ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨ੍ਕਾਰਯਸ੍ਵ ਮਮਾਸ਼ੁ ਵੈ । ਦ੍ਵਿਜੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਮ੍ਯਤਃ
'ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਜਲਦੀ ਕਰਵਾਓ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੁਣਾਂਗਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਵਿਧਾਯਕਂ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਅਤਃ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਨ੍
'ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣੇ, ਉਹ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ, ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ।'
ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਯਥਾਵਤ੍ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਥਾਜ੍ਞਾਨਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਮੈਂ ਪੁਰਾਣਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸਮਝ, ਯੋਗਤਾ, ਪਵਿਤਰਤਾ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ।'
ਕਿਂ ਵਾਂਚ੍ਛਸਿ ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯੇ ਤਦੇਵ ਤੁ । ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ- ਸਰ੍ਵਂ ਰੁਚਿ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਹਿਤਂ ਵਦ
'ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਉਹੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।' ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ।'
ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭਿਦਾ ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ ਤੁ ਹਰੀਸ਼ਯੋਃ । ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਕੌਰ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਤਦ੍ਦੇਵਯੋਰਭਿਦਾਭਿਧਮ੍
'ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਤੇ ਈਸ਼ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਾਦ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ।' ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਕਛੁਆ ਨੇ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਇਆ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵਾਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।'
ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾ ਤੁ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਾਂਤਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਪਾਪੋ ਯਦਿ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਕਿਂਚੈਕਂ ਦੁष੍ਕਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤੁਰਨਿਂਦਕਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਣੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇੱਕ ਐਸਾ ਕੰਮ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਨਿਕਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਰਿ ਯਦਿ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਾਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ । ਆਚਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਕਰ੍ਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਿਦਰ੍ਸ਼ਕੇ
ਜੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਵਿੱਚ,
ਤਦਾ ਤੁष੍ਟੋ ਮਹੇਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਿष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਃ । ਪਿਤਰਸ੍ਤਾਰਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਯਾਂਤਿ ਤੇ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਚਾਹੀਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਵਜ ਉਸ ਕਰਕੇ ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕਥਂ ਪਾਤਕਸਂਘਾਤ ਸਂਕ੍ਰਮੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਧਮੇ । ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਃ ਕਥਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਂ ਚਕਾਰ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ?
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਅਧ੍ਯਾਪਨੇ ਚਾਧ੍ਯਯਨੇ ਜਾਯਤੇ ਚਾਥ ਸਂਗਮਃ । ਸਂਗਤੌ ਵਤ੍ਸਰਂ ਰਾਮ ਯਾਤਿ ਪਾਤਕਿ ਪਾਤਕਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ, ਰਾਮਾ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਪਾਪੀ ਹੋਰ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੇ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵੇਦਿਨਿ । ਅਪਿਪਾਤਕਸਂਦੋਹ ਚੀਰ੍ਣਪਾਪਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਪਰ ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਾਕੁਤਸਥ, ਜੋ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭੂਤਵਹ੍ਨਿਨਾਸ਼ੇ ਹਿ ਧੂਮਰਾਸ਼ਿਰ੍ਯਥੈਵ ਹਿ । ਸ਼ਲਭੋ ਦੀਪਨਾਸ਼ਾਯ ਵਹ੍ਨਿਨਾਸ਼ਾਯ ਨ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਬੁਝਣ 'ਤੇ ਧੂੰਏ ਦਾ ਢੇਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਤੰਗਾ ਚਿਰਾਗ ਵੱਲ ਆ ਕੇ ਵੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਤਥਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਨਾਸ਼ਨਾਯ ਪੁਰਾਣਿਕਃ । ਭੂਤਾਦਿਗ੍ਰਸ੍ਤਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਭੂਤਾਦਿ ਭਯਮੋਚਕਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਂਤ੍ਰਵਾਨਪਨਯੇਦ੍ਯਥਾ ਨ ਸ੍ਵਯਮਾਤੁਰਃ । ਪੌਰਾਣਿਕਸ੍ਤਥਾ ਪਾਪਂ ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪ ਬਿਮਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਆਤ੍ਮਨਾ ਚ ਕृਤਂ ਪਾਪਮਨ੍ਯੈਰਪਿ ਚ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੋ ਨਾਸ਼ਯਤਿ ਤ੍ਵਤਿਦੁष੍ਟਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮ੍ਮ ਵਾ
ਚਾਹੇ ਪਾਪ ਆਪ ਕਰੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰੇ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਹੋਵੇ।
ਭਵਾਨੀਸ਼ੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ੇ ਸਮਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਵਿਵੇਕਵਾਨ੍ । ਲੋਕਵੇਦਕ੍ਰਿਯਾਵੇਤ੍ਤਾ ਰੁਦ੍ਰਜਾਪ੍ਯਤਿਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ
ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਤੇ ਈਸ਼ਾ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਵਲੋਂ ਸਮਾਨ ਮਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਵਿਆਕਤ, ਲੋਕ ਤੇ ਵੇਦ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਰੁਦਰ ਜਾਪ ਵਿਚ ਅਸਕਤ ਨਹੀਂ।
ਤੁष੍ਟਃ ਸ਼ਾਂਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਭੂਤੋ ਯੋਗਕृਦ੍ਵਸ਼ੀ । ਯਥੈਵ ਤੇ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੋ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਉਹ ਖੁਸ਼, ਸ਼ਾਂਤ, ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਯੋਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁਰਾਣਿਕ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ।
ਨਿਯੋਗਾਤ੍ਤਵ ਭੂਪਾਲ ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਮਤਿष੍ਠਤ । ਅਪਾਲਯਦ੍ਭੁਵਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਸਮਾਪਤਤ੍
ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਖਤਰਾ ਆਇਆ, ਤੇਰੀ ਹਿਫਾਜਤ ਕੀਤੀ।
ਸ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤ੍ਵਾਮਥਾਭ੍ਯਗਾਤ੍ । ਨਿਦ੍ਰਾਸਕ੍ਤਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾਵਸਰਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ
ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਕਹਿੰਦਾ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਮਾਰਾਂਗਾ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ।'
ਅਥ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵਿਦਿਤ੍ਵੈਤਦ੍ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਧਿਤਪ੍ਰਿਯਃ । ਸੁਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਹਂਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸਮਝ ਗਿਆ: 'ਜੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਲੱਭ ਲਏ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਵਾਪ੍ਤਵਰਂ ਤਦ੍ਧਿ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨਿਵਾਰਣਮ੍ । ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਿਃ ਸੇਨਾਮਾਦਾਯ ਨਿਰ੍ਗਤਃ
'ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਕੰਮ ਰੋਕਣਾ ਮੇਰਾ ਫਰਜ ਹੈ।' ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਹਂਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਮृਤ੍ਯੁਹੀਨਂ ਤਤੋ ਮੁਨਿਃ । ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਮਾਹ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਆਪ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ।
ਕਿਮਰ੍ਥਮਾਗਤੋਸੀਹ ਵਨਂ ਮੁਨਿਨਿषੇਵਿਤਮ੍ । ਸ ਆਹ ਰਾਜਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਸ੍ਤਮਹਂ ਹਂਤੁਮਾਗਤਃ
'ਤੂੰ ਇੱਥੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ, ਕਿਉਂ ਆਇਆ?' ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।'
ਮੁਨਿਰਪ੍ਯਾਹ ਕਿਂ ਤੇਨ ਜੀਵਿਤੇਨ ਮृਤੇਨ ਵਾ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਮਿषਂ ਮਦੀਯਂ ਤੁ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਯਂ ਵ੍ਰਜ
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਮਾਸ ਖਾ, ਲੜਾਈ ਕਰ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਉਵਾਚ- ਕਥਂ ਤ੍ਵਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਮਹ੍ਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਭਵਿष੍ਯਸਿ । ਵਸਿष੍ਠੋऽਪ੍ਯਥ ਮਾਨੁष੍ਯਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਯਤਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇਗਾ? ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ।
ਨਿष੍ਠੀਵ੍ਯ ਮਸ੍ਤਕੇ ਤਸ੍ਯ ਮੁष੍ਟਿਨਾ ਤਮਤਾਡਯਤ੍ । ਤਾਡਿਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤੇਨ ਵ੍ਯਦ੍ਰਾਵਯਦृषਿਸ਼੍ਚ ਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਥੂਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪਲਾਯਮਾਨਾਵਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਜਲਧਿਂ ਤੁ ਗਤਾਵੁਭੌ । ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਗ੍ਰਹੇਣਾਸੌ ਗृਹੀਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਤਦਾ
ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਮੁਨਿਃ ਪੁਨਰਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਮਤਿष੍ਠਤ । ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਾਭਿਮਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੋ ਵਿਮਤ੍ਸਰਃ
ਮੁਨੀ ਫਿਰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ।
ਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਂ ਚ ਕਥਯਾਮਿ ਸ਼ੁਭਂ ਸ਼ृਣੁ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦਿਨੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਵਾਰਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਗਤਃ
ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਚੰਗੀ ਤਰੀਕ, ਚੰਗਾ ਦਿਨ, ਚੰਗਾ ਵਾਰ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਣ ਤੇ,