ਵਿਸ਼੍ਵਤਃ ਪਾਣਿਪਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰੋ ਮਹਾਭੁਜਃ । ਦਂष੍ਟ੍ਰੈਕਯਾ ਤੁ ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਜਘਾਨ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਅੱਖ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦੰਦ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਚੂਰ੍ਣਿਤਮਹਾਗਾਤ੍ਰੋ ਮਮਾਰ ਦਿਤਿਜਾਧਮਃ । ਪਤਿਤਾਂ ਧਰਣੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯੋਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਦਿਤੀ ਦਾ ਉਹ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਮਰ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੰਦ ਨਾਲ ਉਠਾ ਲਿਆ।
ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਸ਼ੇषੇ ਕੂਰ੍ਮ੍ਮਵਪੁਸ੍ਤਦਾ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਕ੍ਰੋਡਰੂਪਂ ਮਹਾਹਰਿਮ੍ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਮ੍ਮੁਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਤ੍ਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਸੇਸ਼ ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਕੂਰਮ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥੰਮਿਆ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਵਾਰਾਹ-ਰੂਪ ਮਹਾ-ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ- ਨਮੋ ਯਜ੍ਞਵਰਾਹਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸ਼ਤਬਾਹਵੇ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣੇ
ਦੇਵਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ— ਯਜਨ-ਵਾਰਾਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਃ ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਸ੍ਵਰੂਪਿਣੇ । ਕਲਾਕਾष੍ਠਾਨਿਮੇषਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਕਾਲਰੂਪਿਣੇ
ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਲਾ, ਪਲ, ਨਿਮੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਭੂਤਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਮृਗ੍ਵੇਦਵਪੁषੇ ਤਥਾ । ਸੁਰਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਾਮਵੇਦਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਮਵੇਦ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ੴਕਾਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਵਰੂਪਿਣੇ । ऋਚਃਸ੍ਵਰੂਪਿਣੇ ਚੈਵ ਚਤੁਰ੍ਵੇਦਮਯਾਯ ਚ
ਓਂਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗ ਸਾਂਗੋਪਾਂਗਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । ਗੋਵਿਂਦਾਯ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਮਨਾਦਿਨਿਧਨਾਯ ਚ
ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ-ਉਪਅੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਵੇਦਵਿਦੁषੇ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੈਕਸ੍ਵਰੂਪਿਣੇ । ਸ਼੍ਰੀਭੂਲੀਲਾਧਿਪਤਯੇ ਜਗਤ੍ਪਿਤ੍ਰੇ ਨਮੋਨਮਃ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ੍ਰੀ ਤੇ ਭੂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ । ਅਰ੍ਚ੍ਚਯਾਮਾਸੁਰਾਤ੍ਮੇਸ਼ਂ ਗਂਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰਿਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਐਸੀਆਂ ਸਤੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਵਾਰਾਹ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਸਮਰ੍ਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੈਰ੍ਦੇਵੈਸ੍ਤੇषਾਮਿष੍ਟਂ ਵਰਂ ਦਦੌ । ਗਂਧਰ੍ਵੈਰਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਗਾਯਮਾਨੋ ਮੁਦਾ ਹਰਿਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਈ।
ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ । ਏਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਈਪ੍ਸਿਤਾਂਲ੍ਲਭਤੇ ਭੂਮਿਂ ਚਿਰਂ ਸਸ੍ਯਫਲਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵਾਰਾਹਵੈਭਵਂ ਹਰੈਃ । ਨਾਰਸਿਂਹਂ ਤਥਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਿ ਵਰਾਨਨੇ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਲਭਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਫਸਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਾਰਾਹ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਨਰਸਿੰਹ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ। ਵਰਾਹਾਵਤਾਰਕਥਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਦੋ ਸੌ ਸੱਤੀ-ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਵਾਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਕਥਾ' ਨਾਮਕ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਨਿਹਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਸ੍ਤਤਃ । ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯੋ ਮੇਰੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪਾ ਕੇ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਮਹਾ-ਦੈਤ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਜਪਨ੍ਪਂਚਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਮਾਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮਨਸਾ ਤਮਵੋਚਂ ਮਹਾਸੁਰਮ੍ । ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਦੈਤੇਯ ਯਤ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਦੈਤੇਯੋ ਮਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੰਗ ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਵੇ, ਦੈਤਿਆ।' ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਦੈਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, 'ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੇ,' ਆਖਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰੁਵਾਚ- ਦੇਵਾਸੁਰਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਗਂਧਰ੍ਵੋਰਗਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਮृਗਾਣਾਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵੈ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਗੰਧਰਵ, ਨਾਗ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਿੱਧ—
ਯਕ੍ਸ਼ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਣਾਂ ਚ ਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਰੋਗਾਣਾਮਾਯੁਧਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮृषਿਮੁਖ੍ਯਾਨਾਮਵਧ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਮੇ
ਯਕਸ਼, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਤੇ ਕਿੰਨਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ—ਮੈਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਦੇ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਤਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰੁਵਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨੇ । ਮਤ੍ਤੋ ਮਹਦ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਦੈਤੇਯੋ ਮਹਾਬਲਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ,' ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਿਆ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਹੇਂਦ੍ਰਂ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੋऽਭਵਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਗ੍ਰਹੀਦ੍ਬਲਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿੱਤ ਲਏ ਤੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਬਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯਗਿਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਤ੍ਰਾਤਾਰਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਂਤਿ ਦੇਵਤਾਸ੍ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਤਸ੍ਯੈਵ ਕਿਂਕਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਂਧਰ੍ਵਾ ਦੇਵਦਾਨਵਾਃ
ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਰੇ ਗੰਧਰਵ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਬਣ ਗਏ।
ਯਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚਨਾਗਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਸਾਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨਃ । ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਸ੍ਯ ਸੁਤਾਂ ਕਲ੍ਯਾਣੀਂ ਨਾਮ ਕਨ੍ਯਕਾਮ੍
ਯਕਸ਼, ਨਾਗ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਸਾਧਿਆ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦੀ ਧੀ, ਕਲਿਆਣੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਰੀਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਉਪਯੇਮੇ ਵਿਧਾਨੇਨ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਾਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਦੈਤ੍ਯਰਾਟ੍ਸ਼ੁਭੇ
ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਂ ਤੇਜੀ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਦੈਤ ਰਾਜਾ, ਜਨਮਿਆ।
ਅਨੁਰਕ੍ਤੋ ਹृषੀਕੇਸ਼ੇ ਗਰ੍ਭਵਾਸੇऽਪਿ ਯੋ ਹਰੌ । ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਮਨੋਵਾਕ੍ਕਾਯਕਰ੍ਮ੍ਮਭਿਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਵੀ। ਹਰ ਹਾਲਤ ਤੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ, ਮਨ, ਬੋਲ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ—
ਨਾਨ੍ਯਂ ਜਾਨਾਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸਨਾਤਨਾਤ੍ । ਸ ਕਾਲੇऽਪਿ ਵਿਨੀਤਃ ਸਨ੍ਗੁਰੁਗੇਹੇ ਵਸਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਨਾਤਨ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਾਫ ਸੀ; ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਨਿਮਰ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸੀ।
ਅਧੀਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਗੁਰੁਣਾ ਸਹ ਦੈਤ੍ਯਜਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹ ਲਏ। ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਦੈਤ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ—
ਪਿਤੁਃ ਸਮੀਪਮਾਗਤ੍ਯ ਵਵਂਦੇ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਤਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਤਨਯਂ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਅਂਕੇ ਨਿਧਾਯ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਂ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਮ੍
ਪਿਉ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੈਤ ਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਗੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ—
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰੁਵਾਚ- ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਚਿਰਕਾਲਂ ਤ੍ਵਂ ਗੁਰੁਗੇਹੇ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ । ਯਦੁਕ੍ਤਾ ਗੁਰੁਣਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਿਹਾ। ਦੱਸ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਈ ਹੈ, ਹੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲਿਆ।'
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਪृष੍ਟਃ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਰਾ ਵੈ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਜਨ੍ਮਵੈष੍ਣਵਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਕਲੁषਾਪਹਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਉ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਦੈਤ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।'