ਵੇਧੋ ਯਤ੍ਰ ਸੁਰਤ੍ਨੇषੁ ਸ਼ੂਲਂ ਮੂਰ੍ਤਿਕਰੇषੁ ਵੈ । ਕਂਪਃ ਸਾਤ੍ਵਿਕਭਾਵੋਤ੍ਥੋ ਨ ਭਯਾਤ੍ਕ੍ਵਾਪਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਕੀਮਤੀ ਪਥਰ ਵਿੱਚ ਦਾਗ ਹੋਵੇ, ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕਾਂਪ pure ਭਾਵ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਡਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ।
ਸਂਜ੍ਵਰਃ ਕਾਮਜੋ ਯਤ੍ਰ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਕਲੁषਸ੍ਯ ਚ । ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਤ੍ਵਂ ਸਦੈਵਸ੍ਯ ਸੁਕृਤੇਨ ਚ ਵਸ੍ਤੁਨਃ
ਜਿੱਥੇ ਬੁਖ਼ ਕਾਮ ਤੋਂ ਜਾਂ ਗਰੀਬੀ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਚੀਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਇਭਾ ਏਵ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਾ ਵੈ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵੀਚ੍ਯੋ ਜਲਾਸ਼ਯੇ । ਦਾਨਹਾਨਿਰ੍ਗਜੇष੍ਵੇਵ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਏਵ ਹਿ ਕਂਟਕਾਃ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਹਾਥੀ ਹੀ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਹਿਰਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਦਾਨ ਦੀ ਘਾਟ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਾਂਟੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਣੇषੁ ਗੁਣਵਿਸ਼੍ਲੇषੋ ਬਂਧੋਕ੍ਤਿਃ ਪੁਸ੍ਤਕੇ ਦृਢਾ । ਸ੍ਨੇਹਤ੍ਯਾਗਃ ਖਲੇष੍ਵੇਵ ਨ ਚ ਵੈ ਸ੍ਵਜਨੇ ਜਨੇ
ਤੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੰਦ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ, ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਪਿਆਰ ਛੱਡਣਾ ਕੇਵਲ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਲਾਲਯਁਲ੍ਲਾਲਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਧਰ੍ਮਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯਨ੍ਦੇਸ਼ੇ ਦੁष੍ਟੇ ਦਂਡਧਰੋਪਮਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਂਭਿਆ, ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ, ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ, ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ।
ਏਵਂ ਪਾਲਯਤੋ ਦੇਸ਼ਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਧਰਣੀਤਲਮ੍ । ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਵ੍ਯਤੀਯੁਰ੍ਵੈ ਵਰ੍षਾਣ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ ਪ੍ਰਭੋਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰ ਨੀਚਜਨਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਯਾ ਅਪਮਾਨਤਾਮ੍ । ਸ੍ਵਾਂ ਚ ਨਿਂਦਾਂ ਰਜਕਤਸ੍ਤਾਂ ਤਤ੍ਯਾਜ ਰਘੂਦ੍ਵਹਃ
ਉਥੇ, ਇੱਕ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਧੋਬੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੂ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪृਥ੍ਵੀਂ ਪਾਲਯਮਾਨਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮੇਣ ਨृਪਤੇਸ੍ਤਦਾ । ਸੀਤਾਂ ਵਿਰਹਿਤਾਮੇਕਾਂ ਨਿਦੇਸ਼ੇਨ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਇਕੱਲੀ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ਸਂਸਦੋ ਮਧ੍ਯੇ ਹ੍ਯਾਸੀਨਸ੍ਯ ਮਹਾਮਤੇਃ । ਆਜਗਾਮ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਕੁਂਭੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਮੁਨਿਰ੍ਮਹਾਨ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਕੂੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੁਨੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਆ ਗਿਆ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਜਨਤਾਭਿਰ੍ਮਹਾਰਾਜੋ ਵਾਰ੍ਧਿਸ਼ੋषਕਮਾਗਤਮ੍
ਅਰਘਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਨਾਲ ਉਠਿਆ; ਮਹਾਰਾਜ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਾਗਤੇਨ ਸੁਸਂਭਾਵ੍ਯ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਮਨਾਮਯਮ੍ । ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤਂ ਬਭਾषੇ ਰਘੁਨਂਦਨਃ
ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੇਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ; ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਥਂ ਸ੍ਵਾਗਤਸਂਤੁष੍ਟਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਤਪੋਨਿਧਿਮ੍ । ਉਵਾਚ ਮਤਿਮਾਨ੍ਵੀਰਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਗੁਰੁਰ੍ਮੁਨਿਮ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵਾਗਤ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਤੇ ਤਪ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਕੁਂਭਯੋਨੇ ਤਪੋਨਿਧੇ । ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਵੈ ਪਾਵਿਤਾਃ ਸਕੁਟੁਂਬਕਾਃ
ਤੇਰਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਕੂੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਤਪ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ; ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਮਤਿਸ੍ਤੇ ਵੇਦੇषੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ । ਤ੍ਵਤ੍ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਕਰ੍ਤਾ ਵੈ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੂਮਂਡਲੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੇਰੇ ਤਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰਾ ਮਹਾਭਾਗ ਯਾ ਚ ਤੇ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀ । ਯਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭਵਤਿ ਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਿ ਸ਼ਂਸ ਮਹਾਭਾਗ ਧਰ੍ਮਮੂਰ੍ਤੇ ਕृਪਾਨਿਧੇ । ਅਲੋਲੁਪਸ੍ਯ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰਵਾਣਿ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਦੱਸੋ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ?
