ਦਾਸਭੂਤਮਿਦਂ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਂ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍ । ਏਵਮਰ੍ਥਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵੈ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮਂਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਦਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਥ ਜਾਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਨੈਵਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ । ਨ ਤੁ ਭੁਕ੍ਤਿਂ ਚ ਭਕ੍ਤਿਂ ਚ ਨ ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਵਰਾਨਨੇ
ਜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅਰਥ ਨਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਸਿਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਭੋਗ, ਨਾ ਭਗਤੀ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦੇ ਮਂਤ੍ਰਾਰ੍ਥੋਪਦੇਸ਼ੋਨਾਮ षਡ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਦ੍ਵਿਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਦੋ ਸੌ ਛਬੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪੰਜਵਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ- ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮਯਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮਂਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਦਗੌਰਵਮ੍ । ਈਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਤਦ੍ਵਿਭੂਤਿਗੁਣਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਗੁਣ ਵੀ ਸਮਝਾ।
ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਧਾਮਵ੍ਯੂਹਭੇਦਾਂਸ੍ਤਥਾ ਹਰੇਃ । ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮਮ ਸਰ੍ਵਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਉੱਚਾ ਧਾਮ, ਹਰੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵੰਡ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚੀ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਵਿਭੂਤਿਗੁਣਸਂਘਾਤਂ ਤਦਵਸ੍ਥਾਤ੍ਮਕਂ ਹਰੇਃ
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਯਃ ਪਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣ ਉਦਾਹृਤਃ । ਸ ਈਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਜਗਤਾਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਸਨਾਤਨਃ
ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਗਤ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਤਃ ਪਾਣਿਪਾਦਸ਼੍ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁष੍ਮਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਨਿ ਭੁਵਨਾਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਧਾਮਾਨਿ ਪਰਮਾਣਿ ਵੈ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ; ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਧਾਮ ਹਨ।
ਧਾਰਯਨ੍ਸੋऽਪ੍ਯਤ੍ਯਤਿष੍ਠੇਨ੍ਮਨਾਂਸਿ ਚ ਮਨੀषਿਣਾਮ੍ । ਏਵਂ ਬਹੁਸ੍ਵਰੂਪਃ ਸਞ੍ਛ੍ਰੀਪਤਿਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ । ਈਸ਼੍ਵਰਰ੍ਯ੍ਯਾ ਸਹਭੋਗਾਰ੍ਥਂ ਦਿਵ੍ਯਮਂਗਲਰੂਪਵਾਨ੍
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉੱਤਰਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਸ ਭੋਗਣ ਲਈ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਸੁਭਾਵਨ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਬृਹਚ੍ਛਰੀਰੋऽਗ੍ਨਿਸਮਾਨਰੂਪੋ ਯੁਵਾ ਕੁਮਾਰਤ੍ਵਮੁਪੇਯਿਵਾਨ੍ਹਰਿਃ । ਰੇਮੇ ਸ਼੍ਰਿਯਾਸੌ ਜਗਤਾਂ ਜਨਨ੍ਯਾ ਸ੍ਵਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਯਾ ਚਂਦ੍ਰਇਵਾਮृਤਾਂਸ਼ੁਃ
ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ ਤੇ ਰੂਪ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਮਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ — ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ — ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚੰਦ ਵਾਂਗ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਅਯਂ ਚ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਾ ਕੁਮਾਰੋ ਨਿਤ੍ਯਯੌਵਨਃ । ਕਂਦਰ੍ਪ੍ਪਕੋਟਿਲਾਵਣ੍ਯਃ ਸ ਤਸ੍ਥੇ ਪਰਮੇ ਪਦੇ
ਇਹ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਕੰਮਦੇਵਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਭੋਗਾਰ੍ਥਂ ਪਰਮਂ ਵ੍ਯੋਮ ਲੀਲਾਰ੍ਥਮਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ । ਭੋਗੇਨ ਕ੍ਰੀਡਯਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਿਭੂਤਿਦ੍ਵਯਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਭੋਗ ਲਈ, ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਹੈ। ਭੋਗ ਤੇ ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੀ ਮਹਿਮਾ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਭੋਗੇ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲੀਲਾਂ ਸਂਹਰਤੇ ਕਦਾ । ਭੋਗੋ ਲੀਲਾ ਉਭੌਸ੍ਤਸ੍ਯ ਧਾਰ੍ਯ੍ਯੇਤੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਤ੍ਤਯਾ
ਉਹ ਸਦਾ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭੋਗ ਤੇ ਖੇਡ ਦੋਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਃ ਪਰੇ ਧਾਮ੍ਨਿ ਪਾਦੋਸ੍ਯੇਹਾਭਵਤ੍ਪੁਨਃ । ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ਵਿਭੂਤਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਾ ਸ੍ਯਾਦਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਦਮੈਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਪਰਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਅਸਥਾਈ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ਰੂਪਮੀਸ਼ਸ੍ਯ ਪਰੇ ਧਾਮ੍ਨਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਅਚ੍ਯੁਤਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸਦਾ ਯੌਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਭਾਵਨ ਰੂਪ ਪਰਮ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ — ਜੋ ਕਦੇ ਨਾ ਬਦਲਦਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਦਿਵਿਆ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਭੋਗਮੀਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਭੂਮ੍ਯਾ ਚ ਸਂਵृਤਮ੍ । ਨਿਤ੍ਯੈਵੇषਾ ਜਗਨ੍ਮਾਤਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼੍ਰੀਰਨਪਾਯਿਨੀ
ਉਹ ਸਦਾ ਇਸ਼ਵਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਭੂ ਦੇ ਨਾਲ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ । ਈਸ਼ਾਨਾ ਸਰ੍ਵਜਗਤੋ ਵਿष੍ਣੁਪਤ੍ਨੀ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵਾ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਨ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਾਣਿਪਾਦਾਂਤਾ ਸਰ੍ਵਤੋऽਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋਮੁਖੀ । ਨਾਰਾਯਣੀ ਜਗਨ੍ਮਾਤਾ ਸਮਸ੍ਤਜਗਦਾਸ਼੍ਰਯਾ
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਹਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਰਾਯਣੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਆਧਾਰ ਹੈ।
ਯਦਪਾਙ੍ਗਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਲਯੌ ਯਸ੍ਯਾ ਉਨ੍ਮੀਲਨਨਿਮੀਲਨਾਤ੍
ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਪਦਾਰਥ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਲੈ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਾ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਸਭ ਦੀ ਆਰੰਭਕ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਹੈ; ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਫੈਲ ਕੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਤਦਖਿਲਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਤਦਖਿਲਂ ਸ੍ਵੇਨ ਪੂਰਯਾਮਾਸ ਤੇਜਸਾ
ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਜਦ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਖਾਲੀ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਹ ਖਾਲੀਪਨ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਧਰਣੀ ਚੈਵ ਨੀਲਾਦੇਵੀਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਆਧਾਰਭੂਤਾ ਜਗਤਃ ਪृਥਿਵੀਰੂਪਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ
ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਨੀਲਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਗਤ ਦੀ ਆਧਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤੋਯਾਦਿਰਸਰੂਪੇਣ ਸੈਵ ਨੀਲਾਵਪੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰੂਪਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਾ ਧਨਵਾਗ੍ਰੂਪਿਣੀ ਹਿ ਸਾ
ਜਲ ਤੇ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨੀਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦੇਵੀਸ੍ਵਰੂਪਾ ਸਾ ਜਗਤਃ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸ਼੍ਰੀਤਾਹਰਿਮ੍ । ਸਮਸ੍ਤਵਿਦ੍ਯਾਭੇਦਾ ਸ੍ਯੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰੂਪਾ ਵਰਾਨਨੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਰੂਪਮਖਿਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯਾ ਹਿ ਵਪੁਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਸੌਂਦਰ੍ਯਂ ਸ਼ੀਲਵृਤ੍ਤਂ ਚ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾ ਰੂਪਂ ਚ ਗਿਰਿਜੇ ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਯੋषਿਤਾਮ੍
ਸਾਰੀ ਸੋਭਾ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੁੰਦਰਤਾ, ਚਰਿਤਰ, ਚਲਣ ਤੇ ਸਤਭਾਗ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ — ਹੇ ਗਿਰਿਰਾਜ ਦੀ ਧੀ — ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਾਯ ਤਮੋਗ੍ਰਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ਼ਿਵਸ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਪਤਿਰ੍ਮਹੇਂਦ੍ਰਃ । ਚਂਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯੋ ਧਨਦੋਪਮੋਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਭੂਤਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਵਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ
ਉਸ ਦੀ ਠੰਡੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਅੱਗ, ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ਼੍ਰੀਃ ਕਮਲਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਮਾਤਾ ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਿਯਾ ਸਤੀ । ਪਦ੍ਮਾਲਯਾ ਪਦ੍ਮਹਸ੍ਤਾ ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ੀ ਲੋਕਸੁਂਦਰੀ
ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸ਼੍ਰੀ, ਕਮਲਾ, ਵਿਦਿਆ, ਮਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਸਤੀ; ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੈ।
ਭੂਤਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰੀ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸਹ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਗਤਾ ਸ਼ੁਭਾ । ਵਿष੍ਣੁਪਤ੍ਨੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਤਨਯਾ ਰਮਾ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਸਦੀਵੀ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਚੰਗੀ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਦੂਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ, ਰਮਾ।
ਅਨਂਤਾ ਲੋਕਮਾਤਾ ਭੂਰ੍ਨੀਲਾ ਸਰ੍ਵਸੁਖਪ੍ਰਦਾ । ਰੁਕ੍ਮਿਣੀ ਚ ਤਥਾ ਸੀਤਾ ਸਰ੍ਵਵੇਦਵਤੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਧਰਤੀ, ਨੀਲੀ, ਸਭ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਰੁਕਮੀਣੀ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਚੰਗੀ।
ਸਤੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਗੌਰੀ ਸ਼ਾਂਤਿਃ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਧਾ ਰਤਿਃ । ਨਾਰਾਯਣੀ ਵਰਾਰੋਹਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਿਤ੍ਯਾਨਪਾਯਿਨੀ
ਸਤੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੌਰੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ੍ਵਾਹਾ, ਸ੍ਵਧਾ, ਰਤੀ; ਨਾਰਾਇਣੀ, ਉੱਚੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ।