ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕੀਰ੍ਤਯ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਕੁਤੂਹਲਾਦਹਂ ਪ੍ਰਣੀਤਂ ਤਤ੍ਕੇਨ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਣਾਓ—ਮੈਂ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਕੌਣ ਲਿਖੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ?"
ਜਾਂਬਵਾਨਥ ਬਭਾषੇ ਹਿ ਵਿਧਾਤ੍ਰੇ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤਥੈਵ ਵਿਧੁਭੂषਣਕੇਸ਼ਵਾਭ੍ਯਾਮ੍
ਫਿਰ ਜਾਮਬਵਾਨ ਨੇ ਬੋਲਿਆ, ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵੀ।
ਅਥ ਪੁਰਾਤਨਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਕਥਯਾਮਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਮਾਯਣ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨਾਖਿਲਜਨ੍ਮਸਂਪਾਦਿਤ ਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਜਾਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਤਥਾਪਿ ਦਸ਼ਰਥੋ ਦਸ਼ਰਥਸਮਾਨਰਥੀ ਮਹੀਯਸਾ ਬਲੇਨ ਸੁਮਾਨਸਨਾਮਨਗਰਜਿਗੀषਯਾ ਪਂਕੇਰੁਹਸੁਤਸੁਤਂ ਵਸਿष੍ਠਮਾਹੂਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਦਤ੍ਤਾਨੁਜ੍ਞਃ ਸ਼ਤਾਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀਸੇਨਯਾ ਸਹਾਰੁਹ੍ਯ ਤੁਰਂਗਮਂ ਚਂਦ੍ਰ ਸਮਾਨਸ਼ਰੀਰਮਤਿਰੋषਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਵਿष੍ਟਰਸ਼੍ਰਵਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਦਂਡਯਾਤ੍ਰਾਂ ਚਕਾਰ
ਫਿਰ ਵੀ, ਦਸ਼ਰਥ—ਦਸ਼ਰਥ ਵਰਗਾ ਰਥ-ਯੋਧਾ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀ ਸੋਚ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ—ਕਮਲ-ਪੁਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮੁਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਸਰੀਰ, ਸੌ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਟਰਸ਼੍ਰਵਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦੰਡ-ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਸਾਧ੍ਯੋ ਨਾਮ ਸ੍ਵੀਯਯਾ ਸੇਨਯਾਵृਤੋ ਦਸ਼ਰਥਾਭਿਮੁਖਮਾਯਯੌ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਚਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭੂਤ੍
ਸਾਧਿਆ ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਯੋਧਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਦਸ਼ਰਥ ਵੱਲ ਲੜਨ ਆਇਆ, ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਜੰਗ ਹੋਈ।
ਮਾਸਮੇਕਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਜਗ੍ਰਾਹ
ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਸਾਧਿਆ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਅਥ ਸਾਧ੍ਯਸੂਨੁਰ੍ਭੂषਣੋਨਾਮਾਲ੍ਪਪਰਿਵਾਰੋ ਯੁਯੁਧੇ ਦਸ਼ਰਥੇਨ
ਫਿਰ ਸਾਧਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਂ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
ਦਸ਼ਰਥੋऽਪਿ ਸਾਧ੍ਯਸੂਨੁਂ ਭੁਵੋਭੂषਣਮਵਲੋਕ੍ਯ ਯੋਦ੍ਧੁਮੇਵ ਨੈਚ੍ਛਤ੍
ਪਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਸਾਧਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭੂਸ਼ਣ ਨੂੰ—ਧਰਤੀ ਦਾ ਗਹਿਣਾ—ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਕੀਤੀ।
ਕਥਮੇਤਾਦृਸ਼ਂ ਹਨ੍ਮਿ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ਹਤੇऽਸ੍ਯ ਕਥਂ ਪਿਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕਥਂ ਤਨ੍ਮਾਤਾ ਕਥਮਪ੍ਰੌਢਯੌਵਨਾਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਯਾ
ਮੈਂ ਐਸਾ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜੇ ਇਹ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?
ਅਮੁष੍ਯ ਹਿ ਦੇਹੇ ਸਮਾਲਿਂਗਨਚੁਂਬਨਪਰਿਵਰ੍ਤਨ ਨਵੀਨਤਰਦਲਾਰਵਿਂਦਪਦਾਨਿ ਕੁਸੁਮਾਨੀਵ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ, ਗਲੇ ਲਗਣ, ਚੁੰਬਨ ਤੇ ਖੇਡਣ ਦੇ ਨਵੇਂ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਖਦੇ ਹਨ।
ਏਤਤ੍ਸਮਾਨਵਰ੍ਣਵਯਾ ਏਤਾਦृਸ਼ਃ ਸੁਭਗਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨੋਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਲ੍ਲੂਕਭਕ੍ਸ਼ਿਤੋਮृਤਃਸ੍ਮृਤਿਪਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਮਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਯਿਤੁਮਿਚ੍ਛਤੀਵ ਮਮ ਹृਦਯਮਨ੍ਯਥਾ ਕਰੋਤਿ ਇਤਿ ਮਨਸਾ ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯਾਤਿਬਾਲਕਂ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮਾਰਭਤ੍
ਇਸੇ ਰੰਗ ਤੇ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਐਸਾ ਸੋਹਣਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਿਵਰਧਨ ਨਾਂ, ਭੱਲੂ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ—ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹੋਰ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲੱਗਾ।
ਸ ਚ ਸਾਧ੍ਯੋਪਿ ਪਰਾਧੀਨੋ ਬਭੂਵ
ਉਹ ਸਾਧਿਆ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸ ਚ ਕੁਮਾਰੇਣ ਸਹ ਪਰਾਜਯ ਖੇਦਮਪਿ ਮਤ੍ਵਾ ਸੁਖਮਧ੍ਯੁਵਾਸ ਚ
ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।
ਦਸ਼ਰਥੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰ ਮਾਸਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਸੁਖਮਵਲੋਕ੍ਯਾਚਿਂਤਯਤ੍
ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖੀ ਤੇ ਸੋਚਿਆ।
ਅਹੋ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਪਨੋਦਨਕ੍ਸ਼ਮਮੇਤਨ੍ਮੁਖਾਵਲੋਕਨਂ ਪੁਤ੍ਰਸਂਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂਨਾਮ ਸਰ੍ਵਰਾष੍ਟ੍ਰਿਕੋ ਮਮ ਜਯਃ ਪੁਤ੍ਰਵਿਯੋਗਮਨੁਸ੍ਮਰਤੋ ਦੁਃਖਾਯ ਕੇਵਲਂ ਭਵਤਿ
ਅਹੋ! ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਜਿੱਤਣ, ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦਸ੍ਯ ਪृਚ੍ਛਾਂ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮੀਦृਸ਼ੋ ਜਾਯਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਇਤਿ ਵਿਤਰ੍ਕ੍ਯ ਤਮਪृਚ੍ਛਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਾਂਗਾ ਕਿ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸਾਧ੍ਯੋऽਪਿ ਸਕਲਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼ਾਯਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਸਾਧਿਆ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ।
ਤਥਾ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰੀਣਨਾਯ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਨਿਰੀਪ੍ਸਿਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਯਚ੍ਛਤਿ ਤਦਮੁਮਾਰਾਧਯਸ੍ਵੇਤਿ ਦਸ਼ਰਥਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮুনি ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ—ਸਾਧਿਆ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
ਸ ਚਾਪਿ ਸਾਧ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਗਤ੍ਵਾਯੋਧ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਾਧਿਆ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
ਅਥ ਪੁਤ੍ਰਕਾਮੇष੍ਟੌ ਸਮਾਪ੍ਤਾਯਾਮਾਹਵਨੀਯਾਦ੍ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣਿਰੁਦਤਿष੍ਠਤ੍ । ਰਾਜਾਨਂ ਚ ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਫਿਰ ਜਦ ਪੁੱਤਰਕਾਮੇਸ਼ਟੀ ਯਜਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲਾ ਯਜਨ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਕ ਵਰ ਮੰਗੋ।'
ਸ ਚ ਰਾਜਾ ਵਵ੍ਰੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨਤਿਧਾਰ੍ਮ੍ਮਿਕਾਨ੍ਦੀਰ੍ਘਾਯੁषਸ਼੍ਚਤੁਰੋਲੋਕੋਪਕਾਰਕਾਨ੍ਦੇਹੀਤਿ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਧਰਮਵਾਨ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਚਤੁਰ ਤੇ ਲੋਕ-ਹਿਤਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ।
ਅਥ ਰਾਜਮਹਿष੍ਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਸੁਰੂਪਾ ਸੁਵੇषਾ ਚੇਤਿ
ਫਿਰ ਚਾਰ ਰਾਣੀਆਂ—ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਸੁਰੂਪਾ ਤੇ ਸੁਵੇਸ਼ਾ—
ਰਾਜਾਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ਦੇਵ ਪ੍ਰਤਿਯੋषਮੇਕੇਨ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਭਵਿਤਵ੍ਯਮ੍
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ।'
ਅਥ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯੋਵਾਚ ਏष ਯਦਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਦੇਵਸ੍ਤਦਾਯਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤਾਂ ਮਮ
ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ।'
ਰਾਜੋਵਾਚ- ਮਮ ਯਦਿष੍ਟਂ ਤਦਯਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥ੍ਯਤੇ ਹਰਿਃ । ਵਿष੍ਣੋਪ੍ਰਸੀਦਦੇਵੇਸ਼ ਕਮਲਾਪਤੇ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਵਿਭੀषਣਸृष੍ਟਿਸਮਸ੍ਤਲੋਕਪਾਲਾਦਿਪੂਜਿਤ ਪਾਦਯੁਗਲਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਹਰੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤੋ ਭਗਵਾਨਥ ਰਾਜਾਨਮਾਹ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ—ਹਰੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਹਰੀ, ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮਾਧਵ ਉਵਾਚ- ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਯਾਮ੍ । ਅਥ ਚਰੁਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਧਰਿਃ । ਤਂ ਚਰੁਂ ਹਿ ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵਿਭਜ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍
ਮਾਧਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਵਾਂਗਾ।' ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਭੋਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਭੋਗ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਯਾਂ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਯਾਂ ਸੁਰੂਪਾਯਾਂ ਭਰਤਃ ਸੁਵੇषਾਯਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਜਜ੍ਞੇ ਖਾਤ੍ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਪਪਾਤ
ਫਿਰ ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਘਰ ਰਾਮ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਘਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੁਰੂਪਾ ਦੇ ਘਰ ਭਰਤ, ਤੇ ਸੁਵੇਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਹਰੀਸ਼ਾਨੌ ਸਹਾਰਾਧ੍ਯ ਸਰ੍ਵੈਕਾਦਸ਼ੀਰੁਪੋष੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਰਾਧ੍ਯ ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਾਲਭਵਂ ਫਲਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਵ੍ਯਂਜਨਂ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਨ੍ਯਾਯੇਨ ਸਂਪਾਦ੍ਯ ਕਪਿਲਾਘृਤੇਨ ਕੇਸ਼ਵਂ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਦ੍ਗਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਂਲਿਪ੍ਯ ਸ੍ਵਾਦੂਦਕੇਨ ਸ੍ਨਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਭਿਪਾਟੀਰਂ ਸ੍ਵਯਮੁਦ੍ਘृष੍ਟਂ ਮृਗਨਾਭ੍ਯਾਗੁਰੁਸਾਰੇਣ ਵਾਸਮੇਤਂ ਦੇਵਾਂਗਂ ਸਰ੍ਵਮੁਪਲਿਪ੍ਯ ਤੁਲਸੀਦਲੈਰ੍ਯੂਥਿਕਾਕਰਵੀਰਨੀਲੋਤ੍ਪਲਕਮਲ ਕੋਕਨਦਦ੍ਰੋ ਣਕੁਸੁਮ ਮਰੁਵਦਮਨਕ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਕੇਤਕੀਦਲਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਯਥਾਸਂਭਵਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰੇਣ ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤੇਨ ਵਾ ਨਾਮ੍ਨਾ षੋਡਸ਼ੋਪਚਾਰੇਣ ਵਾਰਾਧ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਨृਤ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਤ੍
ਹਰੀ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਪੂਜ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਏਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਣਾ, ਵਿਅੰਜਨ, ਤੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਕੇ, ਕਪਿਲਾ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮੂੰਗ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਫੇਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮ੍ਰਿਗਨਾਬ ਤੇ ਅਗਰੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਤુલਸੀ, ਯੂਥਿਕਾ, ਕਰਵੀਰ, ਨੀਲੋਤਪਲ, ਕਮਲ, ਕੋਕਨਦ, ਦ੍ਰੋਣ, ਮਰੂਵਾ, ਮਦਨਕ, ਪਹਾੜੀ ਕਰਣਿਕਾ, ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਮਿਲਣ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਜਾਂ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸੋਲਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।