ऋਤੁਕਾਲਾਭਿਗਮਨਂ ਧਰ੍ਮੋऽਯਂ ਗृਹਿਣਃ ਪਰਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਰਮਨੁਸ੍ਮृਤ੍ਯਾऽਪਤ੍ਯਕਾਮੋਥਵਾ ਭਵੇਤ੍
ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਮਿਲਿਆ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਹ ਸੰਤਾਨ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ।
ਦਿਵਾਭਿਗਮਨਂ ਪੁਂਸਾਮਨਾਯੁष੍ਯਕਰਂ ਮਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਹਃ ਸਰ੍ਵਪਰ੍ਵਾਣਿ ਯਤਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾਨਿ ਧੀਮਤਾ
ਦਿਨ ਵਿਚ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਆਯੁ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਮੋਹਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਤੇ ਪਰਾਤ੍ । ऋਤੁਕਾਲਾਭਿਗਾਮੀ ਯਃ ਸ੍ਵਦਾਰਨਿਰਤਸ਼੍ਚ ਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਮਿਲਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰ੍ਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਹ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ । ऋਤੁਃ षੋਡਸ਼ਯਾਮਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸੁਗਰ੍ਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਜਾਣੋ। ਇੱਕ ਰੁਤੂ ਵਿਚ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਦਾਸ੍ਤਾਸੁ ਯਾ ਯੁਗ੍ਮਾ ਅਯੁਗ੍ਮਾਃ ਕਨ੍ਯਕਾਪ੍ਰਦਾਃ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਂਦ੍ਰਮਸਂ ਦੁष੍ਟਂ ਮਘਾਂ ਮੂਲਂ ਵਿਹਾਯ ਚ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਜੋੜੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹਨ; ਅਜੋੜੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਮਲਿਨ ਰਾਤ, ਮਘਾ ਤੇ ਮੂਲ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇਤ੍ਪਤ੍ਨੀਂ ਪੁਂਨਾਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਸ਼ੁਚਿਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸੂਯੇਤ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਪ੍ਰਸਾਧਨਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁੱਰਸ਼ੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਮਕਸਦ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਰ੍षੇ ਵਿਵਾਹੇ ਗੋਦ੍ਵਂਦ੍ਵਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਸ਼ੁਲ੍ਕਮਣ੍ਵਪਿ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਕਨ੍ਯਾਕ੍ਰੇਤੁਸ੍ਤੁ ਪਾਪਕृਤ੍
ਆਰਸ਼ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਦੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਕੁੜੀ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਭੀ ਮੁੱਲ ਦੇਣਾ ਪਾਪ ਹੈ।
ਵਾਣਿਜ੍ਯਂ ਨृਪਤੇਃ ਸੇਵਾ ਵੇਦਾਨਧ੍ਯਯਨਂ ਤਥਾ । ਕੁਵਿਵਾਹਃ ਕ੍ਰਿਯਾਲੋਪਃ ਕੁਲਪਾਤਨਹੇਤਵਃ
ਵਪਾਰ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਗਲਤ ਵਿਆਹ, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਲ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਨੋਦਕ ਪਯੋ ਮੂਲਫਲੈਰ੍ਵਾਪਿ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ । ਗੋਦਾਨੇਨ ਤੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਤ੍ਰਾਯ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਮਨੁੱਖ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ, ਜੜਾਂ ਜਾਂ ਫਲ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਚਿਤੋऽਤਿਥਿਰ੍ਗੇਹਾਦ੍ਭਗ੍ਨਾਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਆਜਨ੍ਮਸਂਚਿਤਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਸ ਹਿ ਬਹਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਮਹਿਮਾਨ ਆਦਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ-ਮਾਲਕ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਨਮ-ਜਮਾਈ ਪੂਣੀ ਖੋ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤृਦੇਵਮਨੁष੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਨੀਤਾਮृਤਂ ਗृਹੀ । ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਪਚਤ੍ਯਘਂ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਵੋਦਰਂਭਰਿਃ
ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਆਪ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਹੀ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਭਰਦਾ ਹੈ।
षष੍ਠ੍ਯष੍ਟਮ੍ਯੋਰ੍ਵਿਸ਼ੇਤ੍ਪਾਪਂ ਤੈਲੇ ਮਾਂਸੇ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਥਾਮਾਯਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ ਕ੍ਸ਼ੁਰਮਂਗਨਾਮ੍
ਛੇਵੀਂ, ਅਠਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ ਜਾਂ ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੇਲ ਜਾਂ ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਨਾ ਦਾਢੀ ਮੁੰਡਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਜਸ੍ਵਲਾਂ ਨ ਸੇਵੇਤ ਨਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਏਕਵਾਸਾ ਨ ਭੁਂਜੀਤ ਨ ਭੁਂਜੀਤੋਤ੍ਕਟਾਸਨੇ
ਮਹੀਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਨਾ ਇਕੋ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਉੱਚੀ ਬੈਠਕ ਤੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਾਸ਼੍ਨਂਤੀਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਤੇਜਃਕਾਮੋ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ । ਮੁਖੇਨੋਪਧਮੇਨ੍ਨਾਗ੍ਨਿਂ ਨਗ੍ਨਾਂ ਨੇਕ੍ਸ਼ੇਤ ਯੋषਿਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮ-ਤਾਕਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਂਦੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਨਾ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਫੂਕ ਮਾਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਨੰਗੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਾਂਘ੍ਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪਯੇਦਗ੍ਨੌ ਨ ਵਸ੍ਤ੍ਵਸ਼ੁਚਿ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਣਿਹਿਂਸਾਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਨਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਸਂਧ੍ਯਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ
ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਗਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਨਾ ਗੰਦੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ; ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣੀ, ਨਾ ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨਾਚਕ੍ਸ਼ੀਤ ਧਯਂਤੀਂ ਗਾਂ ਨੇਂਦ੍ਰਚਾਪਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਨ ਦਿਵੋਦ੍ਗਤਸਾਰਂ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਦਧਿਨੋ ਨਿਸ਼ਿ
ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੇ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਤੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਦਹੀਂ ਜੋ ਉਪਰ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਧਰ੍ਮਿਣੀਂ ਨਾਭਿਵਾਦੇਨ੍ਨਾਦ੍ਯਾਦਾਤृਪ੍ਤਿ ਰਾਤ੍ਰਿषੁ । ਤੌਰ੍ਯਤ੍ਰਿਕਪ੍ਰਿਯੋ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਾਂਸ੍ਯੇ ਪਾਦੌ ਨ ਧਾਵਯੇਤ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਮਵਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੂਏ ਦੀ ਲਤ ਨਹੀਂ ਪਾਲਣੀ, ਨਾ ਕਾਂਸ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
ਨ ਧਾਰਯੇਦਨ੍ਯਭੁਕ੍ਤਂ ਵਾਸਸ਼੍ਚੋਪਾਨਹਾਵਪਿ । ਨ ਭਿਨ੍ਨਭਾਜਨੇऽਸ਼੍ਨੀਯਾਨ੍ਨਾਸ਼੍ਨੀਤਾਨ੍ਨਂ ਵਿਦੂषਿਤਮ੍
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਜਾਂ ਜੁੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣੇ ਚਾਹੀਦੇ; ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਖਰਾਬ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਂਵਿਸ਼ੇਨ੍ਨਾਰ੍ਦ੍ਰਚਰਣੋ ਨੋਚ੍ਛਿष੍ਟਃ ਕ੍ਵਚਿਦਾਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਸ਼ਯਾਨੋ ਵਾ ਨ ਚਾਸ਼੍ਨੀਯਾਨ੍ਨੋਚ੍ਛਿष੍ਟਃ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਚ੍ਛਿਰਃ
ਗਿੱਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਗੰਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਲੈਟ ਕੇ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਗੰਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਨ ਮਨੁष੍ਯਸ੍ਤੁਤਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾਨਮਵਮਾਨਯੇਤ੍ । ਅਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤਂ ਨ ਪ੍ਰਣਮੇਤ੍ਪਰਮਰ੍ਮਾਣਿ ਨੋ ਵਦੇਤ੍
ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵਡਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਏਵਂ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਕੋ ਵਾ ਗਤਸ੍ਤ੍ਰੀਕੋ ਵਿਰਜ੍ਯੇਤ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੇ ਧਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਾਨ-ਪ੍ਰਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਇਕੱਲਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯੋ ਧਰ੍ਮਾ ਗਦਿਤਾ ऋषਿਭਿਸ੍ਤਦਾ । ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਰਾਮੇਣ ਮਹਤਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤੈषਿਣਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਧਰਮ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸੁਣੇ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਥਂ ਸਂਸ਼ृਣ੍ਵਤੋ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਵਸਂਤਃ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਯਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞ ਕ੍ਰਿਯਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਾਰਂਭਃ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਹ ਧਰਮ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਮੌਸਮ ਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਣੀ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਸਮਯਂ ਧੀਮਾਨ੍ਵਸਿष੍ਠਃ ਕਲਸ਼ੋਦ੍ਭਵਃ । ਰਾਮਚਂਦ੍ਰਂ ਮਹਾਰਾਜਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਉਹ ਸਮਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਲਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ। ਰਾਮਚਂਦ੍ਰ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸਮਯਃ ਪਰ੍ਯਭੂਤ੍ਤਵ । ਹਯੋ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਂ ਪਰਿਪੂਜਿਤਃ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਯਜਨ ਲਈ ਮਾਣ ਪਾਇਆ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ।
ਸਾਮਗ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਆਹੂਯਂਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਕਰੋਤੁ ਪੂਜਾਂ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਯਥੋਚਿਤਾਮ੍
ਉਥੇ ਜਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਦੀਨਾਂਧਕृਪਣਾਨਾਂ ਚ ਦਾਨਂ ਸ੍ਵਾਂਤੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਮ੍ । ਦਦਾਤੁ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯਾਧਿਮਾਨ੍ਯ ਚ
ਗਰੀਬਾਂ, ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲੋਂ ਉਠੀ ਹੋਈ ਦਾਤ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭਵਾਨ੍ਕਨਕਸਤ੍ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋऽਤ੍ਰ ਵ੍ਰਤਂ ਚਰ । ਭੂਮਿਸ਼ਾਯੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਵਸੁਭੋਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਤੁਸੀਂ ਸੋਨੇ ਤੇ ਉੱਤਮ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਇਥੇ ਸੰਕਲਪ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਣਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖਣਾ ਤੇ ਧਨ-ਵਿਲਾਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
ਮृਗਸ਼ृਂਗਧਰਃ ਕਟ੍ਯਾਂ ਮੇਖਲਾਜਿਨਦਂਡਭृਤ੍ । ਕਰੋਤੁ ਯਜ੍ਞਸਂਭਾਰਂ ਸਰ੍ਵਦ੍ਰਵ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਰ 'ਤੇ ਹਿਰਨ ਦੇ ਸਿੰਗ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਪਾ ਕੇ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਦੰਡ ਲੈ ਕੇ, ਯਜਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਯਥਾਰ੍ਥਕਮ੍ । ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਧੀਮਾਨ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਪਰਿਬृਂਹਿਤਮ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਈ ਮਤਲਬਾਂ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।