ਤ੍ਵਤ੍ਤਪੋਯੋਗਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਭਵਤਿ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਬਹੁ । ਤਥਾਪਿ ਮਯਿ ਕृਤ੍ਵੈਵ ਕृਪਾਂ ਸ਼ਂਸ਼ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਤੇਰੇ ਤਪ ਅਤੇ ਜੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮਿਹਰ ਕਰ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਲੋਕਗੁਰੁਣਾ ਰਾਜਰਾਜੇਨ ਧੀਮਤਾ । ਉਵਾਚ ਰਾਮਂ ਲੋਕੇਸ਼ਂ ਵਿਨੀਤਤਰਭਾषਯਾ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਮਿਂਸ੍ਤਵ ਸੁਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦੈਵਤੈਰਪਿ । ਮਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਰਾਜਰਾਜ ਕृਪਾਨਿਧੇ
ਅਗਸਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਸੀਮ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਹਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਵਣਾਖ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਸੁਰੋ ਲੋਕਕਂਟਕਃ । ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਦ੍ਯ ਦੇਵਾਃ ਸੁਖਿਨੋ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਰਾਜਾ ਬਿਭੀषਣਃ
ਰਾਵਣ ਨਾਮਕ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਜਗਤ ਲਈ ਪੀੜਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਭਾਗ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਹੀ ਬਿਭੀਸ਼ਣ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਰਾਮ ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਮੇऽਦ੍ਯ ਗਤਂ ਵੈ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਕਿਲ । ਸਂਪੂਰ੍ਣੋ ਮੇ ਮਨਃਕੋਸ਼ ਆਨਂਦੇਨ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ
ਰਾਮ, ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਬਭੂਵਾਸ਼ੁ ਤੂष੍ਣੀਂ ਕੁਂਭਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਰਾਮਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਹ੍ਲਾਦਵਿਹ੍ਵਲੀਕृਤਮਾਨਸਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਤੁਰੰਤ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰਾਮਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤਂ ਭੂਯੋ ਮੁਨਿਂ ਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍ । ਲੋਕਾਤੀਤਂ ਭਵਦ੍ਭਾਵਿ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਸਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਹਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੂੰ ਜਗਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
ਮੁਨੇ ਕਥਯ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਪृਚ੍ਛਤੋ ਹਿ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਕੋऽਸੌ ਮਯਾ ਹਤੋ ਯੋ ਹਿ ਰਾਵਣੋ ਵਿਬੁਧਾਰ੍ਦਨਃ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ। ਇਹ ਰਾਵਣ ਕੌਣ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ?
ਕੁਂਭਕਰ੍ਣੋऽਪਿ ਕਸ੍ਤ੍ਵੇष ਕਾ ਜਾਤਿਰ੍ਵੈ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਦੇਵੋ ਦੈਤ੍ਯਃ ਪਿਸ਼ਾਚੋ ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਵਾ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਇਹ ਕੁੰਭਕਰਨ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਸ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜਾਤਿ ਕੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ, ਭੂਤ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ?
ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਸਿ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ । ਅਤਃ ਕਥਯ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮੋਪਰਿ
ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਾਓ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕੁਂਭਜਨ੍ਮਾ ਤਪੋਨਿਧਿਃ । ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਰਘੁਰਾਜੇਨ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਘੁ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੀ ਗਈ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ਸृष੍ਟਿਕਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤੋऽਭਵਤ੍ । ਤਤਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾ ਜਜ੍ਞੇ ਵੇਦਵਿਦ੍ਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀਦ੍ਵਯਂ ਜਾਤਂ ਪਾਤਿਵ੍ਰਤ੍ਯਚਰਿਤ੍ਰਭृਤ੍ । ਏਕਾ ਮਂਦਾਕਿਨੀ ਨਾਮ੍ਨੀ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਕੈਕਸੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਜੀਵਨ ਵਾਲੀਆਂ। ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਕੈਕਸੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਸ੍ਯਾਂ ਧਨਦੋ ਜਜ੍ਞੇ ਲੋਕਪਾਲਵਿਲਾਸਭृਤ੍ । ਯੋऽਸੌ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਲਂਕਾਵਾਸਮਚੀਕਰਤ੍
ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਧਨ ਦੇਵਤਾ ਕੁਬੇਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ।