ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸਹਰ੍षਂ ਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਨਿਖਿਲਦਾਨਵਵੀਰਹਂਤਾ ਸ਼ਂਭੋਰਨੇਕਵਿਧਪੂਜਨਮਾਤਨੋਤਿ । ਸੀਤਾਵਿਯੋਗਰੁषਿਤਃ ਕਪਿਸੇਨਯਾ ਚ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵੋਦਧਿਂ ਦਸ਼ਮੁਖਂ ਚ ਨਿਹਂਤਿ ਰਾਮਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਆਗਮ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਘੁਨਂਦਨੋऽਪਿ ਬਹੂਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਮਾਤਨੋਤਿ । ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਨਿਖਿਲੇਪਿ ਲੋਕੇ ਸ਼ਰ੍ਵੇਣ ਦੇਵੇਨ ਚਿਰਂ ਨ੍ਯਵਾਤ੍ਸੀਤ੍
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਕਈ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕੀਰਤੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ।
ਸੁਪੁਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਬਹੁਯਜ੍ਞਯਾਜੀ ਪਰਿਵृਢਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਧਿਕਸ਼੍ਚ
ਉਹ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਈ ਯਜਨਾਂ ਕਰੇਗਾ, ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਵਸਿष੍ਠਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰਾਮਗੁਣਾਨਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ਨਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮੇ ਮਰਣਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਮਨੇ ਇਤਿ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਖਦਾ, "ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।"
ਅਥ ਰਾਮੋ ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਗੁਰੁਂ ਚ ਵਸਿष੍ਠਂ ਪਿਤृਪਤ੍ਨੀਰ੍ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਨਾਯ ਜਗਾਮ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥੋਪਵਨੇ ਦਿਨਮੇਕਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਜਟਾਃ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਕਲਂ ਵਾਸੋ ਧृਤ੍ਵੈਕੋਪਵੀਤੀ ਕृਤਦਂਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰੇਕੇਨੋਪਵੀਤੇਨ ਜਟਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮੋਦ੍ਧੂਲਿਤਸਰ੍ਵਾਂਗੋ ਭਸਿਤ ਨਿष੍ਠੁਰਕਾਯੋ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਦਾਮਮਣਿਵ੍ਯਤ੍ਯਸ੍ਤ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਮੁਰਸਿ ਦਧਾਨੋऽਲ੍ਪਭੂषਣਾਧਿਭੂषਿਤ ਸੀਤਾਸਹਾਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਨੁਚਰੋ ਵਿਵੇਸ਼ ਵਨਾਂਤਰਮ੍
ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਜਟਾ ਕਰਵਾਏ, ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ, ਇੱਕ ਜਨੇਊ ਪਾਇਆ, ਦੰਦ ਸਾਫ ਕੀਤੇ, ਇੱਕ ਜਨੇਊ ਨਾਲ ਜਟਾ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਸਮ ਲਾਈ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੋਤੀ, ਮਣੀ ਅਤੇ ਰੁਦਰਾਖ ਦੀ ਮਾਲਾ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪਾਈ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਥ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਕੋऽਯਂ ਕਪਿਰਿਤਿ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਬਾਂਦਰ ਕੌਣ ਹੈ?
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਪਿ ਨ ਜਾਨ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਅਥ ਰਾਮਃ ਸਮਾਹੂਯ ਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਨਾਮਤ੍ਯੇਪृਚ੍ਛਤ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?'
ਸ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਹਨੂਮਾਨਿਤ੍ਯੁਵਾਚ
ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਸੁਗਰੀਵ ਦਾ ਹਨੂਮਾਨ ਹਾਂ।'
ਰਾਮਂ ਨਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੇਤ੍ਯ ਨਤ੍ਵਾ ਦੇਵਨਾਰਾਯਣਇਵਾਪਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਯੁਵਾ ਮੇਘਸ਼੍ਯਾਮੋ ਜਟੀ ਆਜਾਨੁਬਾਹੁਰਤਿਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਸੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੇਨ ਸਹਾਪਰੇਣ ਨਰੇਣ ਇਹਾਸ੍ਤੇ
ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਦੂਜਾ ਮਨੁੱਖ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈ — ਨੌਜਵਾਨ, ਬਦਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਜਟਾ ਵਾਲਾ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਬੇ ਬਾਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ।'
ਅਥ ਤਰੁਚ੍ਛਾਯਾਧਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਪਨ੍ਨੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਉਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਨਿਵੇਦਯੇਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਿ ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਖੜੇ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਲਕਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ,' ਤੇ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।
ਅਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸਤ੍ਵਰਮੁਤ੍ਥਾਯ ਪੁष੍ਪਸਲਿਲਾਦਿਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਦਾਯ ਪਾਦਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਫਲਾਨਿ ਸਮਰ੍ਪ੍ਯ ਵ੍ਯਜ੍ਞਾਪਯਤ੍
ਸੁਗਰੀਵ ਤੁਰੰਤ ਉਠਿਆ, ਫੁੱਲ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਫਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਰੱਖੀ।
ਕੌ ਯੁਵਾਂ ਕਿਮਰ੍ਥਮਾਗਤੌ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਵਿਤਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨਾਭਾषਤ ਰਾਮਃ
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਨੋ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿਸ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ, ਤਪਸਵੀਓ?' ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦਸ਼ਰਥਤਨਯਾਵਾਵਾਂ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ਦੁष੍ਟਨਿਗ੍ਰਹ ਸ਼ਿष੍ਟਪਰਿਪਾਲਨਾਯ ਵਨਂ ਗਤਾਵਿਤਿ
ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਾਂ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ।
ਅਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਆਹ ਯੁਵਯੋਰੁਪਕਾਰਮਪਕਾਰਂ ਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਤੀਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੋਨੋ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਮਦਦ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣਾ ਹੈ।'
ਅਨ੍ਯਥਾ ਸੇਨਾਸਮੇਤਾਵਾਗਮਿष੍ਯਤਃ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਆਹ ਅਸ੍ਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਂਤਰਮ੍ ਅਮੁष੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਕੇਨਾਪਹृਤਾ ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਤਾਮਨ੍ਵੇष੍ਟੁਮਾਗਤੌ ਤਦੇਵਾਵਯੋਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮਨ੍ਯਦਾਨੁषਂਗਿਕਮ੍ ਤਦਰ੍ਥਮਪਿ ਜਲਧਿਂ ਤਰਾਵ ਅਪਿ ਪਾਤਾਲਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਵ ਅਪਿ ਨਾਕਂ ਸਾਧਯਾਵਃ ਅਪਿ ਮਹੇਂਦ੍ਰਂ ਪਾਤਯਾਵਃ ਅਪਿ ਬਲਿਨਂ ਹਨਾਵਃ ਕਿਮਪਿ ਕੁਰ੍ਵਹੇ
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਉਵਾਚ- ਰਾਵਣੇਨਾਪਹृਤਯਾ ਕਯਾਚਿਦ੍ਧ੍ਰਿਯਮਾਣਾਗਤਯਾ ਵਿਭੂषਣਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਨਿਗਤਾਨਿ ਮਯਾ ਸਂਗृਹੀਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮੀਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਰਾਮਂ ਮਂਦਿਰਮਾਗਮਯ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਗਹਿਣੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਮੈਂ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਦਿਖਾਏ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਰੁਦ੍ਯ ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸੌ ਰਾਵਣ ਇਤਿ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਾਸ਼ਾਂ ਗਤ ਇਤਿ ਬਭਾषੇ
ਰਾਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਰੋ ਪਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਰਾਵਣ ਕਿਥੇ ਗਿਆ?' ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਅਥ ਰਾਮਸ੍ਤੇਨ ਸਖ੍ਯਮਕਰੋਤ੍ ਅਪृਚ੍ਛਚ੍ਚ ਕਿਮਰ੍ਥਮਿਹ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਹੀਨਃ ਸ੍ਥਿਤ ਇਤਿ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?'
ਰਾਮੋਪ੍ਯਨਂਤਰਮਨਿਸ਼੍ਚਯਾਦ੍ਵਾਲਿਨਂ ਨਾਹਨਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ, ਪੂਰੀ ਯਕੀਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।
ਅਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪਲਾਯਿਤੋ ਰਾਮਮਿਦਮਭਾषਤ
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਭੱਜ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋऽਹਮਰਣਾਯ
ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ।
ਰਾਮੋਪਿ ਯੁਵਯੋਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਾਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਮਯਾ ਤੂष੍ਣੀਂ ਭੂਤਂ ਚਿਹ੍ਨਿਤਂ ਤ੍ਵਾ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਂ ਹਨ੍ਮਿ
ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ; ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ, ਵੇਖਾਂਗਾ ਤੇ ਮਾਰਾਂਗਾ।'
ਅਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਚਿਹ੍ਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਨਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯਾਹੂਯ ਸਮਤਿष੍ਠਤ
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਇੱਕ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਾਰਾ ਬਭਾषੇ ਵਾਲਿਨਮ੍
ਤਾਰਾ ਨੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਸਹਾਯਵਾਨਿਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਨੋਚੇਦੇਵਂ ਨਾਹ੍ਵਯਤਿ ਜ੍ਞਾਤਂ ਮਯਾ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ਦਸ਼ਰਥਤਨਯੌ ਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ੌ ਭੂਭਾਰਾਵਤਰਣਾਯ ਸਮਾਗਤੌ ਤਾਵਸ੍ਯ ਸਹਾਯਭੂਤੌ
ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਇੰਝ ਲੜਾਈ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਆਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਉਹ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।
ਵਾਲ੍ਯੁਵਾਚ- ਨੀਤਿਮਾਨ੍ਰਾਮ ਇਤਿ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਨਹਿ ਬਲਵਂਤਂ ਵਿਹਾਯ ਦੁਰ੍ਬਲਂ ਭਜਤੇ ਤਾਦृਸ਼ਃ ਸਮਾਯਾਤੁ ਵਾ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਮਧਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬਿਭੇਤਿ ਵੀਰੋ ਯਦਿ ਰਾਮਃ ਸ੍ਵਯਂ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਯਾਤਸ੍ਤਦਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਤਾਰਾਂ ਸਂਭਾਵ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਯੁਦ੍ਧਾਯ ਨਿਰ੍ਯ੍ਯਾਤਃ
ਵਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਨੀਤੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ; ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਖੁਦ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਾਲੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ।
ਅਥਾਨੇਕ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਜਘਾਨ ਭਵਾਨਿਵ ਨਿਖਿਲਂ ਚਕਾਰ ਸੀਤਾਪਹਰਣਾਦਿਨਿਖਿਲਮਪਿ ਭਵਤਾ ਯਥਾਤਥਾ ਸ੍ਯਾਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਮਮृष੍ਯਮੂਕਪਰ੍ਵਤਂ ਰਾਮੋ ਜਗਾਮ ਨਿਬਿਡਚ੍ਛਾਯਾਚੂਤਵृਕ੍ਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਹਾਯਃ ਪਰਿਸ਼੍ਰਯਮਕਲ੍ਪਯਤ੍ । ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਧਨੁषੀ ਆਰੋਪ੍ਯਾਸੀਨਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਂਕੇ ਸ਼ਿਰਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਰਿਚਰ੍ਮਸ਼ਯ੍ਯਾਸ਼ਯਨੋਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂਗੀਤਿਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਫਲਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਵਾਨਰਮੇਕਂ ਮਣਿਕੁਂਡਲਂ ਹੇਮਪਿਂਗਲਂ ਸਦृਢਬਦ੍ਧਮੌਂਜੀਕੌਪੀਨਮਚ੍ਛੋਪਵੀਤਿਨਮਤਿਚਂਚਲਂ ਫਲਮਾਦਾਯਾਤ੍ਮਨਿਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਂਤਂ ਪੁष੍ਪਮਂਜਰੀਸ਼੍ਚ ਕਿਰਂਤਂ ਗਾਨਮਨੁਕੁਰ੍ਵਂਤਂ ਵ੍ਯਜਨੇਨ ਰਾਮਂ ਵੀਜਯਂਤਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ਾਖਾਮਪਿ ਤਥਾ ਵੀਜਯਂਤਮਾਬਦ੍ਧਚੂਤਫਲਮਾਤ੍ਰਂ ਰਾਮੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਭਾषਤ
ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਈ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋਈਆਂ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ, ਮੋਟੇ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਧਨੁਸ਼ ਰੁੱਖ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਿਰਨ ਦੀ ਖਾਲ ਤੇ ਲੇਟਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਗੀਤ ਸੁਣਦਾ, ਫਲ ਵੇਖਦਾ, ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮੋਤੀ ਵਾਲੇ ਕੁੰਢਲੇ ਪਹਿਨੇ, ਪੀਲੇ-ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਸੀ, ਮੂੰਜ ਦੀ ਕਸਰ ਨਾਲ ਕਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਫ ਜਨੇਊ ਪਾਇਆ, ਬਹੁਤ ਚਲਾਕ ਸੀ, ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੰਜਰੀਆਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੀਤ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਫਿਰ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਫਲ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਨਾ ਆਉਂਦੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ: ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੌਣ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੂਜਾ। ਉਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੇ, ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਅਸਮਾਨ ਚੜ੍ਹਾਂਗੇ, ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ — ਜੋ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇ, ਕਰਾਂਗੇ।'
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਉਵਾਚ-। ਮਮ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਾਲੀ ਮਹਾਬਲੋ ਮਮਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਾਪਹृਤ੍ਯ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਯਾਮਾਸ੍ਤੇ ਯੁਦ੍ਧੇਨ ਚਾਹਂ ਪਰਾਜਿਤਃ ਤਦ੍ਵਧਾਯ ਸਰ੍ਵਥਾ ਮਮ ਚਿਂਤਾ ਯਥਾਸੌ ਤ੍ਵਯਾ ਨਿਹਨ੍ਯਤੇ ਤਥਾਹਮਪਿ ਸਾਗਰਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਪਰਤੀਰੇ ਲਂਕਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸੀਤਾਂ ਰਾਵਣੇਨਾਪਹृਤਾਂ ਤਵ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮੀਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਸ਼ਪਥਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਲਿਨਾਤਿਬਲਿਨਾ ਯੁਦ੍ਧਾਯਾਹੂਤੇਨ ਯੁਯੁਧੇ
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਰਾਜ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਉਸ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰੇਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਲੰਕਾ ਦੇ ਪਾਰ ਰਹਿ ਰਹੀ ਤੇਰੇ ਰਾਵਣ ਵਲੋਂ ਚੁੱਕੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।