ਵਦਂਤਿ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਾਧੂਨਾਂ ਸਂਗਮਂ ਵਰਮ੍ । ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਕਰੀ ਰਘੁਨਾਥਕਥਾ ਭਵੇਤ੍
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਘੁਨਾਥ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯਾ ਮੇऽਨੁਗ੍ਰਹਃ ਸृष੍ਟੋ ਯਦ੍ਰਾਮਃ ਸ੍ਮਾਰਿਤਃ ਪੁਨਃ । ਸੁਰਾਸੁਰਕਿਰੀਟੌਘ ਮਣਿਨੀਰਾਜਿਤਾਂਘ੍ਰਿਕਃ
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਯਾਦ ਕਰਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮੁਕੁਟ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਵਣਾਰਿਕਥਾ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੌ ਮਸ਼ਕੋ ਮਾਦृਸ਼ਃ ਕਿਯਾਨ੍ । ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਦੇਵਾ ਮੋਹਿਤਾ ਨ ਵਿਦਂਤ੍ਯਪਿ
ਰਾਵਣ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਮੱਛਰ ਵਰਗਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ।
ਤਥਾਪਿ ਭੋ ਮਯਾ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵੀਯਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਸ੍ਵਗਤਿਂ ਸ਼੍ਰਿਤ੍ਵਾ ਖੇ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰੇ
ਫਿਰ ਵੀ, ਭਾਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਹਨ।
ਚਰਿਤਂ ਰਘੁਨਾਥਸ੍ਯ ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਯੇषਾਂ ਵੈ ਯਾਦृਸ਼ੀ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇ ਵਦਂਤ੍ਯੇਵ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍
ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਕਰਤਬ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਰਘੁਨਾਥਸਤੀਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਮਦ੍ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਨਿਰ੍ਮਲੀਮਸਾਮ੍ । ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਸਂਪਰ੍ਕਾਤ੍ਕਨਕਂ ਤ੍ਵਨਲੋ ਯਥਾ
ਰਘੁਨਾਥ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਰਤੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਵਰਂ ਧ੍ਯਾਨਸ੍ਤਿਮਿਤਲੋਚਨਃ । ਜ੍ਞਾਨੇਨਾਲੋਕਯਾਂਚਕ੍ਰੇ ਕਥਾਂ ਲੋਕੋਤ੍ਤਰਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਗਦ੍ਗਦਸ੍ਵਰਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਹਰ੍षਾਂਕਿਤਾਂਗਕਃ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਵਿਸ਼ਦਾਂ ਕਥਾਂ ਦਾਸ਼ਰਥੇਃ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੰਪ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੀ; ਉਹ ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਾਫ ਕਥਾ ਮੁੜ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਲਂਕੇਸ਼੍ਵਰੇ ਵਿਨਿਹਤੇ ਦੇਵਦਾਨਵਦੁਃਖਦੇ । ਅਪ੍ਸਰੋਗਣਵਕ੍ਤ੍ਰਾਬ੍ਜਚਂਦ੍ਰਮਃ ਕਾਂਤਿਹਰ੍ਤਰਿ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਮੁੜ ਆ ਗਈ।
ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪੁਰਿਂਦ੍ਰ ਪ੍ਰਭृਤਯਸ੍ਤਦਾ । ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਦਾਸਵਤ੍ਪ੍ਰਣਤਿਂ ਗਤਾਃ
ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਝੁਕ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
ਲਂਕਾਯਾਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਂ ਬਿਭੀषਣਮ੍ । ਸੀਤਯਾਸਹਿਤੋ ਰਾਮਃ ਪੁष੍ਪਕਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਲੰਕਾ ਵਿਚ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਜੀ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਹਨੁਮਤ੍ਸੀਤਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੈਃ ਸਂਯੁਤਸ੍ਤਦਾ । ਬਿਭੀषਣੋऽਪਿ ਸਚਿਵੈਰਨ੍ਵਗਾਦ੍ਵਿਰਹੋਤ੍ਸੁਕਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਗਰੀਵ, ਹਨੁਮਾਨ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਖਸ਼ਮਣ ਨਾਲ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਤੜਫ਼ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਆਇਆ।
ਲਂਕਾਂ ਸ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਬਹੁਧਾ ਭਗ੍ਨਪ੍ਰਾਕਾਰਤੋਰਣਾਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਸ਼ੋਕਵਨਂ ਤਤ੍ਰ ਸੀਤਾਸ੍ਥਾਨਂ ਮੁਮੂਰ੍ਚ੍ਛ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਿਲੇ ਤੇ ਦਰਵਾਜੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਥਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ਕੋਰਕੈਰ੍ਯੁਤਾਨ੍ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾਨ੍ਮृਤਾਭਿਰ੍ਹਨੁਮਦ੍ਭਯਾਤ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮਰੀ ਹੋਈ ਰਾਖਸ਼ਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਸ਼ੁ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਾਯਾਤ੍ਪੁਰੀਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵੈਃ ਸਹਿਤਃ ਸ੍ਵੀਯਸ੍ਵੀਯਵਿਮਾਨਕੈਃ
ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿਚ, ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲੇ।
ਦੇਵਦੁਂਦੁਭਿਨਿਰ੍ਘੋषਾਞ੍ਛृਣ੍ਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰਸੁਖਾਵਹਾਨ੍ । ਤਥੈਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਨृਤ੍ਯੈਃ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਰਘੂਤ੍ਤਮਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਡੰਢੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਧੀਆ ਰਾਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਸੀਤਾਯੈ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਵਂਤਿ ਚ । ਮੁਨੀਂਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਪਤ੍ਨੀਃ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਃ
ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤੀ-ਭਗਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ।
ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਕृਤਾਵਾਸਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰਾਮੇਣ ਧੀਮਤਾ । ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਥਾਂ ਲਖਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਿਖਾਏ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਂਸ੍ਤਸ੍ਯੈ ਰਾਮੋऽਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਤ੍ਸ੍ਵਕਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਨਃ ਸਮੀਪੇ ਤੁ ਨਂਦਿਗ੍ਰਾਮਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਉਸ ਨੇ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਪਿੰਡ ਵੀ ਦੇਖਿਆ।
ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਭਰਤੋ ਰਾਜਾ ਪਾਲਯਨ੍ਧਰ੍ਮਮਾਸ੍ਥਿਤਃ । ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਵਿਯੋਗਜਨਿਤਂ ਦੁਃਖਚਿਹ੍ਨਂ ਵਹਨ੍ਬਹੁ
ਉਥੇ ਭਰਤ ਰਾਜਾ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗਰ੍ਤਸ਼ਾਯੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਜਟਾਵਲ੍ਕਲਸਂਯੁਤਃ । ਕृਸ਼ਾਂਗਯष੍ਟਿਰ੍ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਰਾਮਕਥਾਂ ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੌਂਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਜਟਾ ਤੇ ਛਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦਾ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੁਣਦਾ ਸੀ।
ਯਵਾਨ੍ਨਮਪਿ ਨੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਜਲਂ ਪਿਬਤਿ ਨੋ ਮੁਹੁਃ । ਉਦ੍ਯਂਤਂ ਸਵਿਤਾਰਂ ਯੋ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਚ
ਉਹ ਜੌ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਪਾਣੀ ਵੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵੇਲੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ:
ਜਗਨ੍ਨੇਤ੍ਰਸੁਰਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਹਰ ਮੇ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਮਹਤ੍ । ਮਦਰ੍ਥੇ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰੋऽਪਿ ਜਗਤ੍ਪੂਜ੍ਯੋ ਵਨਂ ਯਯੌ
ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਖ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਮਿਟਾ। ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਰਾਮਚੰਦ੍ਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਪੂਜਦਾ, ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸੀਤਯਾ ਸੁਕੁਮਾਰਾਂਗ੍ਯਾ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨੋऽਟਵੀਂ ਗਤਃ । ਯਾ ਸੀਤਾ ਪੁष੍ਪਪਰ੍ਯਂਕੇ ਵृਂਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤਾ
ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਨਰਮ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਲੰਗ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।
ਯਾ ਸੀਤਾ ਰਵਿਸਂਤਾਪਂ ਕਦਾਪਿ ਪ੍ਰਾਪ ਨੋ ਸਤੀ । ਮਦਰ੍ਥੇ ਜਾਨਕੀ ਸਾ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਰਣ੍ਯਂ ਭ੍ਰਮਤ੍ਯਹੋ
ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਨਹੀਂ ਸਹੀ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਜਾਨਕੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭਟਕਦੀ ਹੈ — ਹਾਏ!
ਯਾ ਸੀਤਾ ਰਾਜਵृਂਦੈਸ਼੍ਚ ਨ ਦृष੍ਟਾ ਨਯਨੈਃ ਕਦਾ । ਸਾ ਸੀਤਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਨੂਨਂ ਕਿਰਾਤੈਃ ਕਾਲਰੂਪਿਭਿਃ
ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਹੁਣ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਜੰਗਲੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਯਾ ਸੀਤਾ ਮਧੁਰਂ ਤ੍ਵਨ੍ਨਂ ਭੋਜਿਤਾ ਨ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਤਿ । ਸਾ ਸੀਤਾਦ੍ਯ ਵਨਸ੍ਥਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤ੍ਯਹੋ
ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਕਦੇ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਹੁਣ, ਹਾਏ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਵਹਂ ਸੂਰ੍ਯਮੁਪਸ੍ਥਾਯ ਵਦਤ੍ਯਦਃ । ਪ੍ਰਾਤਃਪ੍ਰਾਤਰ੍ਮਹਾਰਾਜੋ ਭਰਤੋ ਰਾਮਵਲ੍ਲਭਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਰੋਜ਼, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਭਰਤ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੋਚ੍ਯਮਾਨਃ ਸਚਿਵੈਃ ਸਮਦੁਃਖਸੁਖੈਰ੍ਬੁਧੈਃ । ਨੀਤਿਜ੍ਞੈਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਪੁਣੈਰਿਤਿ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਾਨ੍ਨृਪਃ
ਜਦੋਂ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸਮ, ਨੀਤੀ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ।
ਅਮਾਤ੍ਯਾ ਦੁਰ੍ਭਗਂ ਮਾਂ ਕਿਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਤ ਪੁਰੁषਾਧਮਮ੍ । ਮਦਰ੍ਥੇ ਮੇऽਗ੍ਰਜੋ ਰਾਮੋ ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਵਸੀਦਤਿ
ਹੇ ਮੰਤਰੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਅਭਾਗਾ ਤੇ ਨਿਕੰਮਾ ਮਨੁੱਖ, ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹੋ? ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਾਮ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।