ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਹਯਮੇਧਕ੍ਰਤੌ ਯੋਗ੍ਯਾਨ੍ਵਾਹਾਂਸ੍ਤੇ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ । ਪਸ਼੍ਯਤੋ ਨੇਤ੍ਰਯੋਰ੍ਮੇऽਦ੍ਯ ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਰਘੂਤ੍ਤਮ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਯਮੇਧ ਯਜਨ ਲਈ ਯੋਗ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਘੋੜੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ।
ਰਾਮਚਂਦ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗ ਸੁਰਾਸੁਰਨਮਸ੍ਕृਤ । ਯਜ੍ਞਂ ਕੁਰੁ ਮਹਾਰਾਜ ਹਯਮੇਧਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਵੱਡਾ ਹਯਮੇਧ ਯਜਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ।
ਸੁਰਪਤਿਰਿਵ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਯਜ੍ਞਸਂਘਾਨ੍ਕਰਿष੍ਯਂਸ੍ਤਪਨ ਇਵ ਸੁਪਰ੍ਵਾਰਾਤਿਤੋਯਂ ਵਿਸ਼ੋष੍ਯਨ੍ । ਹਤਰਿਪੁਗਣਮੁਖ੍ਯਂ ਸਾਂਪਰਾਯਂ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਤਲਸੁਖਭੋਗਂ ਕੁਰ੍ਵਿਦਂ ਭੂਰਿਭਾਗ
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਭ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਮੌਸਮ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਸੁਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਯੁੱਧ 'ਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਓ, ਮਹਾਰਾਜਾ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਾਕ੍ਯਵਾਦੇਨ ਪਰਿਤੁष੍ਟਾਖਿਲੇਂਦ੍ਰਿਯਃ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵੈ ਯਜ੍ਞਸਂਭਾਰਾਨਾਜਹਾਰ ਮਨੋਹਰਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਯਜਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਮਨਮੋਹਣ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ।
ਮੁਨ੍ਯਨ੍ਵਿਤੋ ਮਹਾਰਾਜਃ ਸਰਯੂਤੀਰਮਾਗਤਃ । ਸੁਵਰ੍ਣਲਾਂਗਲੈਰ੍ਭੂਮਿਂ ਵਿਚਕਰ੍ष ਮਹੀਯਸੀਮ੍
ਮਹਾਰਾਜਾ, ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਇਆ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜੋਤਿਆ।
ਵਿਲਿਖ੍ਯ ਭੂਮਿਂ ਬਹੁਸ਼ਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਯੋਜਨਸਂਮਿਤਾਮ੍ । ਮਂਡਪਾਨ੍ਰਚਯਾਮਾਸ ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਂ ਸ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਯਜਨ ਲਈ ਮੰਡਪ ਬਣਾਏ।
ਕੁਂਡਂ ਤੁ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਮੇਖਲਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਨੇਕਰਤ੍ਨਰਚਿਤਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਭਾਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਦਾ ਕੁੰਡ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਯੋਨੀ ਤੇ ਮੇਖਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਵਸਿष੍ਠਃ ਸੁਮਹਾਤਪਾਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਧਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਮਹਾਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਏ।
ਪ੍ਰੇषਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਮੁਨਿਵਰਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ । ਕਥਯਾਮਾਸੁਰੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਹਯਮੇਧੇ ਰਘੂਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ 'ਚ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਹਯਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਆਕਾਰਿਤਾਸ੍ਤਦਾ ਸਰ੍ਵੇ ऋषਯਸ੍ਤਪਤਾਂ ਵਰਾਃ । ਆਜਗ੍ਮੁਃ ਪਰਮੇਸ਼ਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤ੍ਵਤਿਲਾਲਸਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਬੁਲਾਏ ਗਏ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆ ਗਏ।
ਨਾਰਦੋਸਿਤਨਾਮਾ ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ ਕਪਿਲੋ ਮੁਨਿਃ । ਜਾਤੂਕਰ੍ਣ੍ਯੋਂऽਗਿਰਾ ਵ੍ਯਾਸ ਆਰ੍ष੍ਟਿषੇਣੋऽਤ੍ਰਿਰਾਸੁਰਿਃ
ਨਾਰਦ, ਓਸਿਤ, ਨਾਮਾ, ਪਰਵਤ, ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ, ਜਾਤੂਕਰਨ, ਅੰਗਿਰਾ, ਵਿਆਸ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਅਤ੍ਰੀ ਤੇ ਆਸੁਰੀ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਥੇ ਸੀ।
ਹਾਰੀਤੋ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਂਵਰ੍ਤਃ ਸ਼ੁਕਸਂਜ੍ਞਿਤਃ । ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਯੋ ਰਾਮ ਹਯਮੇਧਵਰਂ ਯਯੁਃ
ਹਾਰੀਤ, ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ, ਸੰਵਰਤ ਤੇ ਸ਼ੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਰਾਮਾ, ਵੱਡੇ ਅਸ਼ਵ-ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਆਏ।
ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਰਘੁਰਾਜੋ ਮਹਾਮਨਾਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਾਭਿਵਾਦਾਭ੍ਯਾਮਰ੍ਘ੍ਯਵਿष੍ਟਰਕਾਦਿਭਿਃ
ਰਘੁ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਮਿਲਿਆ, ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਾਣੀ, ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਗਾਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਦਦੌ ਤੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਦृष੍ਟਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਮਹਦ੍ਭਾਗ੍ਯਂ ਤ੍ਵਦ੍ਯਮੇऽਸ੍ਤਿ ਯਦ੍ਯੂਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਗਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਹਾ: 'ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੀ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ ਹੋ।'
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਸਮਾਕੁਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨृषਿਵਰ੍ਯ ਸਮਾਗਮੇ । ਧਰ੍ਮਵਾਰ੍ਤਾ ਬਭੂਵਾਹੋ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਸੁਸਂਮਤਾ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਾਂ ਸਭ ਵਰਗਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੀ ਹੋਈ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਚੱਲੀ।
ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨ ਉਵਾਚ। ਕਾ ਧਰ੍ਮਵਾਰ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰਾਸੀਤ੍ਕਿਂ ਵਾ ਕਥਿਤਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਸਾਧਵਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਤ੍ਕਿਮੁਤਾਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਵਾਤਸਿਆਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਥੇ ਕਿਹੜੀ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਈ? ਕੀ ਅਜੀਬ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ? ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਧੂ ਕੀ ਕਹਿ ਗਏ?
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਤਾਨ੍ਸਮੇਤਾਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ਮਹਾਨ੍ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮੋਚਿਤਾਨ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਾਸਰਥੀ ਰਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹਰ ਵਰਗ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਲਈ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਤੇ ਤੁ ਪृष੍ਟਾ ਹਿ ਰਾਮੇਣ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਮਹਾਗੁਣਾਨ੍ । ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਯਥਾਵਿਧਿ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਾਨ੍
ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੁਣ ਦੱਸੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ — ਸੁਣੋ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਸਦਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਜਨਾਧ੍ਯਯਨਾਦਿਕਮ੍ । ਵੇਦਾਨ੍ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਵਿਰਜੋ ਨੈਵ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਮਾਵਿਸ਼ੇਤ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੱਗ, ਪਾਠ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤਬ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵੇਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਸਦਾ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਨੀਚਸੇਵਾਨੁਜੀਵਨਮ੍ । ਆਪਦ੍ਗਤੋऽਪਿ ਜੀਵੇਤ ਨ ਸ਼੍ਵਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਕਦਾਚਨ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੀਚ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਗੁਜਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਕਦੇ ਵੀ ਕੁੱਤੇ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ऋਤੁਕਾਲਾਭਿਗਮਨਂ ਧਰ੍ਮੋऽਯਂ ਗृਹਿਣਃ ਪਰਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਰਮਨੁਸ੍ਮृਤ੍ਯਾऽਪਤ੍ਯਕਾਮੋਥਵਾ ਭਵੇਤ੍
ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਮਿਲਿਆ ਜਾਵੇ; ਇਸ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਹ ਸੰਤਾਨ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ।
ਦਿਵਾਭਿਗਮਨਂ ਪੁਂਸਾਮਨਾਯੁष੍ਯਕਰਂ ਮਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਹਃ ਸਰ੍ਵਪਰ੍ਵਾਣਿ ਯਤਸ੍ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾਨਿ ਧੀਮਤਾ
ਦਿਨ ਵਿਚ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਆਯੁ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਮੋਹਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਤੇ ਪਰਾਤ੍ । ऋਤੁਕਾਲਾਭਿਗਾਮੀ ਯਃ ਸ੍ਵਦਾਰਨਿਰਤਸ਼੍ਚ ਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਮਿਲਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰ੍ਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਹ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ । ऋਤੁਃ षੋਡਸ਼ਯਾਮਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸੁਗਰ੍ਹਿਤਾਃ
ਜੋ ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਜਾਣੋ। ਇੱਕ ਰੁਤੂ ਵਿਚ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਦਾਸ੍ਤਾਸੁ ਯਾ ਯੁਗ੍ਮਾ ਅਯੁਗ੍ਮਾਃ ਕਨ੍ਯਕਾਪ੍ਰਦਾਃ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਂਦ੍ਰਮਸਂ ਦੁष੍ਟਂ ਮਘਾਂ ਮੂਲਂ ਵਿਹਾਯ ਚ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਜੋੜੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹਨ; ਅਜੋੜੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦਿੰਦੀ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਮਲਿਨ ਰਾਤ, ਮਘਾ ਤੇ ਮੂਲ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਨ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ੇਤ੍ਪਤ੍ਨੀਂ ਪੁਂਨਾਮਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਸ਼ੁਚਿਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸੂਯੇਤ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਪ੍ਰਸਾਧਨਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁੱਰਸ਼ੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਮਕਸਦ ਪੂਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਰ੍षੇ ਵਿਵਾਹੇ ਗੋਦ੍ਵਂਦ੍ਵਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਸ਼ੁਲ੍ਕਮਣ੍ਵਪਿ ਕਨ੍ਯਾਯਾਃ ਕਨ੍ਯਾਕ੍ਰੇਤੁਸ੍ਤੁ ਪਾਪਕृਤ੍
ਆਰਸ਼ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਦੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਕੁੜੀ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਭੀ ਮੁੱਲ ਦੇਣਾ ਪਾਪ ਹੈ।
ਵਾਣਿਜ੍ਯਂ ਨृਪਤੇਃ ਸੇਵਾ ਵੇਦਾਨਧ੍ਯਯਨਂ ਤਥਾ । ਕੁਵਿਵਾਹਃ ਕ੍ਰਿਯਾਲੋਪਃ ਕੁਲਪਾਤਨਹੇਤਵਃ
ਵਪਾਰ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਗਲਤ ਵਿਆਹ, ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਲ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਨੋਦਕ ਪਯੋ ਮੂਲਫਲੈਰ੍ਵਾਪਿ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ । ਗੋਦਾਨੇਨ ਤੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਤ੍ਰਾਯ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਮਨੁੱਖ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ, ਜੜਾਂ ਜਾਂ ਫਲ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਗੋ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦਾਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਚਿਤੋऽਤਿਥਿਰ੍ਗੇਹਾਦ੍ਭਗ੍ਨਾਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਆਜਨ੍ਮਸਂਚਿਤਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਸ ਹਿ ਬਹਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਮਹਿਮਾਨ ਆਦਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ-ਮਾਲਕ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਨਮ-ਜਮਾਈ ਪੂਣੀ ਖੋ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।