ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਂਤਂ ਤਂ ਰਾਮਂ ਜਗਾਦ ਸ ਤਪੋਨਿਧਿਃ । ਸੁਰਾਸੁਰਨਮਨ੍ਮੌਲਿ ਮਣਿਨੀਰਾਜਿਤਾਂਘ੍ਰਿਕਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦੈਤ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਮ ਮਹਾਵੀਰ ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕ । ਵਿਪ੍ਰਹਤ੍ਯਾਪਨੋਦਾਯ ਤਵ ਯਦ੍ਵਚਨਂ ਬ੍ਰੁਵੇ
ਸੁਣੋ ਰਾਮ, ਵੱਡੇ ਵੀਰ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਬਾਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸਰ੍ਵਂ ਸ ਪਾਪਂ ਤਰਤਿ ਯੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਂ ਯਜੇਤ ਵੈ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਜ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਵਾਜਿਮੇਧੇਨ ਸ਼ੋਭਿਨਾ
ਜੋ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਸੋਹਣੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ ਕਰ।
ਸਪ੍ਤਤਂਤੁਰ੍ਮਹੀਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਧ੍ਯੋ ਮਨੀषਿਣਾ । ਮਹਾਸਮृਦ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਹਾਬਲਸੁਸ਼ਾਲਿਨਾ
ਸੱਤ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਯਜ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਸਮਝ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ ਵਾਜਿਮੇਧੋ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਹਤ੍ਯਾਯਾਃ ਪਾਪਨੋਦਨਃ । ਕृਤਵਾਨ੍ਯਂ ਮਹਾਰਾਜੋ ਦਿਲੀਪਸ੍ਤਵ ਪੂਰ੍ਵਜਃ
ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਇਹ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ ਸ਼ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰਤੂਨਾਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਃ । ਪਦਮਾਪਾਮਰਾਵਤ੍ਯਾਂ ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਸੁਸੇਵਿਤਮ੍
ਇੰਦ੍ਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਨੇ ਸੌ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁਸ਼੍ਚ ਸਗਰੋ ਰਾਜਾ ਮਰੁਤ੍ਤੋ ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਃ । ਏਤੇ ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਜ੍ਞਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਦਂ ਗਤਾਃ
ਮਨੂ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁੱਤ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਸਮਰ੍ਥੋऽਸਿ ਸਮਂਤਤਃ । ਭ੍ਰਾਤਰੋ ਲੋਕਪਾਲਾਭਾ ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਤਵ ਭਾਵੁਕਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਹ ਕਰ; ਤੂੰ ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਸਮਰਥ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਭਰਾ, ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮੁਨੇਃ ਸ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨ੍ ਰਘੂਤ੍ਤਮੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਘਾਤਭੀਤਃ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਯਾਗੇ ਸੁਮਤਿਂ ਚਿਕੀਰ੍षਨ੍ਵਿਧਿਂ ਪੁਰਾਵਿਤ੍ਪਰਿਗੀਯਮਾਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰਘੁਕੁਲ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਯਜਨ ਦੀ ਸਹੀ ਰੀਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਤਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਰੀਤ ਅਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ। ਕੀਦृਸ਼ੋऽਸ਼੍ਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਾਵ੍ਯਃ ਕੋ ਵਿਧਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਨੇ । ਕਥਂ ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਤੁਂ ਕੇ ਜੇਯਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੈਰਿਣਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਥੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਘੋੜਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੀਤ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਕਿਹੜੇ ਵੈਰੀ ਜਿੱਤਣੇ ਹਨ?
