ਆਤਨੁष੍ਵੇਤਿਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । ਅष੍ਟਮੂਰ੍ਤੇ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਪਸ਼ੂਨਾਂਪਤਯੇ ਨਮਃ
'ਆਤਨੁਸ਼' ਆਦਿ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅੱਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਾਯ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾਯ ਸੋਮਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਲੋਚਨ । ਸੁਭृਂਗਰਾਜਧਤ੍ਤੂਰਦ੍ਰੋਣਪੁष੍ਪਪ੍ਰਿਯਾਯ ਤੇ
ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਹਨ; ਸੁਭ੍ਰਿੰਗਾ, ਰਾਜਧੱਤੂਰਾ, ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਬृਹਤੀਪੂਗਪੁਂਨਾਗ ਚਂਪਕਾਦਿਪ੍ਰਿਯਾਯ ਚ । ਨਮਸ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਨਮਸ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਭੂਯ ਏਵ ਨਮੋਨਮਃ
ਬ੍ਰਹਤੀ, ਪੂਗ, ਪੁੰਨਾਗਾ, ਚੰਪਕ ਆਦਿ ਫੁੱਲ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸ਼ਿਵੋ ਹਰਿਮਥ ਪ੍ਰਾਹ ਮਾ ਭੈषੀਰ੍ਵਦ ਮੇऽਖਿਲਮ੍ । ਹਨੁਮਾਨੁਵਾਚ- ਸ਼ਿਵਲਿਗਾਰ੍ਚਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਸ੍ਮੋਦ੍ਧੂਲਿਤਦੇਹਿਨਾ
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਡਰ ਨਾ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ।' ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਉਹ ਕਰੇ ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਵੇ।'
ਦਿਵਾਸਂਪਾਦਿਤੈਸ੍ਤੋਯੈਃ ਪੁष੍ਪਾਦ੍ਯੈਰਪਿ ਤਾਦृਸ਼ੈਃ । ਦੇਵ ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਿਵਪੂਜਾਵਿਧਿਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
'ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ। ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।'
ਸਾਯਂਕਾਲੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਅਸ਼ਿਰਃ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਂ ਵਸਨਂ ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਧृਤ੍ਵਾਚਮ੍ਯ ਦ੍ਵਿਰਗ੍ਰਧੀਃ
'ਸ਼ਾਮ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨ੍ਹਾਵੇ; ਧੋਏ ਤੇ ਸੁੱਕੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸ਼ੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ।'
ਅਥ ਭਸ੍ਮ ਸਮਾਦਾਯ ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍ । ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਸਮਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯਾਪ੍ਯष੍ਟਵਾਰਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਫਿਰ ਭਸਮ ਲੈ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਲਾ ਸਨਾਨ ਕਰੇ; ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਚਾਹੇ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਤੱਕ।
ਪਂਚਾਕ੍ਸ਼ਰੇਣ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵਾ ਯੇਨਕੇਨਚਿਤ੍ । ਸਪ੍ਤਾਭਿਮਂਤ੍ਰਿਤਂ ਭਸ੍ਮ ਦਰ੍ਭਪਾਣਿਃ ਸਮਾਹਰੇਤ੍
ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੀ ਭਸਮ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਲੈ।
ਈਸ਼ਾਨਃ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਿ ਪਾਤਯੇਤ੍ । ਤਤ੍ਪੁਰੁषਾਯ ਵਿਦ੍ਮਹੇ ਮੁਖੇ ਭਸ੍ਮ ਪ੍ਰਸੇਚਯੇਤ੍
‘ਈਸ਼ਾਨਹ ਸਰਵ ਵਿਦਿਆਨਾਮ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਸਮ ਸਿਰ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ‘ਤਤਪੁਰੁਸ਼ਾਯ ਵਿਦਮਹੇ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਭਸਮ ਮੂੰਹ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਘੋਰੇਭ੍ਯੋऽਥ ਘੋਰੇਭ੍ਯੋ ਭਸ੍ਮ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਵਾਮਦੇਵਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਗੁਹ੍ਯਸ੍ਥਾਨੇ ਵਿਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍
‘ਅਘੋਰਭਯੋ ਅਥ ਘੋਰਭਯੋ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਭਸਮ ਛਾਤੀ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ‘ਵਾਮਦੇਵਾਯ ਨਮਹ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਭਸਮ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਦ੍ਯੋਜਾਤਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਾਮਿ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦਥ ਪਾਦਯੋਃ । ਉਦ੍ਧੂਲਯੇਤ੍ਸਮਸ੍ਤਾਂਗੇ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
‘ਸਦਯੋਜਾਤੰ ਪ੍ਰਪਦਿਆਮੀ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਭਸਮ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ‘ਓਮ’ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਭਸਮ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਵਰ੍ਣਿਕਾਨਾਮੁਦਿਤਃ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਵਿਧਿਰੁਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਗੁਰੁਣਾ ਤਥਾ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਤਿੰਨ ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜੋ ਰਸਮ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਿਵੇਤਿ ਪਦਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਭਸ੍ਮਸਂਮਂਤ੍ਰਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ । ਸਪ੍ਤਵਾਰਮਥਾਦਾਯ ਸ਼ਿਵਾਯੇਤਿ ਸ਼ਿਰਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍
‘ਸ਼ਿਵ’ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਭਸਮ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਭਸਮ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਲੈ ਕੇ, ‘ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਂਕਰਾਯ ਮੁਖੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਯ ਹृਦਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਸ੍ਥਾਣਵੇ ਨਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗੁਹ੍ਯੇ ਚਾਪਿ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵੇ
‘ਸ਼ੰਕਰਾਯ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਭਸਮ ਮੂੰਹ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ‘ਸਰਵਜ੍ਯਾਯ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਭਸਮ ਦਿਲ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ‘ਸਥਾਣਵੇ ਨਮਹ’ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਭਸਮ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਤੇ ‘ਸਵਯੰਭੂ’ ਤੇ ਵੀ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਉਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਪਾਦਯੋਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮਸ਼ੁਦ੍ਧਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਂਗੋਦ੍ਧੂਲਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਭਸਮ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ‘ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਯ’ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਭਸਮ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਦਭਾਵੇ ਤੁ ਦੂਰ੍ਵਾਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਦਭਾਵੇ ਤੁ ਰਾਜਤਮ੍ । ਸਂਧ੍ਯੋਪਾਸ੍ਤਿਂ ਜਪਂ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਗृਹਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੇ ਭਸਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੂਰਵਾ ਘਾਹ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਚਾਂਦੀ ਵਰਤ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜਪ ਕਰ ਕੇ, ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਵੋ।
ਦੇਵਵੇਦਿਮਥੋ ਵਾਪਿ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਸ੍ਥਂਡਿਲਂ ਤੁ ਵਾ । ਮृਣ੍ਮਯਂ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਪਦ੍ਮਾਦਿਰਚਨਾਯੁਤਮ੍
ਦੇਵੀ ਦੇ ਵੇਦੀ ਤੇ, ਜਾਂ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਪੱਟ ਤੇ, ਜਾਂ ਸਾਫ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਆਦਿ ਨਕਸ਼ ਬਣੇ ਹੋਣ—
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣਕ ਰਂਗੈਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤੇਨੈਕੇਨ ਵਾ ਪੁਨਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਦਿ ਤਥੈਵ ਚ
ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਨਾਲ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਮਲ, ਸਵਸਤਿਕ ਆਦਿ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ—
ਉਤ੍ਪਲਾਦਿ ਗਦਾ ਸ਼ਂਖ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਂ ਡਮਰੁਂ ਤਥਾ । ਸਰੋਕ੍ਤਪਂਚਪ੍ਰਾਸਾਦਂ ਸ਼ਿਵਲਿਂਗਮਥੈਵ ਚ
ਨੀਲੇ ਕਮਲ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਡਮਰੂ, ਪੰਜ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਦਰ, ਤੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ—
ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਕੁਲਕਂ ਕੋਲਕਂ ਤਥਾ । षਟ੍ਕੋਣਂਚਤ੍ਰਿਕੋਣਂਚਨਵਕੋਣਮਥਾਪਿਵਾ
ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ, ਗੁੱਛੇ, ਛੋਟੇ ਢੇਰ, ਛੇ ਕੋਣ, ਤਿੰਨ ਕੋਣ, ਜਾਂ ਨੌਂ ਕੋਣ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ—
ਕੋਣਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਾਂਦੋਲਾਂ ਪਾਦੁਕਾਵ੍ਯਜਨਾਨਿ ਚ । ਚਾਮਰਚ੍ਛਤ੍ਰਯੁਗਲਂ ਵਿष੍ਣੁਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕਂ ਤਥਾ
ਬਾਰਾਂ ਕੋਣ ਵਾਲੀ ਝੂਲਾ, ਜੁੱਤੀ, ਪੱਖੇ, ਚਮਰੇ ਤੇ ਛਤਰੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ—
ਚੂਰ੍ਣੈਰ੍ਵਿਰਚਯੇਦ੍ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਧੀਮਾਨ੍ਦੇਵਾਲਯੇऽਪਿ ਵਾ । ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਦੇਵਪੂਜਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰੈਵਂ ਕਲ੍ਪਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਕਸ਼ਾਂ ਵੇਦੀ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਬਣਾਏ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤੇ।
ਸ੍ਵਹਸ੍ਤਰਚਿਤਂ ਮੁਖ੍ਯਂ ਕ੍ਰੀਤਂ ਚੈਵ ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਮ੍ । ਯਾਚਿਤਂ ਤੁ ਕਨਿष੍ਠਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬਲਾਤ੍ਕਾਰਮਥਾਧਮਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੋ ਖਰੀਦਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੱਧਮ ਹੈ। ਜੋ ਮੰਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਘੱਟ ਹੈ। ਜੋ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕੰਮਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਹੇषੁ ਯਤ੍ਤ੍ਵਨਰ੍ਹੇषੁ ਬਲਾਤ੍ਕਾਰਾਤ੍ਤੁ ਨਿष੍ਫਲਮ੍ । ਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲਿ ਜਪਾ ਸ੍ਥਾਣ ਕਲਮਾਸਿਤ ਰਕ੍ਤਕੈਃ
ਜੋ ਯੋਗਯ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਅਯੋਗਯ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜਬਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਲਾਲ ਚਾਵਲ, ਜਪਾ ਫੁੱਲ, ਸਥਿਰ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਕਾਲਾ ਮਸੂਰ ਤੇ ਲਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ—
ਤਂਦੁਲੈਰ੍ਵ੍ਰੀਹਿਮਾਤ੍ਰੋਤ੍ਥੈਃ ਕਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਉਤ੍ਤਮੈਰ੍ਮਧ੍ਯਮੈਸ਼੍ਚੈਵ ਕਥਿਤੈਰਧਮੈਸ੍ਤਥਾ
ਚਾਵਲ, ਜੌ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਵਧੀਆ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਘੱਟ ਗੁਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—
ਪਦ੍ਮਾਦਿਸ੍ਥਾਪਨੈਰੇਵ ਤਤ੍ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਾਗਮਾਚਰੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਗੁਤ੍ਤਰਮੁਖੋ ਵਾਪਿ ਯਦਿ ਵਾ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਭਵੇਤ੍
ਕਮਲ ਆਦਿ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਵੀ।
ਆਸਨਂ ਚ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਦृष੍ਟਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਕੌਸ਼ਂ ਚਾਰ੍ਮ੍ਮਂ ਚੈਲਤੁਲ੍ਯਂ ਦਾਰਵਂ ਤਾਡਪਤ੍ਰਕਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਸਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਣ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ, ਚਮੜਾ, ਕਪੜਾ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਤਾੜ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਬਲਂ ਕਾਂਚਨਂ ਚੈਵ ਰਾਜਤਂ ਤਾਮ੍ਰਮੇਵ ਚ । ਗੋਕਰੀषਾਰ੍ਕਜੈਰ੍ਵਾਪਿ ਆਸਨਂ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਆਸਣ ਉਨ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬਾ ਜਾਂ ਗੋ-ਮੈਲ ਜੋ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਨਾਲ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵੈਯਾਘ੍ਰਂ ਰੌਰਵਂ ਚੈਵ ਹਾਰਿਣਂ ਮਾਰ੍ਗਮੇਵ ਚ । ਚਾਰ੍ਮਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਂ ਜ੍ਞੇਯਮਥ ਬਂਧੁਕਮੇਵ ਚ
ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਚਮੜੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਬਾਘ, ਹਿਰਨ, ਕਲਗਾ ਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੰਦੂਕਾ ਚਮੜਾ ਵੀ।
ਯਥਾਸਂਭਵਮੇਤੇषੁ ਹ੍ਯਾਸਨਂ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । ਕृਤਪਦ੍ਮਾਸਨੋ ਵਾਪਿ ਸ੍ਵਾਸ੍ਤਿਕਾਸਨ ਏਵ ਚ
ਜੋ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਸਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਦਮ ਆਸਣ ਜਾਂ ਸਵਾਸਤਿਕ ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਬੈਠੋ।