ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਬਂਧਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਪਦਮ੍ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਂਤੇ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ ਉਦਾਹृਤਃ
ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਲੋਕ ਸੁਖ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪਰਂ ਪਦਂ ਦਿਵ੍ਯਮਮृਤਂ ਵਿष੍ਣੁਮਂਦਿਰਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪਦਮ੍
ਮੁਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅਮਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ; ਇਹ ਅਟੱਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਵੈਕੁੰਠ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਞ੍ਚ ਪਰਮਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਪਰ੍ਯ੍ਯਾਯਵਾਚਕਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਧਾਮ੍ਨੋਚ੍ਯੁਤਸ੍ਯ ਚ । ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ਵਿਭੂਤੇਸ੍ਤੁ ਰੂਪਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਕਾਸ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਉੱਚੇ ਘਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦੇ ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ਵਿਭੂਤਿਕਥਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਦੋ ਸੌ ਸਤਾਈ (੨੨੭) ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਹਿਰਣ੍ਯਕ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੌ ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਯੌ ਮਹਾਬਲੌ । ਦਿਤਿਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯੌ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦੈਤ੍ਯਪਤੀ ਉਭੌ
ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਤੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੂ, ਤੁਸੀਂ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਹੋ।
ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੌ ਜਯਵਿਜਯੌ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪੇ ਹਰਿਂ ਗਤੌ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਸਨਕਾਦੀਨ੍ਮਹਾਬਲੌ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਜਯ ਤੇ ਵਿਜਯ ਸੀ; ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਹ ਦੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੰਕਾਦੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ, ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਵਾਰਯਾਮਾਸਤੁਰ੍ਦੇਵਿ ਹਰਿਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਸੁਕਾਨ੍ । ਤੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਪ੍ਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯੌ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲੌ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮੌ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਦੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸਨਕਾਦਯ ਊਚੁਃ- ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਚ ਯਾਤੌ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕਿਂਕਰੌ । ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਸ਼ਾਪਂ ਤਯੋਰ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਸਨਕ ਆਦਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਏ ਹੋ। ਰੁਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਦੇਵਸ੍ਤਮਰ੍ਥਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਨਾਹੂਯ ਚ ਤਾਵਪਿ
ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ।
ਤੌ ਚੋਤ੍ਥਾਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ੍ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ- ਕृਤਵਂਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਵਪਰਾਧਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਉਹ ਦੋ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਥੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਾਤਿਕ੍ਰਮਣੀਯਮਿਦਂ ਭਵਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਕੌ । ਦਾਸਤ੍ਵਂ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਾਨਿ ਯੁਵਾਂ ਭਕ੍ਤੌ ਮਮਾਨਘੌ
ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰਖਵੇ, ਉਲੰਘਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਿਰਮਲ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ ਦਾਸਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹੋਗੇ।
ਅਮਿਤ੍ਰਤਸ੍ਤਥਾ ਤ੍ਰੀਣਿ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਭਜਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੌ ਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਵਬ੍ਰੂਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਜਾਂ, ਵੈਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ। ਰੁਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਦੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਯਵਿਜਯਾਵੂਚਤੁਃ । ਚਿਰਕਾਲਂ ਮਹੀਂ ਗਂਤੁਂ ਨ ਸਮਰ੍ਥੌ ਸ੍ਵ ਮਾਨਦ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਰਾਯ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਾਂ ਚ ਵ੍ਰਜਾਵਹੇ
ਜਯ ਤੇ ਵਿਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਇਸ ਲਈ, ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੈਰੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿਓ।
ਦੇਵਤ੍ਵ ਯੈਵ ਨਿਹਤੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਵੋ ਭਵਦਂਤਿਕਮ੍ । ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲੌ ਤੌ ਪੂਰ੍ਵਂ ਜਾਤੌ ਮਹਾਬਲੌ
ਦੇਵਤਾ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਰੁਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰਖਵੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਲਏ।
ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯੌ ਦਿਤਿਗਰ੍ਭੇ ਮਹਾਸੁਰੌ । ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕਨਿष੍ਠਕਃ
ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ; ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੂ ਵੱਡਾ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਛੋਟਾ।
ਉਭੌ ਤੌ ਲੋਕਵਿਖ੍ਯਾਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯ ਬਲੋਦ੍ਧਤੌ । ਅਪ੍ਰਮਾਣਸ਼ਰੀਰਃ ਸ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹੋਦ੍ਧਤਃ
ਉਹ ਦੋਵਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰੀ।
ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਬਾਹੁਸਾਹਸ੍ਰੈਃ ਪृਥਿਵੀਂ ਸਮਹੀਧਰਾਮ੍ । ਸਸਾਗਰਾਂ ਦ੍ਵੀਪਯੁਤਾਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਪ੍ਰਾਣਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਖਾੜ ਲਿਆ।
ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਰਸਾਤਲਮ੍ । ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਰ੍ਭਯਪੀਡਿਤਾਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੀਖ ਪਏ।
ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਯਯੁਰ੍ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਮਨਾਮਯਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਦਦ੍ਭੁਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈ ਲਈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਹ ਅਚੰਭਾ ਜਾਣਿਆ—
ਵਾਰਾਹਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਾਂਤਵਪੁਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯੋ ਵਿਭੁਃ
ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਵਾਰਾਹ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਮੱਧ, ਨਾ ਅੰਤ; ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ—
ਵਿਸ਼੍ਵਤਃ ਪਾਣਿਪਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰੋ ਮਹਾਭੁਜਃ । ਦਂष੍ਟ੍ਰੈਕਯਾ ਤੁ ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਜਘਾਨ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਅੱਖ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ। ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਇੱਕ ਦੰਦ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਚੂਰ੍ਣਿਤਮਹਾਗਾਤ੍ਰੋ ਮਮਾਰ ਦਿਤਿਜਾਧਮਃ । ਪਤਿਤਾਂ ਧਰਣੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯੋਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਦਿਤੀ ਦਾ ਉਹ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਮਰ ਗਿਆ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਡਿੱਗੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੰਦ ਨਾਲ ਉਠਾ ਲਿਆ।
ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਸ਼ੇषੇ ਕੂਰ੍ਮ੍ਮਵਪੁਸ੍ਤਦਾ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਕ੍ਰੋਡਰੂਪਂ ਮਹਾਹਰਿਮ੍ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਮ੍ਮੁਨਯਸ਼੍ਚੈਵ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਤ੍ਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਸੇਸ਼ ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਕੂਰਮ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥੰਮਿਆ। ਫਿਰ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਵਾਰਾਹ-ਰੂਪ ਮਹਾ-ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ- ਨਮੋ ਯਜ੍ਞਵਰਾਹਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸ਼ਤਬਾਹਵੇ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣੇ
ਦੇਵਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ— ਯਜਨ-ਵਾਰਾਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਃ ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਸ੍ਵਰੂਪਿਣੇ । ਕਲਾਕਾष੍ਠਾਨਿਮੇषਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਕਾਲਰੂਪਿਣੇ
ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਕਲਾ, ਪਲ, ਨਿਮੇਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਭੂਤਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਮृਗ੍ਵੇਦਵਪੁषੇ ਤਥਾ । ਸੁਰਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਸਾਮਵੇਦਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਮਵੇਦ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ੴਕਾਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਸ੍ਵਰੂਪਿਣੇ । ऋਚਃਸ੍ਵਰੂਪਿਣੇ ਚੈਵ ਚਤੁਰ੍ਵੇਦਮਯਾਯ ਚ
ਓਂਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗ ਸਾਂਗੋਪਾਂਗਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । ਗੋਵਿਂਦਾਯ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਮਨਾਦਿਨਿਧਨਾਯ ਚ
ਵੇਦ ਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ, ਸਾਰੇ ਅੰਗ-ਉਪਅੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਵੇਦਵਿਦੁषੇ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੈਕਸ੍ਵਰੂਪਿਣੇ । ਸ਼੍ਰੀਭੂਲੀਲਾਧਿਪਤਯੇ ਜਗਤ੍ਪਿਤ੍ਰੇ ਨਮੋਨਮਃ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ੍ਰੀ ਤੇ ਭੂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਵਾਰਾਹਰੂਪਿਣਮ੍ । ਅਰ੍ਚ੍ਚਯਾਮਾਸੁਰਾਤ੍ਮੇਸ਼ਂ ਗਂਧਪੁष੍ਪਾਦਿਭਿਰ੍ਹਰਿਮ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਐਸੀਆਂ ਸਤੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਵਾਰਾਹ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।