੱਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਚੂਹੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਬਿਲ ਨਹੀਂ ਖੋਦਦੇ।
ਮਯੂਰੈਰ੍ਨਕੁਲੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਕ੍ਰੀਡਂਤਿ ਫਣਿਨੋਨਿਸ਼ਮ੍ । ਗਜੈਃ ਸਿਂਹੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮਤ੍ਰ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਮਿਤ੍ਰਤਾਂ ਗਤੈਃ
ਸੱਪ ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਏਣਾਸ੍ਤਤ੍ਰਤ੍ਯ ਨੀਵਾਰਭਕ੍ਸ਼ਣੇषੁ ਕृਤਾਦਰਾਃ । ਨ ਭਯਂ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਕਾਲਾਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਮੁਨਿਵृਂਦਕੈਃ
ਉਥੇ ਕਾਲ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜੰਗਲੀ ਚੌਲ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਿਰਣ, ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।
ਗਾਵਃ ਕੁਂਭਸਮੋਧਸ੍ਕਾ ਨਂਦਿਨੀ ਸਮਵਿਗ੍ਰਹਾਃ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਚਰਣੋਤ੍ਥੇਨ ਰਜਸੇਲਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਿਤਾਮ੍
ਕੁੰਭਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਨੰਦਿਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਉਠਾਈ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੇਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਾਃ ਸਮਿਤ੍ਪਾਣਿ ਪਦ੍ਮੈਰ੍ਧਰ੍ਮਕ੍ਰਿਯੋਚਿਤਾਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਸੁਮਤਿਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਰਾਮ ਮਂਤ੍ਰਿਣਮ੍
ਮੁਨਿ-ਵਰਗ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਮਿੱਧ ਤੇ ਧਰਮਕਰਮ ਲਈ ਲੋਟਸ ਫੁੱਲ ਫੜ ਕੇ, ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਸੁਮਤੇ ਕਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਮੁਨੇਰ੍ਭਾਤਿ ਪੁਰੋਗਤਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵੈਰਿਜਂਤੁ ਸਂਸੇਵ੍ਯਂ ਮੁਨਿਵृਂਦਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਮਤੀ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਵੈਰ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ?
ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮਿ ਮੁਨਿਵਾਰ੍ਤਾਂ ਚ ਵਿਦਧਾਮਿ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾਮ੍ । ਨਿਜਂ ਵਪੁਸ੍ਤਦੀਯਾਭਿਰ੍ਵਾਰ੍ਤਾਭਿਰ੍ਵਰ੍ਣਨਾਦਿਭਿਃ
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੁਨੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਕਰ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਧਾਵਾਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਸਚਿਵੋ ਰਘੁਨਾਥਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੇ ਉੱਚੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਥਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਸੁਮਤਿਰੁਵਾਚ। ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਹਾਤਾਪਸਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵੈਰਿਜਂਤੁਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਮੁਨਿਪਤ੍ਨੀਭਿਰਾਵृਤਮ੍
ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਚਵਨ ਮੁਨੀ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿਰਵੈਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯੋऽਸੌ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਵੈਦ੍ਯਯੋਰ੍ਭਾਗਮਾਦਧਾਤ੍ । ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਮਹਾਯਜ੍ਞੇ ਸ਼ਕ੍ਰਮਾਨਵਿਭੇਦਨਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਵਯੰਭੂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੋਨੋਪੋਲੀ ਤੋੜ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮਹਾਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰਭਾਵੋऽਯਂ ਨ ਕੇਨਾਪਿ ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ । ਤਪੋਬਲਸਮृਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵੇਦਮੂਰ੍ਤਿਧਰਸ੍ਯ ਹ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਨਾਪੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।