ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ਵਿਭੂਤਿਰੂਪਂ ਤੁ ਸ਼ृਣੁ ਭੂਧਰਨਂਦਿਨਿ । ਪ੍ਰਧਾਨ ਪਰਮਵ੍ਯੋਮ੍ਨੋਰਂਤਰੇ ਵਿਰਜਾ ਨਦੀ
ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਸੁਣ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ; ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਰਜਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵੇਦਾਂਗਸ੍ਵੇਦਜਨਿਤਤੋਯੈਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਾਵਿਤਾ ਸ਼ੁਭਾ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਰੇ ਪਰੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ਭੂਤਿਸ੍ਸਨਾਤਨੀ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਦੀਵੀ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਹੈ।
ਅਮृਤਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਨਿਤ੍ਯਮਨਨ੍ਤਂ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਤ੍ਵਮਯਂ ਦਿਵ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਮ੍
ਅਮਰ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਨੰਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ; ਪਵਿੱਤਰ, ਸਤਵ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦਿਵਿਆ, ਕਦੇ ਨਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਕੋਟਿਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿ ਤੁਲ੍ਯ ਵਰ੍ਚਸਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਸਰ੍ਵਵੇਦਮਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਅਨੇਕਾਂ ਕਰੋੜ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਕਦੇ ਨਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ; ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਣ ਤੋਂ ਪਰੇ।
ਅਸਂਖ੍ਯਮਜਰਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂਦਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਕਦੇ ਨਾ ਵਧਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਗਣ, ਸੁਪਨੇ ਆਦਿ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ; ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
ਸਮਾਨਾਧਿਕ੍ਯਰਹਿਤਮਾਦ੍ਯਂਤਰਹਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਤੇਜਸਾਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਂ ਰਮ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਮਾਨਂਦਸਾਗਰਮ੍
ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਪਵਿੱਤਰ; ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ, ਸੋਹਣਾ, ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਏਵਮਾਦਿਗੁਣੋਪੇਤਂ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਨ ਤਦ੍ਭਾਸਯਤੇ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕੋ ਨ ਪਾਵਕਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ; ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਅੱਗ ਚਮਕਾ ਸਕਦੇ।
ਯਦ੍ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਂਤੇ ਤਦ੍ਧਾਮ ਪਰਮਂ ਹਰੇਃ । ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਨਿਤ੍ਯਮਚ੍ਯੁਤਮ੍ । ਨ ਹਿ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਜੋ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਉਹ ਹਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਕਦੇ ਨਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਠਿਕਾਣਾ, ਲੱਖਾਂ ਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਹਰੇਃ ਪਦਂ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਮਯਾ ਚ ਧਾਤ੍ਰਾ ਚ ਮੁਨੀਂਦ੍ਰਸਙ੍ਘੈਃ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪਦੇ ਹ੍ਯਚ੍ਯੁਤ ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਯਃ ਸੋ ਅਙ੍ਗ ਵੇਦ ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਵੇਦ
ਹਰੀ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਧਾਤਾ, ਨਾ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਸ ਠਿਕਾਣੇ ਵਿੱਚ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ।
ਯਦਕ੍ਸ਼ਰਂ ਵੇਦਗੁਹ੍ਯਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵਾ ਅਧਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਨਿषੇਦੁਃ । ਯਸ੍ਤਨ੍ਨੋ ਵੇਦ ਕਿਮृਚਾ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਯੇ ਤਦ੍ਵਿਦੁਸ੍ਤ ਇਮੇ ਸਮਾਸਤੇ
ਉਹ ਕਦੇ ਨਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਾਜ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਜਨ ਕਰ ਕੇ ਕੀ ਲਾਭ ਲਵੇਗਾ? ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਸਦਾ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸੂਰਯਃ । ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦੇਵਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਿਵਾਤਤਮ੍
ਵਿਦਵਾਨ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਠਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਕਦੇ ਨਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਦਿਵਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅੱਖ ਵਰਗਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਮਸ਼ਕ੍ਯਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੁਦ੍ਰਾਦਿਦੈਵਤੈਃ । ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਯੋਗਿਪੁਂਗਵੈਃ
ਉਸ ਠਿਕਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ; ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਨ ਜਾਨਂਤਿ ਮਹਰ੍षਯਃ । ਸਰ੍ਵੋਪਨਿषਦਾਮਰ੍ਥਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ
ਮੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦੇ ਹਿ ਪਰਮੇ ਪਦੇ ਤਤ੍ਸਸ਼ੁਭਾਹ੍ਵਯੇਃ । ਯਤ੍ਰ ਗਾਵੋ ਭੂਰਿਸ਼ृਂਗਾ ਆਸਤੇ ਸੁਸੁਖਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਠਿਕਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਿੰਗ ਹਨ, ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰਾਹ ਤਤ੍ਪਰਂ ਧਾਮ ਗੋਪਵੇषਸ੍ਯ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਃ । ਤਦ੍ਭਾਤਿ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਗੋਭਿਰ੍ਗੋਪੈਸ੍ਸੁਖਾਹ੍ਵਯੈਃ
ਇੱਥੇ, ਉਹ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਗੋਪ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਗੋਪ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਆਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣਂ ਤਮਸਃ ਪਰਸ੍ਤਾਜ੍ਜ੍ਯੋਤਿਰਚ੍ਯੁਤਮ੍ । ਆਧਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਲੋਕਸ਼੍ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਸਨਾਤਨਃ
ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਕਦੇ ਨਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜੋਤ; ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਵ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਾ ਵਿਭਿਤੇ ਭੂਮਿਨ੍ਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੇ ਪਦੇ । ਤਸ੍ਥਤੁਰ੍ਜਾਗਰੂਕੇਸ੍ਮਿਨ੍ਯੁਵਾਨੌ ਸ਼੍ਰੀਸਨਾਤਨੌ
ਇਸ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਠਿਕਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਾਗਦੇ, ਚਮਕਦੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਖੜੇ ਹਨ।
ਯਤਃ ਸ੍ਵਸਾਰੌ ਯੁਵਤੀ ਭੂਨੀਲੇ ਵਿष੍ਣੁਵਲ੍ਲਭੇ । ਅਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵੇ ਯੇ ਚ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਸ੍ਸਨਾਤਨਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀਆਂ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ; ਇੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਧਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਹ ਨਾਕਂ ਮਹਿਮਾਨਸ੍ਸਚਨ੍ਤੇ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ । ਤਤ੍ਰ ਵਿਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਜਾਗृਵਾਂਸਸ੍ਸਮਿਨ੍ਧਤੇ
ਉਹ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਾਗਦੇ, ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਪਦਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਾਂਤਿ ਸਂਵਾਸਮਿਚ੍ਛਵਃ । ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਮੋਕ੍ਸ਼ ਇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੰਗਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਠਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ ਮੁਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਬਂਧਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਸੁਖਂ ਪਦਮ੍ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਂਤੇ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ ਉਦਾਹृਤਃ
ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਲੋਕ ਸੁਖ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪਰਂ ਪਦਂ ਦਿਵ੍ਯਮਮृਤਂ ਵਿष੍ਣੁਮਂਦਿਰਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪਦਮ੍
ਮੁਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅਮਰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਘਰ ਹੈ; ਇਹ ਅਟੱਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਵੈਕੁੰਠ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਞ੍ਚ ਪਰਮਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਪਰ੍ਯ੍ਯਾਯਵਾਚਕਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਧਾਮ੍ਨੋਚ੍ਯੁਤਸ੍ਯ ਚ । ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ਵਿਭੂਤੇਸ੍ਤੁ ਰੂਪਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਕਾਸ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਉੱਚੇ ਘਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦੇ ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ਵਿਭੂਤਿਕਥਨਂਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਾਲਾ ਦੋ ਸੌ ਸਤਾਈ (੨੨੭) ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਹਿਰਣ੍ਯਕ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੌ ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਯੌ ਮਹਾਬਲੌ । ਦਿਤਿਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯੌ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦੈਤ੍ਯਪਤੀ ਉਭੌ
ਸ਼੍ਰੀ ਰੁਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਤੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੂ, ਤੁਸੀਂ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਹੋ।
ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੌ ਜਯਵਿਜਯੌ ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪੇ ਹਰਿਂ ਗਤੌ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਸਨਕਾਦੀਨ੍ਮਹਾਬਲੌ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਜਯ ਤੇ ਵਿਜਯ ਸੀ; ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਹ ਦੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੰਕਾਦੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ, ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਵਾਰਯਾਮਾਸਤੁਰ੍ਦੇਵਿ ਹਰਿਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਸੁਕਾਨ੍ । ਤੈਃ ਪ੍ਰਸ਼ਪ੍ਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯੌ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲੌ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮੌ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਦੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਹਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸਨਕਾਦਯ ਊਚੁਃ- ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਚ ਯਾਤੌ ਦੇਵਸ੍ਯ ਕਿਂਕਰੌ । ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਸ਼ਾਪਂ ਤਯੋਰ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਸਨਕ ਆਦਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਏ ਹੋ। ਰੁਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਦੇਵਸ੍ਤਮਰ੍ਥਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਨਾਹੂਯ ਚ ਤਾਵਪਿ
ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ।
ਤੌ ਚੋਤ੍ਥਾਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਭਗਵਾਨ੍ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਭਗਵਾਨੁਵਾਚ- ਕृਤਵਂਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ੍ਯਾਵਪਰਾਧਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਉਹ ਦੋ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਥੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।