ਦृष੍ਟ੍ਵਾਤਦ੍ਰਘੁਨਾਥਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਾ ਦੇਵਾਲਯਂ ਵਰਮ੍ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸੁਮਤਿਂ ਸ੍ਵੀਯਂ ਮਂਤ੍ਰਿਣਂ ਵਦਤਾਂਵਰਮ੍
ਰਘੁਨਾਥ ਦੇ ਭਰਾ ਦਾ ਉਹ ਵਧੀਆ ਮੰਦਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝਦਾਰ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਵਦਾਮਾਤ੍ਯ ਵਰੇਦਂ ਕਿਂ ਕਸ੍ਯਦੇਵਸ੍ਯ ਕੇਤਨਮ੍ । ਕਾ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜ੍ਯਤੇऽਤ੍ਰ ਕਸ੍ਯ ਹੇਤੋਃ ਸ੍ਥਿਤਾਨਘ
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੰਤਰੀ ਜੀ, ਦੱਸੋ ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਮੰਦਰ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਏਵਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਯਥਾਵਦਿਹਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ—
ਕਾਮਾਕ੍ਸ਼ਾਯਾਃ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਿਸ਼੍ਵੈਕਸ਼ਰ੍ਮਦਮ੍ । ਯਸ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ
ਇਹ ਕਾਮਾਕਸ਼ਾ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਵਾਸੁਰਾਸ੍ਤੁ ਯਾਂ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਖਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਦਾਤ੍ਰੀ ਭਕ੍ਤਾਨੁਕਂਪਿਨੀ
ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਹ ਧਰਮ, ਧਨ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਯਾਚਿਤਾ ਸੁਮਦੇਨਾਤ੍ਰਾਹਿਚ੍ਛਤ੍ਰਾ ਪਤਿਨਾ ਪੁਰਾ । ਸ੍ਥਿਤਾ ਕਰੋਤਿ ਸਕਲਂ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦੁਃਖਹਾਰਿਣੀ
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਅਹਿਚੱਤਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਮਦਾ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਟਿਕ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਨਮਸ੍ਕੁਰੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਸਰ੍ਵਵੀਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣੇ । ਨਤ੍ਵਾਸ਼ੁ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋषਿ ਸਸੁਰਾਸੁਰਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਸਾਰੇ ਵੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਉਹ ਸਿਧੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਥ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾਪਨਃ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਕਲਾਂ ਵਾਰ੍ਤਾਂ ਭਵਾਨ੍ਯਾਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਨੇ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਪੁੱਛੀ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਉਵਾਚ। ਕੋऽਹਿਚ੍ਛਤ੍ਰਾਪਤੀ ਰਾਜਾ ਸੁਮਦਃ ਕਿਂ ਤਪਃ ਕृਤਮ੍ । ਯੇਨੇਯਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਮਾਤਾ ਤੁष੍ਟਾਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਹਿਚੱਤਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੁਮਦਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਗਈ?
ਵਦ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਾਮਾਤ੍ਯ ਨਾਨਾਰ੍ਥਪਰਿਬृਂਹਿਤਮ੍ । ਯਥਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਜਾਨਾਸਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਦ ਮਹਾਮਤੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੰਤਰੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ।
ਸੁਮਤਿਰੁਵਾਚ। ਹੇਮਕੂਟੋ ਗਿਰਿਃ ਪੂਤਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵੋਪਸ਼ੋਭਿਤਃ । ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਮਲਮृषਿਵृਂਦਸੁਸੇਵਿਤਮ੍
ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਥੇ ਹੇਮਕੂਟ ਪਰਬਤ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ।
ਸੁਮਦੋ ਹਿ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਹਤਮਾਤृਪਿਤृਪ੍ਰਜਃ । ਅਰਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵਸਾਮਂਤੈਰ੍ਜਗਾਮ ਤਪਸੇ ਹਿ ਤਮ੍
ਸੁਮਦਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਪੁੱਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਨੇ ਉਥੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਉਥੇ ਗਿਆ।
ਵਰ੍षਾਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਪਦਾ ਤ੍ਵੇਕੇਨ ਮਨਸਾ ਸ੍ਮਰਨ੍ । ਜਗਤਾਂ ਮਾਤਰਂ ਦਧ੍ਯੌ ਨਾਸਾਗ੍ਰਸ੍ਤਿਮਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੇ ਚੌਥਾਈ, ਇੱਕ ਟਕ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨੱਕ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਟਿਕਾਈ ਰੱਖੀ।
ਵਰ੍षਾਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ਼ੁष੍ਕਾਣਾਂ ਪਰ੍ਣਾਨਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚਰਨ੍ । ਚਕਾਰ ਪਰਮੁਗ੍ਰਂ ਸ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍
ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ।
ਅਬ੍ਦਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਲਿਲੇ ਸ਼ੀਤਕਾਲੇ ਮਮਜ੍ਜ ਸਃ । ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਚਚਾਰ ਪਂਚਾਗ੍ਨੀਨ੍ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਸੁ ਜਲਦੋਨ੍ਮੁਖਃ
ਤਿੰਨ ਸਾਲ, ਠੰਢੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਿਹਾ; ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਵਨਂ ਸਂਰੁਧ੍ਯ ਸ੍ਵਾਂਤਗੋਚਰਮ੍ । ਭਵਾਨੀਂ ਸਂਸ੍ਮਰਨ੍ਧੀਰੋ ਨ ਚ ਕਿਂਚਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਹ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਵਰ੍षੇ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇऽਤੀਤੇ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਤਤ੍ਪਰਮਂ ਤਪਃ । ਵਿਭਾਵ੍ਯ ਮਨਸਾਤੀਵ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪਸ੍ਪਰ੍ਧ ਤਂ ਭਯਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਉੱਚੀ ਤਪस्या ਵੇਖੀ ਗਈ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚੀ।
ਆਦਿਦੇਸ਼ ਸਕਾਮਂ ਤੁ ਪਰਿਵਾਰਪਰੀਵृਤਮ੍ । ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਸੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਂਦ੍ਰਾਦਿਜਯੋਦ੍ਯਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।
ਗਚ੍ਛ ਕਾਮਸਖੇ ਮਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਮਾਚਰ ਮੋਹਨ । ਸੁਮਦਸ੍ਯ ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਂ ਸਮਾਚਰ ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍
ਜਾ, ਕਾਮ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਮਨ ਭਾਵੇ ਤੇ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ; ਸੁਮਦਾ ਦੀ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਭੰਗ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁਰਾਸਾਹਃ ਸ੍ਵਯਂਪ੍ਰਭੁਃ । ਉਵਾਚ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਜਯੇ ਪ੍ਰੌਢਗਰ੍ਵੋ ਰਘੂਦ੍ਵਹ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੁਰਾਸਾਹਾ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਸਰਤਾਜ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਬੋਲਿਆ।
ਕਾਮ ਉਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕੋऽਸੌ ਹਿ ਸੁਮਦਃ ਕਿਂ ਤਪਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਕਂ ਪੁਨਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਤਪੋਭਂਗਂ ਕਰੋਮ੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਕਾ ਕਥਾ
ਕਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਸੁਮਦਾ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹੈ—ਇਹ ਤਪस्या ਉਸ ਲਈ ਕੀਹ ਹੈ? ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀ ਤਪस्या ਭੰਗ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ?'
ਮਦ੍ਬਾਣਬਲਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਸ੍ਤਾਰਾਂ ਗਤਃ ਪੁਰਾ । ਤ੍ਵਮਪ੍ਯਹਲ੍ਯਾਂ ਗਤਵਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਮੇਨਿਕਾਮ੍
'ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਅਹਲਿਆ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮੇਨਕਾ ਕੋਲ।'
ਚਿਂਤਾਂ ਮਾ ਕੁਰੁ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰ ਸੇਵਕੇ ਮਯਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ । ਏष ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸੁਮਦਂ ਦੇਵਾਨ੍ਪਾਲਯ ਮਾਰਿष
'ਦੇਵਿੰਦਰ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਇੱਥੇ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸੁਮਦਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਮਦੇਵੋ ਹੇਮਕੂਟਂ ਗਿਰਿਂ ਯਯੌ । ਵਸਂਤੇਨ ਯੁਤਃ ਸਖ੍ਯਾ ਤਥੈਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂਗਣੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਹੇਮਕੂਟ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਵਸੰਤ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲ।
ਵਸਂਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਕਲਾਨ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਪੁष੍ਪਫਲੈਰ੍ਯੁਤਾਨ੍ । ਕੋਕਿਲਾਨ੍षਟ੍ਪਦਸ਼੍ਰੇਣ੍ਯਾ ਘੁष੍ਟਾਨਾਸ਼ੁ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਥੇ, ਵਸੰਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤੀ।
ਵਾਯੁਃ ਸੁਸ਼ੀਤਲੋ ਵਾਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਕृਤਮਾਲਾਸਰਿਤ੍ਤੀਰ ਲਵਂਗਕੁਸੁਮਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਦੱਖਣੀ ਹਵਾ ਸੁਹਾਵਣੀ ਠੰਢੀ ਵਹੀ, ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਲਵੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ।
ਏਵਂਵਿਧੇ ਵਨੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਰਂਭਾਨਾਮਾਪ੍ਸਰੋਵਰਾ । ਸਖੀਭਿਃ ਸਂਵृਤਾ ਤਤ੍ਰ ਜਗਾਮ ਸੁਮਦਾਂਤਿਕਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰੰਭਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ, ਸੁਮਦਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ।
ਤਤ੍ਰਾਰਭਤ ਗਾਨਂ ਸਾ ਕਿਨ੍ਨਰਸ੍ਵਰਸ਼ੋਭਨਾ । ਮृਦਂਗਪਣਵਾਨੇਕਵਾਦ੍ਯਭੇਦਵਿਸ਼ਾਰਦਾ
ਉਥੇ, ਉਹ ਗਾਉਣ ਲੱਗੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਨਨਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੀਲੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਪਣਵਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਤਦ੍ਗਾਨਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪੋऽਸੌ । ਵਸਂਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮਨੋਹਰਂ ਚ । ਤਥਾਨ੍ਯਪੁष੍ਟਾਰਟਿਤਂ ਮਨੋਰਮਂ । ਚਕਾਰ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨਂ ਬੁਧਃ
ਉਹ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਵਸੰਤ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਘੁੰਮਾਉਣ ਲੱਗਾ।
ਤਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਨृਪਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਾਮਃ ਪੁष੍ਪਾਯੁਧਸ੍ਤ੍ਵਰਨ੍ । ਚਕਾਰ ਸਤ੍ਵਰਂ ਸਜ੍ਯਂ ਧਨੁਸ੍ਤਤ੍ਪृष੍ਠਤੋऽਨਘ
ਉਸ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਮ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ।