ਸ੍ਵਮੇਵ ਭਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਦੁਃਖਿਤਃ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਦਿਵਾ ਚੇਤਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਮਹਾਨਪਿ
ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਵੱਡਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੌਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ।
ਪਰਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਮਿਹ ਭੋਗਵਿਨੋਦਨਮ੍ । ਕ੍ਰਿਮਿਕੀਟਮਨੁष੍ਯਾਦ੍ਯੈਃ ਸੁਖ ਦੁਃਖੈਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੀੜਿਆਂ, ਜੰਤੂਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਜੀਵਂਤੁ ਹੇਤੂਨਾਂ ਭੇਦੋऽਪਿ ਸੁਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਏਕਸ੍ਯਾਪਿ ਹਿ ਜੀਵਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚੈਕਵਿਧਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਜੀਵ ਦੀ ਵੀ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਜਨ੍ਮਕਾਲੇ ਮਹਾऽਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼ੈਸ਼ਵੇਤ੍ਯਲ੍ਪਬੋਧਨਮ੍ । ਸ੍ਖਲਤ੍ਪਦੇਲ੍ਪਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਬਾਲ੍ਯੇ ਚਾਲ੍ਪਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਨਮ ਵੇਲੇ ਵੱਡਾ ਅਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਛੋਟੇ ਪਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਮਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਹਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੌਮਾਰੇ ਕ੍ਰੀਡਨਰਤਿਰ੍ਯੌਵਨੇ ਵਿषਯੋषਿਤਮ੍ । ਯੌਵਨੇ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਂਪਾਦਨੇषਣਾ
ਕੌਮਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਜਵਾਨੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ ਭੋਗਲਿਪ੍ਸਾ ਚ ਨ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਤੇਪਿ ਚ । ਦੂषਿਕਾ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਲਾਲਾਭਿਰ੍ਵਲੀਪਲਿਤਕਂਪਨੈਃ
ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਲਾਰ, ਕਫ, ਝੁਰਰੀਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਤੇ ਕੰਪਣ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਾਨਿਲਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੈਰ੍ਹृषੀਕੈਰ੍ਵਿਕਲੈਰ੍ਯੁਤਃ । ਕਿਂਚਿਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਨ ਚ ਜਾਨਾਤਿ ਕਿਂਚਨ
ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਖੰਘ ਆਉਣਾ, ਹਵਾਵਾਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾਲ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਤਿष੍ਠਂਤੀषੁ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਗੁਹ੍ਯਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਕੋਸ਼ਕਂਡੂਯਨਪਰਃ ਕ੍ਰੂਰੋ ਜੀਵਿਤਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਜਦ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇੜੇ ਖੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੰਘਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਂਡੂਯਤੇ ਸ੍ਫਿਚੌ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਚ ਵਿਚਾਲਯਨ੍ । ਭੁਂਜਾਨਃ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਣਾ ਗ੍ਰਾਸਂ ਗ੍ਰਸਿਤੁਂ ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੱਛਾ ਖੰਘਦਾ ਹੈ, ਕਪੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਖਾਣ ਵੇਲੇ ਕਫ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹful ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਨਿਗਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਯਦਾ ਕਾਸਸ੍ਤਦਾ ਜਜ੍ਞੇ ਪਾਯੁਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਵਾਨ੍ । ਨਿਃਸृਤਿਸ਼੍ਚ ਮਲਸ੍ਯਾਪਿ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਨਿਰ੍ਗਮ ਏਵ ਚ
ਜਦ ਉਹ ਖੰਘਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਖਾਣਾ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ; ਮਲ ਤੇ ਕਫ ਵੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਨੁषਾਦਿਭਰ੍ਤ੍ਸਨਂ ਬਾਲ ਤਾਲਹਾਸ੍ਯਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਗੁਰੁਨਿਰ੍ਗਮਨਾਦੀਨਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਨੂੰ ਵਹੁਟੀ ਆਦਿ ਵਲੋਂ ਡਾਂਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਾਸਾ ਉਡਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਜਾਣ-ਆਉਣ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਹੂਤੋ ਭੋਜਨਾਦ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭੋਜ੍ਯਾਨ੍ਨਾਦਿ ਵਿਨਿਂਦਯਨ੍ । ਚਿਰਮੁष੍ਣਂ ਚ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਂਤਾਮਵਾਪ ਸਃ
ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਣ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਗਰਮ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਡਾਂਟਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤਿਦੁष੍ਕृਤਿਕਰ੍ਮ੍ਮਾਹਂ ਕਥਂ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਕਥਂ ਸ੍ਵਪੇ । ਕਥਂ ਤਿष੍ਠੇ ਕਥਂ ਗਚ੍ਛੇ ਪਰਲੋਕਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
‘ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਖਾਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਸੌਂਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਖੜਾ ਰਹਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?’
ਇਤਿ ਚਿਂਤਾਕੁਲੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਨਮਤ੍ਯਪਰਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਸਦਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਘਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਲਜ੍ਜਾਵਾਕ੍ਕृਤਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਕਿਂਕਰੋਮੀਤ੍ਯਭਾषਤ । ਨ ਕਿਂਚਿਦਪ੍ਯੁਵਾਚਾਸੌ ਦ੍ਵਿਜਃ ਪੌਰਾਣਿਕਸ੍ਤਦਾ
ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਝੁਕਾ ਕੇ ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, ‘ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?’ ਪਰ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ।
ਪਾਪੋਯਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਿष੍ਯੇਣ ਨਿਰਗਾਮਯਤ੍ । ਗੌਤਮੋਪਿ ਵਿਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯ ਦ੍ਵਾਰ੍ਯੇਵ ਚ ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ; ਗੌਤਮ ਵੀ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭੁਵ੍ਯਾਸੀਨਂ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥਵਿਚਾਰਕਮ੍ । ਕਥਂ ਕਥਮਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੀਠਂ ਦਤ੍ਤਂ ਚ ਨਾਭਜਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਪਰ ਦਿੱਤੀ ਕੁਰਸੀ ਨਹੀਂ ਲੈਈ।
ਨਿषਣ੍ਣੋ ਭੂਤਲੇ ਰਾਮ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਮਭਾषਤ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਦਤ੍ਰੈਵ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: ‘ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦੱਸੋ।’
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਉਵਾਚ- ਪਾਪਾਨਿ ਕੀਰ੍ਤਯਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਥੈਵ ਕृਤਾਨਿ ਤੁ । ਸ ਚਾਪਿ ਨਾऽਕृਤਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਯਾ ਪਾਪਮਿਤੀਰਯਨ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਛੁਪਾਵੇ ਦੱਸ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ,' ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ।
ਰੁਦਨ੍ਪਪਾਤ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਚ ਕਥਂ ਤਾਤੇਤਿ ਪੀਡਿਤਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਮਥ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਿਵੇਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ?' ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ।'
ਮਹਾਪਾਪਂ ਤ੍ਰਿਰਾਵृਤ੍ਤੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਯਦਿ ਚੇਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ- ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਹਾਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪਿ ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ— ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ—'
ਪਾਪਯੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਂਗਤਿਰ੍ਵਿਫਲਾ ਭਵੇਤ੍ । ਪੌਰਾਣਿਕ ਉਵਾਚ- ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਨਿਰ੍ਣਯੇ
ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਨਿਕੰਮਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪੁਰਾਣਿਕ ਨੇ ਕਿਹਾ— 'ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।'
ਤਦ੍ਵਿਨਾ ਯੋ ਹਿ ਤਂ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸਕृਤ੍ਕृਤੇ ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੱਸੇ, ਉਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਪਾਪ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ, ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ।
ਤृਤੀਯੇ ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਤੁ ਬਹੁਧਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮਪੀਚ੍ਛਯਾ
ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ, ਚੌਥੀ ਵਾਰੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮੁਆਫੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਕਥਂ ਵਕ੍ਤੁਮਹਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਾਦृਸ਼ੇ । ਗੌਤਮੋऽਪਿ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕ੍ਵ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਮਯੇਤਿ ਚ । ਉਪਵਾਸਤ੍ਰਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤ੍ਰਿਮਵਿਂਦਤ
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਗੌਤਮ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?' ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਰਾਤਰੀ ਮਨਾਈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਮੁਪਵਾਸਂ ਚ ਚਕਾਰਾਤੀਵ ਦੁਃਖਿਤਃ । ਪਾਰਣਂ ਚਾਪ੍ਯਮਾਯਾਂ ਸ ਕृਤਵਾਨ੍ਫਲਵਲ੍ਕਲੈਃ
ਉਹ ਚੌਥਾ ਉਪਵਾਸ ਵੀ ਕਰ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ। ਉਪਵਾਸ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਫਲ ਤੇ ਛਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ।
ਅਥ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਚ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਗਤਵਾਨ੍ਮਂਦਿਰਂ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਚਿਂਤਯਾਤਿਕृਸ਼ਃ ਸ਼੍ਵਸਨ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ ਦੀ ਪਰikrama ਕੀਤੀ। ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਹਾਫਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਕਥਂ ਪਾਪਨਿਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਮੇ ਤੂष੍ਣੀਂਭੂਤਸ੍ਯ ਸੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ । ਅਨਂਤਮਵਿਚਾਰ੍ਯਂ ਕਿਂ ਪਾਪਂ ਚ ਸੁਮਹਤ੍ਤਰਮ੍
ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਪਾਪ ਹੈ!
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨ ਕੋਪਿ ਮੇ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍ । ਕਿਂਤੁ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰਾਣੇ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤੇ ਜ੍ਞਾਤਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸੁਣਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ। ਪਰ, ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ।
ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਸੋਥ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਮਭਾषਤ । ਪੁਰਾਣਮੇਕਂ ਮੇ ਤਾਤ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁ ਭਗਵਾਨਿਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ— 'ਪਿਆਰੇ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਝਾ ਦਿਓ।'