ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਵੀਰੋ ਰਾਮਂ ਸ ਮਖਮਂਡਪੇ । ਆਸੀਨਂ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਾਗ੍ਰ੍ਯੈਰ੍ਯਜ੍ਞਵੇषਧਰਂ ਵਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ ਰਾਮ ਦੇ ਯਜਨ ਮੰਡਪ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰਿਸੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਯਜਨ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਉਵਾਚ ਮਤਿਮਾਨ੍ਵੀਰਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਭਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਰਾਮਾਜ੍ਞਾਪਯ ਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਹਯਸ੍ਯਾਨੁਜ੍ਞਯਾ ਤਵ
ਸਮਝਦਾਰ ਵੀਰ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਰਾਮ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੋ।'
ਰਘੁਨਾਥੋऽਪਿ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਬਾਲਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਹਨ੍ਯਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਰਘੁਨਾਥ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ, ਔਰਤ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਹਥਿਆਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੀਂ।'
ਤਦਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਿਧਿਰ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਜਾਨਕ੍ਯਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਃ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨਯਨੇ ਨਰ੍ਤਯਨ੍ਰਾਮਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀਨਿਧਿ, ਜੋ ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਹਲਕਾ ਹੱਸ ਕੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਿਧਿਰੁਵਾਚ। ਰਾਮਚਂਦ੍ਰ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯ ਤਥਾ ਯਥਾ ਲੋਕੋਤ੍ਤਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਲਕਸ਼ਮੀਨਿਧਿ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਮਚੰਦ੍ਰਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਐਸਾ ਸਿਖਾ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਵੇ।'
ਕੁਲੋਚਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਗ੍ਰਜਾਚਰਿਤਂ ਤਥਾ । ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਤੇਜੋਬਲਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਦਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਜ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਨਾਵਮਾਨਯੇਤ੍ । ਪਿਤ੍ਰਾ ਤਵ ਹਤੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।
ਤ੍ਵਯਾਪਿ ਸੁਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਲੋਕਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ । ਅਵਧ੍ਯਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਤਵਾਨ੍ਨਿਯਤਂ ਤਤਃ
ਤੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਮਾਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਗ੍ਰਜੋऽਸ੍ਯ ਮਹਾਰਾਜ ਕृਤਵਾਨ੍ਯਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਸਨਕੇਨ ਕृਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਣਕਰ੍ਤਨਮ੍
ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਰਲੇ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ; ਸਨਕ ਦੇ ਆਖਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਕੰਨ ਵੱਢਿਆ ਸੀ।
ਏਵਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਨृਪਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਯਾ ਤਵ । ਯਦਿ ਨਾਯਂ ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕੁਲਸ੍ਯਾਸਦृਸ਼ਂ ਭਵੇਤ੍
ਤੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੇਗਾ; ਜੇ ਉਹ ਐਸਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਤਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹਸਨ੍ਨਿਵ । ਮੇਘਗਂਭੀਰਯਾ ਵਾਚਾ ਸਰ੍ਵਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਆਖ ਚੁੱਕਾ, ਤਾਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਹਰ ਗੱਲ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਹਲਕਾ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤੁ ਯੋਗਿਨਃ ਸ਼ਾਂਤਾਃ ਸਮਦੁਃਖਸੁਖਾਃ ਪੁਨਃ । ਜਾਨਂਤ੍ਯਪਾਰਸਂਸਾਰਨਿਸ੍ਤਾਰਤਰਣਾਦਿਕਮ੍
ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਦੁਬਾਰਾ ਸੁਣਨ; ਉਹ ਅਸੰਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਸ਼ੂਰਾਃ ਸਮਹੇष੍ਵਾਸਾਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਾਃ । ਤੇ ਚ ਜਾਨਂਤਿ ਯੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਂ ਨ ਤੁ ਭਵਾਦृਸ਼ਾਃ
ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਵਧੀਆ ਧਨੁਧਾਰੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਉਹੀ ਜੰਗ ਦੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ।
ਪਰੋਪਤਾਪਿਨੋ ਯੇ ਵੈ ਯੇ ਚੋਤ੍ਪਥਵਿਸਾਰਿਣਃ । ਤੇ ਹਂਤਵ੍ਯਾ ਨृਪੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤੈषਿਭਿਃ
ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸਭ ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸਭਾਸਦਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਮਿਤਂ ਚਕ੍ਰੁਰਰਿਂਦਮਸ੍ਯ । ਕੁਂਭੋਦ੍ਭਵਃ ਪੂਜਿਤਮੇਨਮਸ਼੍ਵਂ ਵਿਮੋਚਯਾਮਾਸ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਂ ਹਿ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਉੱਤੇ ਹੱਸੇ; ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਇਮਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਵਸਿष੍ਠਃ ਕਲਸ਼ੋਦ੍ਭਵਃ । ਕਰਾਗ੍ਰੇਣ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਨਸ਼੍ਵਂ ਮੁਮੋਚ ਜਯਕਾਂਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਕਲਸ਼ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਵਾਜਿਨ੍ਗਚ੍ਛ ਯਥਾਲੀਲਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਧਰਣੀਤਲੇ । ਯਾਗਾਰ੍ਥੇ ਮੋਚਿਤੋ ਯੇਨ ਪੁਨਰਾਗਚ੍ਛ ਸਤ੍ਵਰਃ
'ਘੋੜੇ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ; ਤੈਨੂੰ ਯਾਗ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਛੇਤੀ ਉਸ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਿਆ।'
ਅਸ਼੍ਵਸ੍ਤੁ ਮੋਚਿਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਭਟੈਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦੈਃ । ਪਰੀਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਪ੍ਰਾਚੀਂ ਦਿਸ਼ਂ ਵਾਯੁਜਵਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਯੋਧਿਆਂ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸਨ, ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ; ਉਹ ਘੋੜਾ, ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਚਚਾਰ ਬਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਂਪਯਦ੍ਧਰਣੀਤਲਮ੍ । ਸ਼ੇषੋऽਪਿ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ ਤਯਾ ਫਣਯਾ ਧृਤਵਾਨ੍ਭੁਵਮ੍
ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਚਲ ਪਈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਫਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ।
ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸੇਦੁਃ ਪਰਿਤਃ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਲਂ ਸ਼ੋਭਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਵਾਯਵਸ੍ਤਂ ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਪृष੍ਠਤੋ ਮਂਦਗਾਮਿਨਃ
ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਸਾਫ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਧਰਤੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋ ਗਈ; ਹਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੱਗੀ ਰਹੀ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਣਾਯਾਭ੍ਯੁਦ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਭੁਜੋऽਸ੍ਫੁਰਤ੍ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਸ਼ੁਭਮਾਸ਼ਂਸੀ ਜਯਾਯ ਚ ਬਭੂਵ ਹ
ਜਦੋਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਕੰਬਿਆ। ਇਹ ਚੰਗੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦੀ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਪੁष੍ਕਲਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਰਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸਮृਦ੍ਧਿਮਤ੍ । ਵਿਤਰ੍ਦਿਭਿਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਾਭਿਃ ਸ਼ੋਭਿਤਂ ਰਤ੍ਨਵੇਦਿਕਮ੍
ਪੁਸ਼ਕਲ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਲਕਨੀ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਸੀ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਿਜਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾਮ੍ । ਕਿਂਚਿਤ੍ਸ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਧृष੍ਟਾਂ ਭਰ੍ਤृਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਾਮ੍
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮੁਖਾਰਵਿਂਦੇਨ ਚ ਨਾਗਵਲ੍ਲੀਦਲਂ ਸੁਕਰ੍ਪੂਰਯੁਤਂ ਚ ਚਰ੍ਵਤੀ । ਨਾਸਾਫਲਂ ਤੋਯਭਵਂ ਮਹਾਧਨਂ ਬਾਹ੍ਵੋਰ੍ਮृਣਾਲੀਸਦृਸ਼ੋਃ ਸੁਕਂਕਣੇ
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕਪੂਰ ਮਿਲੇ ਪਾਨ ਚਬਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਤਨ ਵਾਲਾ ਨੱਕ-ਝੁਮਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਕੰਗਣ ਸਨ।
ਕੁਚੌ ਤੁ ਮਾਲੂਰਫਲੋਪਮੌ ਵਰੌ ਨਿਤਂਬਬਿਂਬਂ ਵਰਨੀਵਿ ਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਪਾਦੌ ਤੁਲਾਕੋਟਿਧਰੌ ਸੁਕੋਮਲੌ ਦਧਤ੍ਯਹੋ ਏਕ੍ਸ਼ਤ ਸਤ੍ਪਤਿਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਉਸਦੇ ਸਤਨ ਪੱਕੇ ਬੇਲ ਫਲ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਨਿਤੰਬ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਨੀਵੀ ਸੀ। ਪੈਰ ਤਰਾਜੂ ਦੇ ਕੋਟੇ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਸਨ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ੁਕ ਪਾਜੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਧੀਰੋ ਗਦ੍ਗਦਸ੍ਵਰਭਾषਿਣੀਮ੍ । ਤਦੁਰੋਜਪਰੀਰਂਭਨਿਰ੍ਭਰੀਕृਤਦੇਹਕਾਮ੍
ਧੀਰਜਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਉਹ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪਤੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਗ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜ ਗਿਆ ਸੀ।
ਉਵਾਚ ਭਦ੍ਰੇ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਪृष੍ਠਰਕ੍ਸ਼ਕਃ । ਰਾਮਾਜ੍ਞਯਾ ਯਾਜ੍ਞਮਸ਼੍ਵਂ ਪਾਲਯਨ੍ਰਥਸਂਯੁਤਃ
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪਿਆਰੀਏ, ਮੈਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਖਾ ਬਣ ਕੇ ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ।'
ਤ੍ਵਯਾ ਮੇ ਮਾਤਰਃ ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਾਦਿਮਿਃ । ਤਦੁਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਹਿ ਭੁਂਜਾਨਾ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਕਰਣਾਦਰਾ
'ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਦਬਾਉਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਕਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਈ, ਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਰੀ।'
ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰਾਦਿਕਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਨਾਵਮਾਨ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਭੀਰੁ ਸ੍ਵਤਪੋਬਲਸ਼ੋਭਿਤਾਃ
'ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖੀ, ਡਰਪੋਕੀਏ।'
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਸ੍ਵਪਤਿਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਸੁਨਿਰ੍ਭਰਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹਸਂਤੀਵ ਕਿਂਚਿਦ੍ਗਦ੍ਗਦਭਾषਿਣੀ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੱਸਦਿਆਂ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।