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਗਂਗਾਜਲਸਮਾਨੇਨ ਵਰ੍ਣੇਨ ਵਪੁषਾ ਸ਼ੁਭਃ । ਕਰ੍ਣੇ ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਮੁਖੇ ਰਕ੍ਤਃ ਪੀਤਃ ਪੁਚ੍ਛੇ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਘੋੜਾ ਸੋਹਣਾ ਹੋਵੇ, ਰੰਗ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ; ਕੰਨ ਕਾਲੇ, ਮੂੰਹ ਲਾਲ, ਪੂੰਛ ਪੀਲੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੋਵੇ।
ਮਨੋਵੇਗਃ ਸਰ੍ਵਗਤਿਰੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸ੍ਸਮਪ੍ਰਭਃ । ਵਾਜਿਮੇਧੇ ਹਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਰਗਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ, ਉਚੈਸ਼੍ਰਵਸ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ — ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਲਈ ਘੋੜਾ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼ਾਖਪੂਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਪਤ੍ਰਂ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਭਾਲੇ ਤੁ ਸ੍ਵਨਾਮਬਲਚਿਹ੍ਨਿਤਮ੍
ਵੈਸਾਖ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੋਚਨੀਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਕੈਃ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਕਃ
ਘੋੜਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ; ਜਿੱਥੇ ਯਜਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਣ।
ਯਸ੍ਤਂਬਲਾਨ੍ਨਿਬਧ੍ਨਾਤਿ ਸ੍ਵਵੀਰ੍ਯਬਲਦਰ੍ਪਿਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਸਭਮਾਨੇਯਃ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਾਕਰੈਰ੍ਹਯਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਫੜੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਘੋੜਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।
ਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਤਾਵਤ੍ਸੁਵਿਧਿਨਾ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਨਿਯਮਾਦਿਹ । ਮृਗਸ਼ृਂਗਧਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਥੇ ਠੀਕ ਰੀਤ ਤੇ ਨਿਯਮ ਰੱਖੇ, ਮ੍ਰਿਗ-ਸ਼ਿੰਗ ਧਾਰਨ ਕਰੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਪਾਲੇ।
ਵ੍ਰਤਂ ਪਾਲਯਮਾਨਸ੍ਯ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਮਤਿਕ੍ਰਮੇਤ੍ । ਤਾਵਦ੍ਦੀਨਾਂਧਕृਪਣਾਃ ਪਰਿਤੋष੍ਯਾ ਧਨਾਦਿਭਿਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਵਰ੍ਹਾ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ, ਵ੍ਰਤ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਗਰੀਬ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰੇ।
ਅਨ੍ਨਂ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ੋ ਦੇਯਂ ਧਨਂ ਵਾ ਭੂਰਿ ਮਾਰਿष । ਯਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਧੀਮਾਂਸ੍ਤਤ੍ਤਦੇਵ ਦਦਾਤਿ ਹਿ
ਖਾਣਾ ਵਾਧੂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਧਨ ਵੀ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ, ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ; ਜੋ ਵੀ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤਃ ਕਰ੍ਮ ਯਜ੍ਞਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਤਾਂ ਗਤਃ । ਕਰੋਤਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਨਾਂ ਨਾਸ਼ਨਂ ਰਿਪੁਨਾਸ਼ਨ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਾਨ੍ਸਮਰ੍ਥੋऽਸ੍ਤਿ ਕਰਣੇ ਪਾਲਨੇऽਰ੍ਚਨੇ । ਕृਤ੍ਵਾ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸੁਵਿਮਲਾਂ ਪਾਵਯਾਨ੍ਯਾਞ੍ਜਨਾਨ੍ਨृਪ
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਕਰਣ, ਰੱਖਣ ਤੇ ਪੂਜਣ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹੈਂ; ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਬਣਾਕੇ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, ਰਾਜੇ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ। ਵਿਲੋਕਯ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਾਜਿਸ਼ਾਲਾਂ ਮਮਾਧੁਨਾ । ਤਾਦृਸ਼ਾਃ ਸਂਤਿ ਨੋ ਵਾਸ਼੍ਵਾਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੀ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵੇਖ; ਕੀ ਉਥੇ ਐਸੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕਰੁਣਾਕਰਃ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋऽਯਂ ਯਾਗਾਰ੍ਹਾਨ੍ਵਾਜਿਨਃ ਸ਼ੁਭਾਨ੍
