ਸ੍ਨੁषਾਦਿਭਰ੍ਤ੍ਸਨਂ ਬਾਲ ਤਾਲਹਾਸ੍ਯਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਗੁਰੁਨਿਰ੍ਗਮਨਾਦੀਨਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਨੂੰ ਵਹੁਟੀ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਡਾਂਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਾਸਾ ਉਡਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣ-ਆਉਣ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਹੂਤੋ ਭੋਜਨਾਦ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭੋਜ੍ਯਾਨ੍ਨਾਦਿ ਵਿਨਿਂਦਯਨ੍ । ਚਿਰਮੁष੍ਣਂ ਚ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਂਤਾਮਵਾਪ ਸਃ
ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਣ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਗਰਮ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਡਾਂਟਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤਿਦੁष੍ਕृਤਿਕਰ੍ਮ੍ਮਾਹਂ ਕਥਂ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕਥਂ ਸ੍ਵਪੇ । ਕਥਂ ਤਿष੍ਠੇ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛੇ ਪਰਲੋਕਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
‘ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਖਾਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਸੌਂਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਖੜਾ ਰਹਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?’
ਇਤਿ ਚਿਂਤਾਕੁਲੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਨਮਤ੍ਯਪਰਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਸਦਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਘਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਲਜ੍ਜਾਵਾਕ੍ਕृਤਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕਿਂਕਰੋਮੀਤ੍ਯਭਾषਤ । ਨ ਕਿਂਚਿਦਪ੍ਯੁਵਾਚਾਸੌ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪੌਰਾਣਿਕਸ੍ਤਦਾ
ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾ ਕੇ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?’ ਪਰ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ।
ਪਾਪੋਯਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਿष੍ਯੇਣ ਨਿਰਗਾਮਯਤ੍ । ਗੌਤਮੋਪਿ ਵਿਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯ ਦ੍ਵਾਰ੍ਯੇਵ ਚ ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ; ਗੌਤਮ ਵੀ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭੁਵ੍ਯਾਸੀਨਂ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥਵਿਚਾਰਕਮ੍ । ਕਥਂ ਕਥਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੀਠਂ ਦਤ੍ਤਂ ਚ ਨਾਭਜਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਪਰ ਦਿੱਤੀ ਕੁਰਸੀ ਨਹੀਂ ਲੈਈ।
ਨਿषਣ੍ਣੋ ਭੂਤਲੇ ਰਾਮ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਮਭਾषਤ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਦਤ੍ਰੈਵ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: ‘ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦੱਸੋ।’
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ- ਪਾਪਾਨਿ ਕੀਰ੍ਤਯਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਥੈਵ ਕृਤਾਨਿ ਤੁ । ਸ ਚਾਪਿ ਨਾऽਕृਤਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਯਾ ਪਾਪਮਿਤੀਰਯਨ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਛੁਪਾਵੇ ਦੱਸ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ,' ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।
ਰੁਦਨ੍ਪਪਾਤ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਚ ਕਥਂ ਤਾਤੇਤਿ ਪੀਡਿਤਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਮਥ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਿਵੇਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ?' ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ।'
ਮਹਾਪਾਪਂ ਤ੍ਰਿਰਾਵृਤ੍ਤੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਯਦਿ ਚੇਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ- ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਹਾਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ— ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ—'
ਪਾਪਯੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਂਗਤਿਰ੍ਵਿਫਲਾ ਭਵੇਤ੍ । ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਨਿਰ੍ਣਯੇ
ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਨਿਕੰਮਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।'
ਤਦ੍ਵਿਨਾ ਯੋ ਹਿ ਤਂ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸਕृਤ੍ਕृਤੇ ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਪਾਪ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ, ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ।
ਤृਤੀਯੇ ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਤੁ ਬਹੁਧਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮਪੀਚ੍ਛਯਾ
ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ, ਚੌਥੀ ਵਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮੁਆਫੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਕਥਂ ਵਕ੍ਤੁਮਹਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਾਦृਸ਼ੇ । ਗੌਤਮੋऽਪਿ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕ੍ਵ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਮਯੇਤਿ ਚ । ਉਪਵਾਸਤ੍ਰਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰਿਮਵਿਂਦਤ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਗੌਤਮ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?' ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਰਾਤਰੀ ਮਨਾਈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਮੁਪਵਾਸਂ ਚ ਚਕਾਰਾਤੀਵ ਦੁਃਖਿਤਃ । ਪਾਰਣਂ ਚਾਪ੍ਯਮਾਯਾਂ ਸ ਕृਤਵਾਨ੍ਫਲਵਲ੍ਕਲੈਃ
ਉਹ ਚੌਥਾ ਉਪਵਾਸ ਵੀ ਕਰ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ। ਉਪਵਾਸ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਫਲ ਤੇ ਛਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ।
ਅਥ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਚ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਗਤਵਾਨ੍ਮਂਦਿਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚਿਂਤਯਾਤਿਕृਸ਼ਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਦੀ ਪਰikrama ਕੀਤੀ। ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਹਾਫਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਕਥਂ ਪਾਪਨਿਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਮੇ ਤੂष੍ਣੀਂਭੂਤਸ੍ਯ ਸੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ । ਅਨਂਤਮਵਿਚਾਰ੍ਯਂ ਕਿਂ ਪਾਪਂ ਚ ਸੁਮਹਤ੍ਤਰਮ੍
ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਪਾਪ ਹੈ!
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨ ਕੋਪਿ ਮੇ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ । ਕਿਂਤੁ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰਾਣੇ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਜ੍ਞਾਤਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸੁਣਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ। ਪਰ, ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।
ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਸੋਥ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਮਭਾषਤ । ਪੁਰਾਣਮੇਕਂ ਮੇ ਤਾਤ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁ ਭਗਵਾਨਿਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ— 'ਪਿਆਰੇ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਝਾ ਦਿਓ।'
ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨ੍ਕਾਰਯਸ੍ਵ ਮਮਾਸ਼ੁ ਵੈ । ਦ੍ਵਿਜੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਮ੍ਯਤਃ
'ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਜਲਦੀ ਕਰਵਾਓ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੁਣਾਂਗਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਵਿਧਾਯਕਂ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਅਤਃ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਨ੍
'ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣੇ, ਉਹ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ, ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ।'
ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਯਥਾਵਤ੍ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਥਾਜ੍ਞਾਨਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਮੈਂ ਪੁਰਾਣਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਸਮਝ, ਯੋਗਤਾ, ਪਵਿਤਰਤਾ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ।'
ਕਿਂ ਵਾਂਚ੍ਛਸਿ ਪੁਰਾਣਂ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯੇ ਤਦੇਵ ਤੁ । ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ- ਸਰ੍ਵਂ ਰੁਚਿ ਪੁਰਾਣਂ ਮੇ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਹਿਤਂ ਵਦ
'ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪੁਰਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਉਹੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।' ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ।'
ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭਿਦਾ ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ ਤੁ ਹਰੀਸ਼ਯੋਃ । ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਕੌਰ੍ਮੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਤਦ੍ਦੇਵਯੋਰਭਿਦਾਭਿਧਮ੍
'ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਤੇ ਈਸ਼ ਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਾਦ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ।' ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਕਛੁਆ ਨੇ ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਇਆ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵਾਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।'
ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤਾ ਤੁ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਾਂਤਰਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਪਾਪੋ ਯਦਿ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਕਿਂਚੈਕਂ ਦੁष੍ਕਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤੁਰਨਿਂਦਕਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਣੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਇੱਕ ਐਸਾ ਕੰਮ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਨਿਕਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਰਿ ਯਦਿ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਾਦੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ । ਆਚਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਕਰ੍ਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਿਦਰ੍ਸ਼ਕੇ
ਜੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਵਿੱਚ,
ਤਦਾ ਤੁष੍ਟੋ ਮਹੇਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਿष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦਃ । ਪਿਤਰਸ੍ਤਾਰਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਯਾਂਤਿ ਤੇ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਤਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਚਾਹੀਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਵਜ ਉਸ ਕਰਕੇ ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕਥਂ ਪਾਤਕਸਂਘਾਤ ਸਂਕ੍ਰਮੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਧਮੇ । ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਃ ਕਥਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਂ ਚਕਾਰ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ?