ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਲੋਕਕृਤ੍ਯੇषੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕृਤ੍ਯੇषੁ ਕੋਵਿਦਃ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਗਂਤੁਕਾਮੇਨ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ—
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹ ਦੇਵੇਨ ਉषਿਤਃ ਸਰਯੂਤਟੇ । ਮੁਨਯਸ੍ਤਂ ਸਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਸ਼ਂਕਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣਮ੍
ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਿਆ; ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਅਪਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਕਸ਼੍ਯਪਾਦ੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰਮਿਤੌਜਸਮ੍ । ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਭਾਰ੍ਯਃ ਕੁਤ ਆਗਤਃ
ਕਸ਼੍ਯਪ ਆਦਿਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਣਮੁੱਲ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ। ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ?'
ਕਿਮਾਗਮਨਕृਤ੍ਯਂ ਤੇ ਕਂ ਦੇਸ਼ਂ ਗਂਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਸ਼ਂਕਰ ਉਵਾਚ- ਅਹਂ ਸ਼ਂਭੁਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਹਿਮਗਿਰਿਸ੍ਥਿਤਃ
'ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ?' ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਹਾਂ, ਐਸਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ, ਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ।'
ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਚ ਰਾਘਵਂ ਗਚ੍ਛੇ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹਤ੍ਤਤਃ । ਮਾਮਾਹ੍ਵਯਤਿ ਰਾਜਾਸੌ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣੇ ਰਤਃ
'ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਆਗਚ੍ਛਂਤੁ ਭਵਂਤੋऽਪਿ ਰਾਘਵਃ ਪਰਿਤੁष੍ਯਤਿ । ਤਤਸ੍ਤੇ ਮੁਨਯਃ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਯਯੂ ਰਾਮਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ
'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੀ ਆ ਜਾਓ; ਰਾਘਵ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।' ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਸ਼ੰਭੂ ਸਮੇਤ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਾਨਾਗਤਾਨ੍ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਰਾਮਾਯ ਚੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਤਤਃ ਸਤ੍ਵਰਮੁਤ੍ਥਾਯ ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਸ ਪੁਰੋਹਿਤਃ
ਜਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਫਿਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਜਲਦੀ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਗਿਆ।
ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਦਿਕੈਸ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਤਾਨृषੀਨ੍ । ਗृਹਰਾਜਂ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਵੇਸ਼ਯਦਰਿਂਦਮਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪੈਰ ਧੋਣ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਮਾਸਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਗਤੋਕ੍ਤ੍ਯਾਸਨਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ । ਕ੍ਰਮੇਣ ਰਘੁਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਃ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਤਾਨृषੀਨ੍
ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਇਕ ਵਾਰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਾਚਾ ਮਧੁਰਯਾ ਪ੍ਰੀਣਨ੍ਨਿਦਮਾਹਾਸਨਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ । ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਦ੍ਯ ਤਪਃ ਫਲਮ੍
ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਉਹ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਗਿਆ।'
ਅਦ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਫਲਕਾਲੋऽਯਮਾਗਤਃ । ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਪਿਤਰਸ੍ਤੁष੍ਟਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸਫਲਂ ਮਮ
ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਖੁਸ਼ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਵृਤ੍ਤਮਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਏਵਂ ਵਦਂਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਦਯਃ
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਆਦਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ।
ਊਚੁਃ ਪ੍ਰਿਯਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਮਂ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਮ੍ । ऋषਯ ਊਚੁਃ ਅਯਂ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਆਖੀ: ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਸ਼ੰਭੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।'
ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ । ਕੈਲਾਸਵਾਸੀ ਸਤਤਂ ਤਪਸੇ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਕੈਲਾਸ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਰ੍ਚਸ੍ਕੇ ਤੁਲ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ । ਹਰਿਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸਾਦੇ ਸ਼ਂਕਰੋਪਮਃ
ਆਤਮਿਕ ਜੋਤ ਵਿਚ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ੰਕਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੁਂਗਵਃ । ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਪੁਰਾਣਜ੍ਞੋ ਮੀਮਾਂਸਾ ਨ੍ਯਾਯਕੋਵਿਦਃ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਭੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਤੇ ਨਿਆਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦ੍ਭਾਗ੍ਯਗੌਰਵਾਦੇਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਯਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਤ੍ਵਯਾਹੂਤੋ ਮੁਨਿਵਰਃ ਕੈਲਾਸਾਦਾਗਤਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਤੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੈਲਾਸ ਤੋਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਅਤਃ ਪृਚ੍ਛ ਮਹਾਭਾਗ ਪੁਰਾਣਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮਾ ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਮਦ੍ਯ ਰਘੁਨਂਦਨ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਪੁੱਛ। ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਅਂਤਂ ਗਤਸ੍ਯ ਵੇਦਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵੇਦਿਨਃ । ਪੁਂਸੋऽਸ਼੍ਰੁਤਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਨ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਾਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਤੱਕ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਰਘੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮੁਨਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਮਤੁਲਂ ਲੇਭੇ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣੋਤ੍ਸੁਕਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਰਘੁਕੁਲ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਉਵਾਚ- ਲਿਗਾਰ੍ਚਨਪ੍ਰਕਾਰਂ ਚ ਲਿਂਗਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਮਹੇਸ਼ਨਾਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪੂਜਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ, ਲਿੰਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ—
ਨਮਸ੍ਕਾਰਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਦृष੍ਟਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਜਲਦਾਨਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਧੂਪਦਾਨਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤਮ
ਨਮਸਕਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਤੇ ਧੂਪ ਦੇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਵਿਅਕਤੀ—
ਦੀਪਗਂਧਾਦਿਦਾਨਸ੍ਯ ਪੁष੍ਪਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਨਾਨਾਖ੍ਯਾਨੇਤਿਹਾਸਾਨਾਂ ਕਥਾਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍
ਦੀਵਾ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਫਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਤਦੁਪਾਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਮੁਨਿਵਰੋਤ੍ਤਮ
ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਹੇ ਸੁਚੱਜੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ- ਰਾਮਰਾਮ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪੁਣ੍ਯਵਾਨਸਿ ਰਾਘਵ । ਰਾਜ੍ਯਾਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਜਾਤਾ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣੇ ਰਤਿਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਮ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ। ਰਾਜ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹਤ੍ਸੇਵਯਾ ਰਾਮ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਨਿषੇਵਣਾਤ੍ । ਸਾ ਜਿਹ੍ਵਾ ਯਾ ਸ਼ਿਵਂ ਗਾਯੇਤ੍ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤਦਰ੍ਪ੍ਪਿਤਮ੍
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪਿਆਰ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮ। ਉਹ ਜੀਭ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਤਾਵੇਵ ਕੇਵਲੌ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯੌ ਯੌ ਤਤ੍ਪੂਜਾਕਰੌ ਕਰੌ । ਸੁਜਨ੍ਮਦੇਹਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਦੇਵਾਸ਼ੇषਜਨ੍ਮਸੁ
ਸਿਰਫ ਉਹ ਦੋ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹਨ: ਉਹ ਹੱਥ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਚੰਗੇ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਭ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਖਾਸ ਹੈ।
ਯਦੇਵੋਤ੍ਪੁਲਕੋਭਾਸਿ ਹਰ ਨਾਮਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍ । ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਸਿ ਮਹਾਰਾਜ ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨੁਗਤਾ ਮਤਿਃ
ਜਦ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਹਰਾ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਉਹੀ ਸਵਾਲਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਂਤਰਂ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਜਾਂਘਿਕਾਃ ਸਤ੍ਵਰਸ਼੍ਰਮਾਃ । ਤਤ੍ਕਰਾਤ੍ਪਤ੍ਰਿਕਾਂ ਗृਹ੍ਯ ਪਪਾਠ ਰਘੁਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੌੜਦੇ ਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਦੂਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਚਿੱਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਮਨਸਾऽਚਿਂਤਯਦ੍ਰਾਮਃ ਕਥਮੇਤਦਭੂਦਿਤਿ । ਰਾਮਂ ਸ਼ਂਭੁਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਹ ਦੇਵ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੇषਵਾਨ੍
ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?' ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਆਏ ਸਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।