ਵਾਰਾਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਂ ਸ਼ਕੁਨੇषੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਸ਼ੈਵਂ ਭਾਗਵਤਂ ਦੌਰ੍ਗਂ ਭਵਿष੍ਯੋਤ੍ਤਰਮੇਵ ਚ
ਵਾਰਾਹ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਭਾਗਵਤ, ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖੋੱਤਰ ਪੁਰਾਣੇ ਵੀ ਹਨ।
ਭਵਿष੍ਯਂ ਚੋਪਸਂਜ੍ਞਾਨਿ ਤ੍ਵਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਰਤ੍ਨਪੀਠੇ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍
ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਵਧੂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ; ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ।
ਧੌਤਵਸ੍ਤ੍ਰਧਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚਿਰਕ੍ਰੋਧਨੋऽਜ੍ਵਰਃ । ਆਦਾਵਾਤ੍ਮਾਨਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਕਲ੍ਪਮੇਵ ਚ
ਸਾਫ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰੋ।
ਅਂਕੁਸ਼ਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਪਾਸ਼ਂ ਪੁਸ੍ਤਕਮੇਵ ਚ । ਧਾਰਯਂਤੀਂ ਸਿਤਾਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਉਜਲੀ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਅੰਕੁਸ਼, ਮਾਲਾ, ਫੰਦਾ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸਰਸਵਤੀ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਸਦृਸ਼ਾਕਾਰਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਵृषਵਾਹਨਮ੍ । ਸਹਾਸਵਦਨਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਬਰਧਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਹ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗੀ ਚਿੱਟੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿਹਰਾ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਹਰਿਣਂ ਚਾਭਯਂ ਚੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਯੁਗ੍ਮਂ ਕਿਰੀਟਿਨਮ੍ । ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮੁਦ੍ਰਾ ਚਂ ਦਕ੍ਸ਼ੇਧੋ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇ ਵਰਪ੍ਰਦਮ੍
ਹਰੀ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤਤਾ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ ਹੈ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਮੁਰਤੀ ਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਾਢ੍ਯਂ ਗਿਰਿਜਾਰ੍ਦ੍ਧਾਂਬੁਜਾਸਨਮ੍ । ਬਹੁਭਿਰ੍ਮੁਨਿਮੁਖ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨ ਪਦਾਂਬੁਜਮ੍
ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਗਿਰਿਜਾ ਜੀ ਨਾਲ ਅੱਧੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਸ੍ਤਥਾ ਵੇਦੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਂ ਪੁਰਾਣਕੈਃ । ਅਨ੍ਯੈਃ ਸਮਸ੍ਤਲੋਕੈਸ਼੍ਚ ਸਂਸੇਵਿਤਪਦਾਂਬੁਜਮ੍
ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵੈਵਂ ਪੂਜਕਃ ਸਮ੍ਯਗਾਦੌ ਪੂਜਾਂ ਸਮਾਰਭੇਤ੍ । ਆਪੋ ਵਾ ਇਦਮਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਲਸ਼ਸ੍ਯਾਭਿਮਂਤ੍ਰਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾਰੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; 'ਇਹ ਹੀ ਪਾਣੀ ਹੈ' — ਇਹ ਕਲਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ।
ਤਜ੍ਜਲਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਮਭਿਮਂਤ੍ਰਯੇਤ੍ । ਤਤ੍ਸਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਤੁ
ਉਹ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, 'ਉਹ ਹੀ ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਓਂਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੇ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਰ੍ਵਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤਤ ਆਵਾਹਯੇਦਿਤਿ । ਯਦ੍ਵਾਗਿਤਿ ਤृਚੇਨੈਵ ਭਾਰਤੀ षੋਡਸ਼ਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦੋ; ਜਾਂ 'ਯਦਵਾਗ' ਤਿੰਨ ਪਦਾਂ ਵਾਲੀ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸੋਲਾਂ ਰਸਮਾਂ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤੇਨ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵਾ ਸਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ । ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਅਮੁਕ ਪੁਰਾਣੇਤਿ ਪੁਰਾਣਮਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਜਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਜਾਂ ਗਾਇਤਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ; 'ਓਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਮੁਕ ਪੁਰਾਣਾ' — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਕਾਂਡਾਦਿਤਿ ਹਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਦੂਰ੍ਵਾਮਾਨੀਯ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ੴ ਨਮੋ ਭਗਵਤ੍ਯੈ ਦੂਰ੍ਵਾਯੈ ਇਤਿ
'ਕਾਂਡਾਦਿਤਿ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੂਬ ਲਿਆਉਣੀ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; 'ਓਂ, ਭਗਵਤੀ ਦੂਬ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ'।
ਸਲੋਕਪਾਲ ਪੂਜਾ ਸ੍ਯਾਦਥ ਕਨ੍ਯਾ ਸਮਰ੍ਚਨਮ੍ । ਵਤ੍ਸਰਾਤ੍ਪਂਚਕਾਦੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਦਧਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਫਿਰ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ; ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇ ਦਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨੁਤ੍ਪਨ੍ਨऋਤੁਰ੍ਵਾਪਿ ਤਾਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਗਂਧਪੁष੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਤੈਰ੍ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪਤਾਂਬੂਲਭੂषਣੈਃ
ਜੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਉਮਰ ਦੀ ਨਹੀਂ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਅਖੰਡ ਚੌਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ, ਪਾਨ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਾਠਯੇਦਪ੍ਯਮੁਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਪੂਜਕਃ ਕਨ੍ਯਕਾਮਿਮਾਮ੍
ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਸ ਕੁੜੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹੇ।
ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪ੍ਰਿਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਭਗਵਤਿ ਸਰਸ੍ਵਤਿ ਨਮਸ੍ਤੇ ਨਮਸ੍ਤ ਇਤਿ
ਸੱਚ ਬੋਲ, ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਬੋਲ, ਹੇ ਸਰਸਵਤੀ ਮਾਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਨੁਕ੍ਰਮਾਰ੍ਥਾਤ੍ਤੁ ਦੂਰ੍ਵਾਯੁਗ੍ਮਂ ਤੁ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਪੁਸ੍ਤਕਸ੍ਯਾਧਃ ਸਹਸ੍ਰਪਰਮੇਤ੍ਯृਚਾ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੂਬ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈਏ ਤੇ ਪੁਸਤਕ ਹੇਠਾਂ 'ਸਹਸ੍ਰਪਰਮੇਟ੍ਰਿਕਾ' ਵਾਲੀ ਰਿਕਤਾ ਨਾਲ ਰੱਖੀਏ।
ਦੂਰ੍ਵਾਯੁਗ੍ਮਤ੍ਰਯਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯਾ ਹਸ੍ਤੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਸਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਪੁਸ੍ਤਸਂਧੌ ਸ਼ਲਾਕਾਤ੍ਰਯਮਨ੍ਵਨੁ
ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਜੋੜੀਆਂ ਦੂਬ ਦੀ ਦੇਵੇ; ਫਿਰ ਉਹ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਲੱਕੜੀਆਂ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਰੱਖੇ।
ਵਿਸृਜ੍ਯਤਾਂ ਪੁਨਰ੍ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਿਵਾਭ੍ਯਾਂ ਨਮ ਇਤ੍ਯਥ । ਪਤ੍ਰਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਮਃ ਸ਼੍ਲੋਕਃ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧੇਰ੍ਹਿ ਸੂਚਕਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ 'ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਆਖ ਕੇ ਫੇਰ ਦੇਵੇ; ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਸ਼ਲੋਕ ਆਵੇ, ਉਹ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਪਤ੍ਰੇ ਸਮਾਪ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਯਦਿ ਰਾਘਵ । ਪਰਪਤ੍ਰੇ ਪਠੇਚ੍ਛ੍ਲੋਕਂ ਵਿਵਿਚ੍ਯਾਰ੍ਥਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਜੇ ਸ਼ਲੋਕ ਪਹਿਲੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਜੇ ਦੂਜੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਃਸ਼ਨੈਃ ਪਠੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸੇਚ੍ਚ ਸ਼ਨੈਃਸ਼ਨੈਃ । ਤ੍ਵਰੇਹ ਨ ਹਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਤ੍ਵਰਯਾ ਤੁ ਗੀਃ
ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਅਰਥ ਵੀ ਸਮਝਾਵੇ; ਇੱਥੇ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਬੋਲੀ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਘਟਿਕਾਯਾਸ੍ਤੁ ਪਾਦਃ ਸ੍ਯਾਦਤ੍ਵਰਾਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋਧਿਕਾ । ਤ੍ਵਰਯੇਨ੍ਨ ਚ ਵਕ੍ਤਾਰਂ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਾਂਸ਼ਮਨੁਦ੍ਵਿਜਮ੍
ਘੜੀ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਤਕ ਜਲਦੀ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ; ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾ ਕਰਵਾਓ, ਤੇ ਅਰਥ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੋ, ਘਬਰਾਏ ਬਿਨਾ।
ਵਿਵਿਚ੍ਯ ਪਾਠਂ ਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਚ ਮਾਨਸੇ । ਪ੍ਰਤੀਪਂ ਤਨ੍ਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਵਿਚ੍ਯ ਰਘੁਨਂਦਨ
ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਅਰਥ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਉਲਟ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਵਾਲਿਆ।
ਯਦਿ ਯੁਕ੍ਤਮਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਸ਼੍ਲੋਕਮਨ੍ਯਂ ਪਠੇਦਸੌ । ਪੁਸ੍ਤਕਸ੍ਥਂ ਚ ਹਿਤ੍ਵੈਵ ਪੂਜਕਃ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋ ਯਦਿ
ਜੇ ਪੂਜਾਰੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਉਚਜਾਤ ਹੋਵੇ, ਪੁਸਤਕ ਵਾਲਾ ਸ਼ਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਲਵੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਲਤ,
ਤਤ੍ਤਥੈਵ ਹਿ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਵਿਸਂਵਾਦੋ ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਦੈਵਾਗਤੋ ਹਿ ਸ ਸ਼੍ਲੋਕੋ ਦੈਵਂ ਹਿ ਬਲਵਤ੍ਤਰਮ੍
ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਿਰੋਧ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਲੋਕ ਤਕਦੀਰ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਭਾਗ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਪਸ਼੍ਰੁਤਿषੁ ਯਦ੍ਵਚ੍ਚ ਨਾਪਰਾਧੋ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਤੁ । ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਨ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਦੈਵਸ੍ਯ ਕੁਟਿਲਾ ਗਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕੁਨ ਵਿਚ, ਉਚਜਾਤ ਲਈ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਕਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਤਤ੍ਪਦਵਿਪਰ੍ਯਾਸੇ ਪਤ੍ਰੇ ਚੋਪਰਿਵਾਰਿਣਿ । ਤਮਾਦੇਸ਼ਂ ਤਿਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤੁ ਪਠੇਦਤਃ
ਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਾਰਨ ਸ਼ਲੋਕ ਉਪਰਲੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਕੇਤ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜਾ ਪੜ੍ਹ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤृਤੀਯਂ ਪਾਠ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਵੇਚਨਮ੍ । ਅਵਿਸਰ੍ਗਾਂਤਪੂਰ੍ਵਾਸ੍ਤੇ ਪਵਰ੍ਗੇਤਰਪਂਚਮਾਃ
ਫਿਰ ਤੀਜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਅਰਥ ਵਿਚਾਰਨਾ; ਜਿਹੜੇ ਵਿਸਰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਮੁੱਕਣ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਅੱਖਰ ਹੋਣ।
ਸ੍ਤੁਤਿਲਿਡ੍ਵਰ੍ਜਿਤਃ ਸ਼੍ਲੋਕਃ ਸ਼ਕੁਨੇषੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ । ਅਧ੍ਯਾਯਾਦਿਃ ਸਮਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਵृਥਾ ਪਤ੍ਰਂ ਵृਥਾ ਲਿਪਿਃ
ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਲੋਕ ਸਤਿ-ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਜਾਂ ਲਿਟ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ਼ਕੁਨ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ, ਫਜ਼ੂਲ ਪੱਤਾ ਜਾਂ ਫਜ਼ੂਲ ਲਿਖਤ,