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ ਅਗਸਤ, ਉਠ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਯਜਨ ਯੋਗ ਘੋੜੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
ਗਤ੍ਵਾਥ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਾਨ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂਗਾਨ੍ਮਨੋਵੇਗਾਨ੍ਮਹਾਬਲਾਨ੍
ਉਥੇ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਰਗੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਵੇਖੇ।
ਅਵਨਿਤਲਗਤਾਃ ਕਿਂ ਵਾਜਿਰਾਜਸ੍ਯ ਵਂਸ਼੍ਯਾਃ ਕਿਮਥ ਰਘੁਪਤੀਨਾਮੇਕਤਃ ਕੀਰ੍ਤਿਪਿਂਡਾਃ । ਕਿਮਿਦਮਮृਤਰਾਸ਼ਿਰ੍ਵਾਹਰੂਪੇਣ ਸਿਂਧੋਰ੍ਮੁਨਿਰਿਤਿ ਮਨਸੋਂਤਰ੍ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪ੍ਰਾਪ ਪਸ਼੍ਯਨ੍
ਕੀ ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੜੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ? ਜਾਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਹਨ? ਜਾਂ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਗਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਢੇਰ ਹੈ ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਆਇਆ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਇਹ ਘੋੜੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਏਕਤਃ ਸ਼ੋਣਦੇਹਾਨਾਂ ਵਾਜਿਨਾਂ ਪਂਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ । ਏਕਤਃ ਸ਼੍ਯਾਮਕਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਕਸ੍ਤੂਰੀਕਾਂਤਿਸਪ੍ਰਭਾਃ
ਇਕ ਪਾਸੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕਤਾਰ ਸੀ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਾਲੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਸਨ।
ਏਕਤਃ ਕਨਕਾਭਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਨ੍ਯਤੋ ਨੀਲਵਰ੍ਣਿਨਃ । ਏਕਤਃ ਸ਼ਬਲੈਰ੍ਵਰ੍ਣੈਰ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੈਰ੍ਵਾਜਿਭਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਇਕ ਪਾਸੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਦੇ, ਖਾਸ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਸਨ।
ਏਵਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਮੁਨਿਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕੌਤੁਕਾਵਿष੍ਟਮਾਨਸਃ । ਯਯਾਵਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਾਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਯਾਗਯੋਗ੍ਯਾਨ੍ਹਯਾਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਸਭ ਘੋੜੇ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੁਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਯਜਨ ਲਈ ਯੋਗ ਘੋੜੇ ਵੇਖੇ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਬਦ੍ਧਾਂਸ੍ਤਾਦृਸ਼ਵਰ੍ਣਕਾਨ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਪੇਦੇ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਹਰ੍षਿਤਾਂਗਕਃ
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਘੋੜੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਏਕਤਃ ਸ਼੍ਯਾਮਕਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਂਗੈਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਨ੍ਨਿਭਾਨ੍ । ਪੀਤਪੁਚ੍ਛਾਨ੍ਮੁਖੇ ਰਕ੍ਤਾਞ੍ਛੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍
ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਾਲੇ ਕੰਨ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲੇ ਪੂੰਛ, ਲਾਲ ਚਿਹਰੇ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਸਨ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਰਿਤੋऽਨਘਾਨ੍ਵਿਮਲਨੀਰਧਾਰਾਨਿਭਾਨ੍ਮਨੋਜਵਨਸ਼ੋਭਿਤਾਨ੍ਵਿਮਲਕੀਰ੍ਤਿਪੁਂਜਪ੍ਰਭਾਨ੍ । ਪਯੋਨਿਧਿਵਿਸ਼ੋषਕੋ ਮੁਨਿਰੁਵਾਚਸੀਤਾਪਤਿਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਹਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਧृषਿਤਨੇਤ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਭਃ
ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਨਿਰਮਲ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਨਿਰਮਲ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਘੋੜੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ। ਉਹ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਜੋਕੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਬੋਲਿਆ।