ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋਬਲਿਸ਼੍ਚੈਵਧਾਵਾਤੇऽਥਵਿਰੇਮਤੁਃ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੇ ਬਲੀ ਦੌੜੇ ਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਅਥ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇषੁ ਤੂष੍ਣੀਂਭੂਤੇषੁ ਰਾਜਾਨੋऽਤਿਬਲਿਨਃ ਸਮਾਗਤਾ ਜ੍ਯਾਬਂਧਾਸ਼ਕ੍ਤਾ ਅਪਸृਤ੍ਯ ਤਸ੍ਥੁਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ, ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ।
ਅਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਅਥ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਧਨੁਰਾਦਾਯ ਏਕਾਂਗੁਲਪਰ੍ਯਂਤਂ ਸਜ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਰਰਾਮ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਪਰੇ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਸਭ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਏ।
ਅਥ ਦਿਨਮਾਤ੍ਰੇ ਧਨੁषਿ ਤੂष੍ਣੀਂਭੂਤੇषੁ ਰਾਘਵਃ ਸਹਾਨੁਜੈਰਾਗਤ੍ਯ ਧਨੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੱਕ ਧਨੁਸ਼ ਅਣਛੁਆ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਰਾਘਵ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਛੂਹਿਆ।
ਅਥ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਃ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਸਮਾਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ ਧਨੁਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾਪਸ੍ਪृਸ਼ੁਰ੍ਨ ਚਾਲਨਕ੍ਸ਼ਮਾਃ
ਫਿਰ ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਛੂਹਿਆ, ਪਰ ਹਿਲਾ ਨਾ ਸਕੇ।
ਅਥ ਦਾਸ਼ਰਥਿਪ੍ਰਮੁਖਾਃਕੁਮਾਰਾਃ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਫਿਰ ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਅਥ ਵੇਤ੍ਰਝਰ੍ਝਰਪਾਣਯਃ ਸਮਾਗਮਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨੇਵਾਪਸਾਰਯਾਮਾਸੁਃ
ਫਿਰ ਜੋ ਛੜੀਆਂ ਤੇ ਚਮਰ ਲੈ ਕੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਰਣਹਸ੍ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤੋ ਧਨੁਰਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੀਕृਤ੍ਯ ਧਨੁਰਾਦਾਯੋਦ੍ਦਧਾਰ
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਉਠਾ ਲਿਆ।
ਤਦਾਦਾਨਸਮਯੇ ਸਰ੍ਵ ਏਵੈਤ੍ਯ ਸਹਾਸਮੂਚੁਃ ਅਤ੍ਰ ਭਗ੍ਨਾ ਮਹਾਰਥਾ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਥੇ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਵੀ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ।'
ਅਥ ਸ ਰਾਮੋ ਧਨੁਰ੍ਜ੍ਯਾਸ੍ਥਾਨਮਵਨਮਯ੍ਯ ਧਨੁषਿ ਜਾਨੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਯਮੇਕਕਰੇਣੋਤ੍ਪਾਦਯਨ੍ਕੋਟ੍ਯਾਮਨਾਮਯਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਘੁਟਨਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਨੂੰ ਝੁਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥਸਜ੍ਜੀਕृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਨਾਸਾਗ੍ਰਨ੍ਯਸ੍ਤਾਂਗੁਲਯੋऽਭਵਨ੍
ਜਦੋਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨੱਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਲੀਆਂ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਜ੍ਯਾਮਨ੍ਵਨਾਦਯਤ੍ । ਤੇਨ ਨਾਦੇਨ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਮਨਾਂਸਿ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਨ੍ਯਾਸਨ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੀਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਦੇ ਮਨ ਹਿਲ ਗਏ।
ਰਾਮੇਣਸਜ੍ਯਿਤਂ ਧਨੁਰਿਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਾਦਃ ਸਂਜਾਤਃ
ਹਰ ਥਾਂ ਲੋਕ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।"
ਜਨਕੋऽਪਿ ਸੀਤਾਂ ਰਾਮਾਯ ਦਦੌ ਰਾਜਭਿਸ਼੍ਚ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਾਨ੍ਨਿਰ੍ਜ੍ਜਿਤ੍ਯ ਸ੍ਵਪੁਰੀਮਾਗਾਤ੍
ਜਨਕ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਰਾਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਅਥੈਕਦਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰਾਮਂ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇਭਿषਿਚ੍ਯ ਸੁਖੀ ਬਭੂਵ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਜਾਰਂਜਨਾਚ੍ਚ ਰਾਮੋ ਰਾਜਾਨੁਮਤ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਜਾਵਾਦੋऽਭੂਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਚੱਲੀ ਕਿ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ।
ਅਥ ਕੈਕਯਦੇਸ਼ਾਧਿਪਤਿਤਨਯਾ ਸੁਵੇषਾ ਰਾਮਂ ਰਾਜਾਨਮਸਹਮਾਨਾ ਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ ਮਮ ਵਰਦਾਨਾਵਸਰ ਇਤਿ ਰਾਜਾਚਿਂਤਯਤ੍ਕਿਂ ਦੇਯਮਿਤਿ
ਫਿਰ ਕੈਕਯ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਪੂਤਰੀ, ਜੋ ਰਾਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖੀ, "ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਾਅਦੇ ਵਾਲਾ ਵਰ ਮੰਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ।" ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ-। ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਰਾਮੋ ਵਨਂ ਵਿਸ਼ਤੁ ਪਾਲਯਤੁ ਰਾਜ੍ਯਂ ਭਰਤਃ
ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਰਾਮ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਭਰਤ ਰਾਜ ਕਰੇ।"
ਰਾਜਾਨृਤਵਚਨਦੋषਭਯਾਤ੍ਕਥਂਕਥਮਪਿ ਸ੍ਵੀਚਕਾਰ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੋੜਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ।
ਅਥ ਵਸਿष੍ਠਂ ਭਾਵਿਤਯਾਵੋਚਤ ਰਾਮੋ ਵਨਾਯ ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਸ੍ਯ ਕਿਂਵਾ ਭਵੇਦਿਤਿ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਬ੍ਰੂਹਿ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨਾਲ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਸੋਚ ਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾੜਾ।"
ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸਹਰ੍षਂ ਰਾਜਾਨਮੁਵਾਚ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਨਿਖਿਲਦਾਨਵਵੀਰਹਂਤਾ ਸ਼ਂਭੋਰਨੇਕਵਿਧਪੂਜਨਮਾਤਨੋਤਿ । ਸੀਤਾਵਿਯੋਗਰੁषਿਤਃ ਕਪਿਸੇਨਯਾ ਚ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵੋਦਧਿਂ ਦਸ਼ਮੁਖਂ ਚ ਨਿਹਂਤਿ ਰਾਮਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ। ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਨਰ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਆਗਮ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਘੁਨਂਦਨੋऽਪਿ ਬਹੂਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਮਾਤਨੋਤਿ । ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਨਿਖਿਲੇਪਿ ਲੋਕੇ ਸ਼ਰ੍ਵੇਣ ਦੇਵੇਨ ਚਿਰਂ ਨ੍ਯਵਾਤ੍ਸੀਤ੍
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਕਈ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਆ ਕੀਰਤੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਰਹੇਗਾ।
ਸੁਪੁਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਬਹੁਯਜ੍ਞਯਾਜੀ ਪਰਿਵृਢਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਧਿਕਸ਼੍ਚ
ਉਹ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਈ ਯਜਨਾਂ ਕਰੇਗਾ, ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਵਸਿष੍ਠਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰਾਮਗੁਣਾਨਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ਨਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਮੇ ਮਰਣਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਮਨੇ ਇਤਿ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਮ ਦੇ ਗੁਣ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਖਦਾ, "ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਰਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।"
ਅਥ ਰਾਮੋ ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਗੁਰੁਂ ਚ ਵਸਿष੍ਠਂ ਪਿਤृਪਤ੍ਨੀਰ੍ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਵਨਾਯ ਜਗਾਮ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥੋਪਵਨੇ ਦਿਨਮੇਕਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਜਟਾਃ ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਕਲਂ ਵਾਸੋ ਧृਤ੍ਵੈਕੋਪਵੀਤੀ ਕृਤਦਂਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰੇਕੇਨੋਪਵੀਤੇਨ ਜਟਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮੋਦ੍ਧੂਲਿਤਸਰ੍ਵਾਂਗੋ ਭਸਿਤ ਨਿष੍ਠੁਰਕਾਯੋ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਦਾਮਮਣਿਵ੍ਯਤ੍ਯਸ੍ਤ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਮੁਰਸਿ ਦਧਾਨੋऽਲ੍ਪਭੂषਣਾਧਿਭੂषਿਤ ਸੀਤਾਸਹਾਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਨੁਚਰੋ ਵਿਵੇਸ਼ ਵਨਾਂਤਰਮ੍
ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਜਟਾ ਕਰਵਾਏ, ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀ, ਇੱਕ ਜਨੇਊ ਪਾਇਆ, ਦੰਦ ਸਾਫ ਕੀਤੇ, ਇੱਕ ਜਨੇਊ ਨਾਲ ਜਟਾ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਸਮ ਲਾਈ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੋਤੀ, ਮਣੀ ਅਤੇ ਰੁਦਰਾਖ ਦੀ ਮਾਲਾ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਪਾਈ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਸਾਥ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਕੋऽਯਂ ਕਪਿਰਿਤਿ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਬਾਂਦਰ ਕੌਣ ਹੈ?
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਪਿ ਨ ਜਾਨ ਇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਅਥ ਰਾਮਃ ਸਮਾਹੂਯ ਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਨਾਮਤ੍ਯੇਪृਚ੍ਛਤ੍
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?'
ਅਥਾਨੇਕ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਜਘਾਨ ਭਵਾਨਿਵ ਨਿਖਿਲਂ ਚਕਾਰ ਸੀਤਾਪਹਰਣਾਦਿਨਿਖਿਲਮਪਿ ਭਵਤਾ ਯਥਾਤਥਾ ਸ੍ਯਾਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਸ਼੍ਰਮਮृष੍ਯਮੂਕਪਰ੍ਵਤਂ ਰਾਮੋ ਜਗਾਮ ਨਿਬਿਡਚ੍ਛਾਯਾਚੂਤਵृਕ੍ਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਹਾਯਃ ਪਰਿਸ਼੍ਰਯਮਕਲ੍ਪਯਤ੍ । ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਧਨੁषੀ ਆਰੋਪ੍ਯਾਸੀਨਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਂਕੇ ਸ਼ਿਰਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਰਿਚਰ੍ਮਸ਼ਯ੍ਯਾਸ਼ਯਨੋਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂਗੀਤਿਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਫਲਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਵਾਨਰਮੇਕਂ ਮਣਿਕੁਂਡਲਂ ਹੇਮਪਿਂਗਲਂ ਸਦृਢਬਦ੍ਧਮੌਂਜੀਕੌਪੀਨਮਚ੍ਛੋਪਵੀਤਿਨਮਤਿਚਂਚਲਂ ਫਲਮਾਦਾਯਾਤ੍ਮਨਿਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਂਤਂ ਪੁष੍ਪਮਂਜਰੀਸ਼੍ਚ ਕਿਰਂਤਂ ਗਾਨਮਨੁਕੁਰ੍ਵਂਤਂ ਵ੍ਯਜਨੇਨ ਰਾਮਂ ਵੀਜਯਂਤਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ਾਖਾਮਪਿ ਤਥਾ ਵੀਜਯਂਤਮਾਬਦ੍ਧਚੂਤਫਲਮਾਤ੍ਰਂ ਰਾਮੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਭਾषਤ
ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਈ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੀਤਾ ਦੇ ਅਪਹਰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋਈਆਂ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਸੁਗਰੀਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ, ਮੋਟੇ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਧਨੁਸ਼ ਰੁੱਖ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਿਰਨ ਦੀ ਖਾਲ ਤੇ ਲੇਟਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਗੀਤ ਸੁਣਦਾ, ਫਲ ਵੇਖਦਾ, ਇੱਕ ਵਾਨਰ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮੋਤੀ ਵਾਲੇ ਕੁੰਢਲੇ ਪਹਿਨੇ, ਪੀਲੇ-ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਸੀ, ਮੂੰਜ ਦੀ ਕਸਰ ਨਾਲ ਕਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਫ ਜਨੇਊ ਪਾਇਆ, ਬਹੁਤ ਚਲਾਕ ਸੀ, ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੰਜਰੀਆਂ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਗੀਤ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਫਿਰ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਅੰਬ ਦੇ ਫਲ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।