ਉਕ੍ਤਾਨੁਵਚਨਂ ਚੈਵ ਦ੍ਵ੍ਯੁਪਸ੍ਤੁਤਮਥੈਵ ਚ । ਦਗ੍ਧਪਤ੍ਰਂ ਨष੍ਟਲਿਪਿਃ ਸਂਦਿਗ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਰਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਉਸਦੀ ਦੁਹਰਾਈ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ, ਸੜਿਆ ਪੱਤਾ, ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਲਿਖਤ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਅੱਖਰ—
ਏਤਾਨਿ ਸ਼ਕੁਨੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਰ੍ਜਨੀਯਾਨਿ ਪਂਡਿਤੈਃ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋ ਹਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਦੀਪ੍ਤਸ਼ਾਂਤ ਪ੍ਰਭੇਦਤਃ
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਕੁਨ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਮਕਦੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਇਹ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਾਣੋ।
ਸ਼ਾਂਤਂ ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਜ੍ਞੇਯਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਥਿਤਿਵृਦ੍ਧਿਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਾਂਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੈਦਾ ਹੋਣ, ਟਿਕਣ ਤੇ ਵਧਣ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਭੇਦਾਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਣ੍ਯਂਤੇ ਕੇਚਿਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯੋਪਯੋਗਿਨਃ । ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕਾਰ੍ਯਮਾਦਾਯ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰष੍ਟਾ ਭਵਤ੍ਯਪਿ
ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੇਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਕਰੋਤਿ ਤਦਾ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਸਮੇਤ੍ਯ ਸ੍ਮਰਤੇऽਤ੍ਰ ਕਿਮ੍ । ਸ ਪੁਨਰ੍ਧਾਰ੍ਯ ਪਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਫਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੱਤਾ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਇਥੇ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥਵਾ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮੋਪੇਤਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਪਰਮੇਵ ਚ । ਯਤਃ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਸ੍ਤੁਤਿਪਾਦਕਮੇਵ ਚ
ਜਾਂ ਉਹ ਧੀਰਜ ਤੇ ਉੱਚੀ ਵੈਰਾਗੀਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਉਹ ਸਿਫ਼ਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਹृਤ੍ਯ ਪਰਂ ਚਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰ੍ਥੇ ਸ਼ੁਭਾਵਹਮ੍ । ਮृਤੋ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵਾਗਰ੍ਥਮਿਤਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋऽਸ਼ੁਭਪ੍ਰਦਃ
ਉੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਸ਼ੁਭ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵਾਦੇ ਵਿਜਯਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇ ਜਯਦ੍ਯੋਤਕਮਿष੍ਯਤੇ । ਸृष੍ਟਿਰਪ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਰੂਰਾਯਾਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਤੋ ਜਯਃ
ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਜਿੱਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਚਾਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਵੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਕੁਝ ਕਰੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਾਯਾਮੁਪਾਯੈਸ੍ਤੁ ਮਿਸ਼੍ਰਾਯਾਂ ਵਿਡ੍ਵਰੋ ਭਵੇਤ੍ । ਪੁਰਾਦਿਵਰ੍ਣਨਂ ਯਤ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਂ ਯਦਿ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ, ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੰਛੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਵਰਣਨ ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ।
ਕਲਿਸਂਭਾਵਨਾਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ृਂਗਾਰਸ੍ਯੋਪਵਰ੍ਣਨੇ । ਰਾਜ੍ਯਨਿਰ੍ਵਾਹਚਿਂਤਾਯਾਂ ਰਾਜ੍ਯਲਿਂਗਂਸ਼ੁਭਾਵਹਮ੍
ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਕਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਯੋਗ੍ਯਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਬੁਧੈਃ । ਸ੍ਤੁਤਿਵੈਰਾਗ੍ਯਯੋਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਲਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਜੋ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਫ਼ਤ ਤੇ ਵੈਰਾਗੀਤਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਦਾ ਖ਼ਤਮਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਾਲ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਖਲਿਤੇਨ ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਹਮृਚ੍ਛਤਿ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਯਾਰ੍ਥਸ੍ਯਾਨ੍ਯਭਾਵੋ ਰਾਮ ਸ਼ਾਂਤਿਵਿਚਾਰਣੇ
ਜਦੋਂ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਘੱਟ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਬੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਤਲਬ ਲਈ, ਰਾਮਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਵਿਸਰ੍ਗਾਂਤਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਦ੍ਧ ਵਿਪਰ੍ਯਾਸੋ ਭਵਿष੍ਯਤਃ । ਸਂਕਲ੍ਪਿਤਾਨ੍ਯਥਾਭਾਵੋ ਹ੍ਯਧ੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਸਮਾਪਨੇ
ਜੇ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਸਰਗ ਨਾਲ ਮੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਉਲਟ ਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਪਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਵੱਖਰਾ ਮਤਲਬ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਡਾਦੇਸ੍ਤੁ ਸਮਾਪ੍ਤੌ ਤੁ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਦृਸ਼ੇ ਦੋषੇ ਸ਼ਕੁਨਸ੍ਯ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ
ਕਿਸੇ ਭਾਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਐਸੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤੇ ਪੁਸ੍ਤਕਪਾਤੇ ਚ ਤ੍ਵਾਹਤੇ ਮਸ੍ਤਕਾਦਿषੁ । ਵਕ੍ਤਾ ਵੈਮਾਨਨਂ ਯਾਤਿ ਤਤਃ ਸ਼ਕੁਨਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਜੇ ਛੀਂਕ ਆ ਜਾਵੇ, ਪੁਸਤਕ ਡਿੱਗ ਪਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰ ਤੇ ਵੱਜ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਪੰਛੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦੇਤਾਦृਸ਼ੇ ਦੋषੇ ਸ਼ਕੁਨਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਉਪਮਾਯਾਂ ਭਵੇਦ੍ਰਾਮ ਕਾਰ੍ਯਾਭਾਸੋ ਨ ਵਸ੍ਤੁਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਪਮਾ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਕੰਮ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ ਹੈ, ਅਸਲ ਨਹੀਂ।
ਸਂਤਾਨਂ ਭੋਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚੋਕ੍ਤਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਮਧ੍ਯਫਲਪ੍ਰਦਾ । ਸ੍ਤੁਤਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਗੁਣਵਤ੍ਕਾਰ੍ਯਨਿਰ੍ਣਯੇ
ਇੱਥੇ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਨਵੀਂ ਰਚਨਾ ਮੱਧਮ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਸਿਫ਼ਤ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਾਹੇ ਚੌषਧੇ ਦਾਨੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇ ਕृषੌ ਤਥਾ । ਯਥਾਰ੍ਥਾ ਚ ਸ੍ਤੁਤੀ ਰਾਮ ਨਿਰ੍ਵਾਹੇऽਪਿ ਨ ਦੂषਣਮ੍
ਵਿਆਹ, ਦਵਾਈ, ਦਾਨ, ਮਾਮਲੇ ਤੇ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੀ ਸਿਫ਼ਤ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਨਿਬੜਨ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਨੁਕਸ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।
ਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਕ ਏष ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਃ । ਵਿਮਾਨਸ੍ਥੋ ਮਹਾਦੀਪ੍ਤ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਾਰ੍ਕ ਇਵਾਪਰਃ
ਰਾਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੱਧਿਆਨ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਦੁष੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂਕੇ ਚਾਰੁਹਾਸਿਨੀ । ਅਪਰਾ ਸ਼੍ਰੀਰਿਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਥਾ ਪਂਚਸੁਯੋषਿਤਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਲੱਖਮੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇ ਨਾਲ ਪੰਜ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਗਾਯਂਤਿ ਮਧੁਰਾਂ ਗੀਤਿਂ ਸੁਭ੍ਰੂਭਂਗਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣੈਃ । ਮਂਦਸ੍ਮਿਤੈਃ ਕਰਤਲਸ਼ਬ੍ਦਾਸ੍ਫੋਟਿਕਯਾ ਤਥਾ
ਉਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਗਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਕਰੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਹਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇ ਹੱਥ ਤਾਲੀਆਂ ਵਜਾ ਕੇ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਗਲਕृਤੈਰ੍ਗੀਤੈਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯ ਕਰਤਾਡਨੈਃ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯ ਮੁਖਮਾਲੋਕ੍ਯ ਪ੍ਰਲੋਭੈਰ੍ਗੀਤਪੂਰ੍ਵਕੈਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਗਲੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵਜਾ ਕੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਲ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਯੋਗੀ ਪਦ੍ਮਕਿਂਜਲ੍ਕਸਨ੍ਨਿਭਃ । ਏਵਂ ਚਰਿਤਪੁਣ੍ਯੇਨ ਕੇਨ ਵਾ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੋਗੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਖ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਪਾਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਏष ਵਿਪ੍ਰਃ ਪੁਰਾ ਰਾਮ ਸਰ੍ਵਸਂਪਤ੍ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਨਾਨਾਵਿਧਸੁਖੋਪੇਤੋ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਪੋषਣਤਤ੍ਪਰਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ – ਹੇ ਰਾਮਾ! ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਦਾਨਹੀਨਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਰ੍ਚਨਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਪਂਚਯਜ੍ਞਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ ਨਿਸ਼ਕੰਤਾਨ ਸੀ, ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪੰਜ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਮ੍ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸਾਯਾਹ੍ਨਭੋਜਨਪ੍ਰਵਣੋऽਸ਼ੁਚਿਃ । ਕਦਾਚਿਦਗਮਦ੍ਗੇਹਂ ਗੌਤਮਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਸਵੇਰੇ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰ੍ਯਂਬਕਸ੍ਯ ਗਿਰੌ ਪੁਣ੍ਯੇ ਨਾਨਾਮੁਨਿਗਣਾਸ਼੍ਰਿਤੇ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼ੋਭਿਤਗृਹਂ ਸ੍ਫਟਿਕਸ੍ਤਂਭਕਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਵੀ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਘਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਗੁਰੁਦ੍ਰਵਕਸ੍ਤੂਰੀਚਂਦ੍ਰ ਕੁਂਕੁਮਚਰ੍ਚਿਤਾ । ਭਿਤ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਸਂਤਾਨਕੁਸੁਮਾਮੋਦਸੌष੍ਠਵਮ੍
ਉਸ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਗਰ, ਕਪੂਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਲਪੇਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਸੰਤਾਨਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਹਵਾ ਮਿੱਠੀ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ।
ਕਸ੍ਤੂਰਿਕਾ ਪੁष੍ਪਰਸ ਸਮੁਤ੍ਸੇਚਿਤਭੂਤਲਮ੍ । ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮ ਸੁਸ਼੍ਵੇਤਵਿਵਿਧਵਿਤਾਨਪਰਿਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਨਾਜੁਕ, ਚਿੱਟੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਰ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਂਗਣਂ ਸ਼ੋਭਿਤ ਮਹਾਕਦਲੀਪੂਗਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ । ਸਮੀਪਸਰਸੀਜਾਤ ਮਂਜੁਕੂਜਨ੍ਮਧੁਵ੍ਰਤਮ੍
ਅੰਗਣ ਵੱਡੀਆਂ ਕੇਲੀਆਂ ਤੇ ਸੁਪਾਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਕਮਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਮਿੱਠਾ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।