ਅਥ ਰਾਵਣਃ ਪੁਰਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਵਾਨਰੈ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਅਪਿ ਯੁਯੁਧਿਰੇ
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਰਾਮ, ਲਖ਼ਮਣ, ਵਾਨਰਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
ਅਥ ਰਾਵਣਂ ਮਹਾਬਲਂ ਹਨ੍ਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤੋਰਾਮੋ ਵਿਭੀषਣਮੁਖਮਵਲੋਕ੍ਯ ਤਦੁਕ੍ਤਚਿਹ੍ਨਪਦਂ ਬਾਣੇਨ ਨਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯਾਮਾਰਯਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਦੱਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਤੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣੋ ਮਹਾਗਦਾਮਾਦਾਯ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿष੍ਪਾਦ੍ਯ ਵਾਨਰਾਨਨੇਕਸ਼ੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਰਾਮੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਂ ਗਦਯਾऽਹਨ੍
ਫਿਰ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੱਡੀ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ, ਕਈ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ ਤੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵੱਜਿਆ।
ਅਥ ਰਾਮੋ ਨਿਸ਼ਿਤਬਾਣਸ਼ਤੇਨ ਤਮਹਨ੍ਮਮਾਰ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਃ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਵਿਭੀषਣੇਨ ਰਾਵਣਾਦੇਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦਿਕਂ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਾਲਯਂ ਤਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਲਙ੍ਕਾਰਾਜ੍ਯੇ ਵਿਭੀषਣਮਭਿषਿਚ੍ਯ ਸੀਤਾਮਗ੍ਨਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਮੁਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਹਰੇਣ ਦਤ੍ਤਾਖਿਲਾਮृਤਬਲਾਯੁष੍ਯਃ ਸੁਪੁष੍ਪਕਮਾਰੁਹ੍ਯ ਜਲਧਿਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਯ ਪਾਰਾਵਾਰਤਟੇ ਸੇਨਾਂ ਸਮਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਤਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਦੇਵੈਰਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤੋऽਯੋਧ੍ਯਾਮਗਮਤ੍
ਅਥ ਭਰਤਾਦਿਸਮੁਪੇਤੋ ਨਾਗਰੈਰ੍ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚਾਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤਃਸ੍ਵਗृਹਮਗਮਤ੍
ਫਿਰ ਭਰਤ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਆ।
ਆਤ੍ਮਨਾऽਗਤਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਾ ਦਿਦੇਵਾਨਾਸਨਾਦਿਨਾऽਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਵਾਨਰਾਨ੍ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਜਟੋऽਭਿषਿਕ੍ਤੋ ਰਾਜ੍ਯੇ ਰਾਵਣਵਧਹਰ੍षਿਤਾ ਦੇਵਾ ਰਾਮਮੂਚੁਃ
ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਦ ਆ ਕੇ, ਅਸਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਜਟਾਂ ਖੋਲ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ; ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਧ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਤ੍ਵਯਾऽਤ੍ਮਰਾਜ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਵਯਂ ਨਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਪਰਿਪਾਲਯ ਤ੍ਵਮਾਦਿਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਨਿਖਿਲਦੁष੍ਟਨਿਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਮਵਤੀਰ੍ਣੋ ਰਾਵਣਂ ਸਬਾਨ੍ਧਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਲੋਕਤ੍ਰਯਰਕ੍ਸ਼ਕੋऽਸਿ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਸਹ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤਾਃ
ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਸਦਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਆਦਿ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈਂ, ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ; ਰਾਵਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਧਨ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਥਾਯੋਧ੍ਯਾਵਾਸਿਨੋ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾ ਊਚੁਃ
ਫਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ਸਮਾਯਾਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸਿ ਵੈ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਤ੍ਵਂ ਰਾਜਸੇ ਰਾਮ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਪਾਲਯਸੇ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਵਸਤੂ ਮਿਲੀ। ਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਮ; ਭਾਗ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਤ੍ਵਯਾ ਯਜ੍ਞਾਃ ਕਰਿष੍ਯਂਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ਧਰ੍ਮੋ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ । ਇਤਿਪੌਰਵਚਃਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ
ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਯਜਨ ਹੋਣਗੇ; ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਵਧੇਗਾ। ਇਹ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੀਵ-ਨੈਣ ਰਾਮ...
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਦਿਭਿਰਥੋਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਾਗਰਾਨ੍ਸਮਪੂਜਯਤ੍ । ਮੁਨੀਨੁਵਾਚਧਰ੍ਮ੍ਮਾਤ੍ਮਾਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾਖਿਲੈਰ੍ਜਨੈਃ
ਫਿਰ, ਕਪੜੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਧਰਮ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਤਪਃਸਮृਦ੍ਧਂਵਃਕਚ੍ਚਿਦ੍ਯਜ੍ਞਃਸ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਃ । ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਦਾਰਨਿਰਤਾਃਕਚ੍ਚਿਦੀਸ਼ੋਭਿਪੂਜ੍ਯਤੇ
ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਤਪ ਵਧੀਆ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਯਜਨ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ? ਕੀ ਰਾਜਾ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸੁਪ੍ਰਜਸੋਭਾਰ੍ਯਾਃਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸਰ੍ਵਂਸੁਖੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਕੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਚੰਗੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ? ਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਆਖਰਕਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ?
ਮੁਨਯ ਊਚੁਃ - ਤ੍ਵਯਿ ਰਾਜਨਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ । ਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਪਦਮਿਤਃ ਕਿਂ ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਨृਪ
ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ, ਰਾਜਾ ਜੀ?
ਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਯਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਸੀਦਂਤਿ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਂਭੁਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੀਦਤੀਸ਼ਾਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਦ੍ਰਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹਨ, ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਭਲਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਭੋਜਨਮਿਹ ਗਂਤੁਮਰ੍ਹਾ ਅਨਂਤਰਮ੍ । ਅਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਗਣਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੋਜਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ—
ਅਭਿਵਰ੍ਧ੍ਯਤਮਾਸ਼ੀਰ੍ਭਿਰ੍ਹृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਪਦਂ ਯਯੁਃ । ਰਾਮੋऽਪਿ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਃ ਸਭਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਹਾਨੁਜਃ
—ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਅਕਂਟਕਂ ਸ ਕृਤਵਾਨ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਜਨਪ੍ਰਿਯਃ । ਸ਼ृਣੋਤ੍ਯੇਤਦੁਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਪਿ ਪਾਤਕੀ
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਜੋ ਕੋਈ, ਭਾਵੇਂ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ । ਨ ਦੁਰ੍ਗਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ੍ਮਰਤੇ ਨਰਃ
—ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਬੁਰਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਏਵਮੇਤਦੁਦੀਰਿਤਮ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ। ਸ਼੍ਰੀਕੁਲਦੇਵਤਾਯੈ ਨਮਃ। ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੁਚਰਣਾਰਵਿਂਦਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮਃ । ਨਾਰਾਯਣਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਰਂ ਚੈਵ ਨਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦੇਵੀਂਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਵ੍ਯਾਸਂ ਤਤੋ ਜਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼੍ਰੀ ਕੁਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ, ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਦੇਵੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰੋ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ। ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਸ੍ਵਰ੍ਗਖਂਡਂ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਤੋऽਧੁਨਾ ਵਦਾਯੁष੍ਮਞ੍ਛ੍ਰੀਰਾਮਚਰਿਤਂ ਹਿ ਨਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸਵਰਗ ਖੰਡ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਅਥੈਕਦਾ ਧਰਾਧਾਰਂ ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ਭੁਜਗੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨੋ ਮੁਨਿਵਰਃ ਕਥਾਮੇਤਾਂ ਸੁਨਿਰ੍ਮਲਾਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਾਤਸਯਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ ਭੁਜਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨ ਉਵਾਚ। ਸ਼ੇषਾਸ਼ੇष ਕਥਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਗਲਯਾਦਿਕਾਃ । ਭੂਗੋਲਸ਼੍ਚ ਖਗੋਲਸ਼੍ਚ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਤਸਯਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਹਨ—ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਵਿਨਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ।
ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਸृष੍ਟੀਨਾਂ ਪृਥਕ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ । ਨਾਨਾਰਾਜਚਰਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਤ੍ਵਯਾਨਘ
ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਆਖਿਆ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਭਵਾਨਾਂ ਚ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਚਾਰਿਤ੍ਰਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਨੇਕਮਹਾਪਾਪਹਰਾ ਰਾਮਕृਤਾ ਕਥਾ
ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਕੰਮ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਈ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਵੀਰਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਹਯਮੇਧਕਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤੋ ਮਯਾ ਤ੍ਵਤ੍ਤਸ੍ਤਾਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਵਿਸ੍ਤਰਾਮ੍
ਉਸ ਵੀਰ ਰਾਮ ਦੀ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸਂਸ੍ਮृਤਾ ਚੋਕ੍ਤਾ ਮਹਾਪਾਤਕਹਾਰਿਣੀ । ਚਿਂਤਿਤਾਰ੍ਥਪ੍ਰਦਾਤ੍ਰੀ ਚ ਭਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਤੋषਦਾ
ਜੋ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੀਦਾ ਮਨੋਰਥ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇष ਉਵਾਚ। ਧਨ੍ਯੋਸਿ ਦ੍ਵਿਜਵਰ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਯਸ੍ਯ ਤੇ ਮਤਿਰੀਦृਸ਼ੀ । ਰਘੁਵੀਰਪਦਦ੍ਵਂਦ੍ਵ ਮਕਰਂਦ ਸ੍ਪृਹਾਵਤੀ
ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਧਨਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਇੰਝ ਹੈ, ਜੋ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੀਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਰਸ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ।
ਫਿਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਵਣ ਆਦਿ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿ ਕਰਵਾਏ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ; ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ; ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਖ ਕੇ, ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਪੁਰਹਰੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਬਲ ਤੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਦਿੱਤੀ; ਸੁਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ; ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ; ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ ਤੇ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਗਿਆ।