ਸਮਰ੍ਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੈਰ੍ਦੇਵੈਸ੍ਤੇषਾਮਿष੍ਟਂ ਵਰਂ ਦਦੌ । ਗਂਧਰ੍ਵੈਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਗਾਯਮਾਨੋ ਮੁਦਾ ਹਰਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਈ।
ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ । ਏਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਈਪ੍ਸਿਤਾਂਲ੍ਲਭਤੇ ਭੂਮਿਂ ਚਿਰਂ ਸਸ੍ਯਫਲਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵਾਰਾਹਵੈਭਵਂ ਹਰੈਃ । ਨਾਰਸਿਂਹਂ ਤਥਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਿ ਵਰਾਨਨੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਲਭਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਫਸਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਾਰਾਹ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਨਰਸਿੰਹ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ। ਵਰਾਹਾਵਤਾਰਕਥਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਦੋ ਸੌ ਸੱਤੀ-ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਵਾਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਨਿਹਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਤਃ । ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯੋ ਮੇਰੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪਾ ਕੇ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਮਹਾ-ਦੈਤ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਜਪਨ੍ਪਂਚਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਮਾਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਸਾ ਤਮਵੋਚਂ ਮਹਾਸੁਰਮ੍ । ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਦੈਤੇਯ ਯਤ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਦੈਤੇਯੋ ਮਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੰਗ ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਵੇ, ਦੈਤਿਆ।' ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਦੈਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, 'ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੇ,' ਆਖਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰੁਵਾਚ- ਦੇਵਾਸੁਰਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਗਂਧਰ੍ਵੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਮृਗਾਣਾਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵੈ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਿੱਧ—
ਯਕ੍ਸ਼ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਣਾਂ ਚ ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਰੋਗਾਣਾਮਾਯੁਧਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮृषਿਮੁਖ੍ਯਾਨਾਮਵਧ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਮੇ
ਯਕਸ਼, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਤੇ ਕਿੰਨਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ—ਮੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਦੇ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰੁਵਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨੇ । ਮਤ੍ਤੋ ਮਹਦ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਦੈਤੇਯੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ,' ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਿਆ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਹੇਂਦ੍ਰਂ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੋऽਭਵਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਗ੍ਰਹੀਦ੍ਬਲਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿੱਤ ਲਏ ਤੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਬਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯਗਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਤ੍ਰਾਤਾਰਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਂਤਿ ਦੇਵਤਾਸ੍ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਤਸ੍ਯੈਵ ਕਿਂਕਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਂਧਰ੍ਵਾ ਦੇਵਦਾਨਵਾਃ
ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਬਣ ਗਏ।
ਯਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚਨਾਗਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਸਾਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਃ । ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਸ੍ਯ ਸੁਤਾਂ ਕਲ੍ਯਾਣੀਂ ਨਾਮ ਕਨ੍ਯਕਾਮ੍
ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਸਾਧਿਆ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦੀ ਧੀ, ਕਲਿਆਣੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਰੀਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਉਪਯੇਮੇ ਵਿਧਾਨੇਨ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਦੈਤ੍ਯਰਾਟ੍ਸ਼ੁਭੇ
ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਂ ਤੇਜੀ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਦੈਤ ਰਾਜਾ, ਜਨਮਿਆ।
ਅਨੁਰਕ੍ਤੋ ਹृषੀਕੇਸ਼ੇ ਗਰ੍ਭਵਾਸੇऽਪਿ ਯੋ ਹਰੌ । ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮ੍ਮਭਿਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਵੀ। ਹਰ ਹਾਲਤ ਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ—
ਨਾਨ੍ਯਂ ਜਾਨਾਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸਨਾਤਨਾਤ੍ । ਸ ਕਾਲੇऽਪਿ ਵਿਨੀਤਃ ਸਨ੍ਗੁਰੁਗੇਹੇ ਵਸਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਨਾਤਨ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਾਫ ਸੀ; ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਨਿਮਰ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ।
ਅਧੀਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਗੁਰੁਣਾ ਸਹ ਦੈਤ੍ਯਜਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹ ਲਏ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੈਤ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ—
ਪਿਤੁਃ ਸਮੀਪਮਾਗਤ੍ਯ ਵਵਂਦੇ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਤਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਤਨਯਂ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਅਂਕੇ ਨਿਧਾਯ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਂ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਮ੍
ਪਿਉ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੈਤ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਗੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ—
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰੁਵਾਚ- ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਚਿਰਕਾਲਂ ਤ੍ਵਂ ਗੁਰੁਗੇਹੇ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ । ਯਦੁਕ੍ਤਾ ਗੁਰੁਣਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਿਹਾ। ਦੱਸ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਈ ਹੈ, ਹੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲਿਆ।'
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਪृष੍ਟਃ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਰਾ ਵੈ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਜਨ੍ਮਵੈष੍ਣਵਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਕਲੁषਾਪਹਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਉ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਦੈਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।'
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਉਵਾਚ- ਯੋ ਵੈ ਸਰ੍ਵੋਪਨਿषਦਾਮਰ੍ਥਃ ਪੁਰੁष ਈਸ਼੍ਵਰਃ । ਤਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ
ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਖ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਸ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।'
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ-। ਇਤਿ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੁਤਿਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯਰਾਡ੍ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਉਵਾਚ ਤਂ ਗੁਰੁਂ ਰੋषਾਤ੍ਕਿਂ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਮਮਾਤ੍ਮਜੇ
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤ ਰਾਜ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਉਂ ਸਿਖਾਏ?"'
ਮਮਾਤ੍ਮਜਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਹਰਿਸਂਸ੍ਤਵਮੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਕਿਮਰ੍ਥਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਜਾਡ੍ਯਮਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਚਿਤਮ੍
'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ, ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਕਰਵਾਈ? ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੈ।'
ਅਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਮਦਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਤਵਮੇਤਂ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ । ਬਾਲੇਨਾਪਿਕृਤਂਤ੍ਵੇਤਤ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਦਿਵਜਾਧਮ
'ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਇਹ ਸਿਫ਼ਤ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਣਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਬੱਚੇ ਵਲੋਂ ਹੋਈ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਦੁਜਾ ਜੰਮਿਆ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੈਤ੍ਯਰਾਟ੍ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ । ਉਵਾਚ ਦੈਤ੍ਯਮੇਕਂ ਤੁ ਬਂਧਯੈਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਧਮਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦੈਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਨਿਕੰਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਓ।"
ਇਤਿਰਾਜਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਬਬਂਧ ਭृਗੋਃ ਸੁਤਮ੍ । ਬਧ੍ਯਮਾਨਂ ਗੁਰੁਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਿਯਃ । ਉਵਾਚ ਪਿਤਰਂ ਤਾਤ ਇਦਂ ਮੇ ਨੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ਗੁਰੁਃ
ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।"
ਕृਪਯਾ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤੋਸ੍ਮਿ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਨਾਨ੍ਯੋ ਗੁਰੁਰ੍ਮੇ ਭਵਤਿ ਸ ਏਵ ਪ੍ਰੇਰਕੋ ਹਰਿਃ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਹਰੇ ਨੇ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਹਰੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਮਂਤਾ ਤਥਾ ਵਕ੍ਤਾ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਸਰ੍ਵਗ ਈਸ਼੍ਵਰਃ । ਹਰਿਰੇਵਾਕ੍ਸ਼ਯਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਨਿਯਂਤਾ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦਨਾਗਸੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯੋऽਯਂ ਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਹ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਹਰੀ ਹੀ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਾਲਕ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ, ਇਸ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਪੁਤ੍ਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਤਃ । ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਮੋਚਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਸੁਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਸ੍ਮਯਾਤ੍
ਰੁਦਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ— ਪੁੱਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਕਿਂ ਵਤ੍ਸ ਤ੍ਵਂ ਭ੍ਰਮਸ੍ਯੇਵਂ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਃ । ਕੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਿਂ ਤੁ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਕੁਤ੍ਰਾਸੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਹਰਿਃ
ਪੁੱਤ੍ਰ, ਤੂੰ ਐਵੇਂ ਭਟਕ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਵਿਸ਼ਨੂ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹਦਾ ਰੂਪ ਕੀਹ ਹੈ? ਹਰੀ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?