ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਫਲਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿष੍ਣੁਨਾਮ੍ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ । ਅਜ੍ਞਾਤਾਨਾਂ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤੀਰਥ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਵਿष੍ਣੁਨਾਮ੍ਨੈਵ ਨਾਮਾਨਿ ਮਾਨਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤੁ ਸਿਦ੍ਧਯਃ ਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਸਾਗਰਃ
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਂ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹੀ ਹਨ।
ਸਰਾਂਸਿ ਮਾਨਸਾਦੀਨਿ ਨਿਰ੍ਝਰਾਃ ਪਲ੍ਵਲਾਦਯਃ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਾ ਨਦ੍ਯੋऽਪਿ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਹਰਿਨਾਮਤਃ
ਮਾਨਸ ਆਦਿਕ ਝੀਲਾਂ, ਝਰਨੇ, ਟਾਲਾਬ ਤੇ ਛੋਟੇ ਦਰਿਆ ਵੀ, ਜਦ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ੍ਵਤਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞਮਹੀ ਤਥਾ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਕੌਤੁਕੇਨਾਪ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਪਹਾੜ ਵੀ ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਹਨ, ਯਜਨ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੀ। ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਤਦੇਵ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸੁਮਹਤ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਭੂਮਿਸ਼੍ਚ ਦੇਵਸ਼ਾਲਾ ਚ ਹੋਮਭੂਃ
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਹੋਮ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਵੇਦਧ੍ਵਨਿਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪੁਣ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਗੋਸ੍ਥਾਨਮਪਿ ਪਾਵਨਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ ਦੀ ਧੁਨੀ ਸਹੀ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੋਣ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥ ਤਰੁ ਵਨੇ ਯਤ੍ਰਾਗਾਰੋਪਿ ਪਾਵਨਃ । ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਮੰਨੋ। ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ।
ਪਚ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਰ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸਾਧ੍ਵੀ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਗੁਰੂ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਰਤਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਾਰਣਾਯ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਉਹਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਹ ਥਾਂ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਰਾਜਵੇਸ਼੍ਮ ਤਥੈਵ ਚ । ਏਵਮਾਦਿषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਪਰ੍ਵਯੋਗਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਲ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਐਸੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਰਾਧ੍ਯ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਦਂ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਕੋਪਿ ਕ੍ਵਾਪਿ ਕਿਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਲਭੇਤੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਹਰਿਕੇਸ਼, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ—ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਅਪਤ੍ਯਂ ਦ੍ਰਵਿਣਂ ਦਾਰਾਸ੍ਤਾਰਹਰ੍ਮ੍ਯਂ ਹਯਾ ਗਜਾਃ । ਸੁਖਾਨਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਚ ਨ ਦੂਰੇ ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਪਤਨੀਆਂ, ਘੋੜੇ, ਮਹਲ, ਹਾਥੀ, ਸੁਖ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ।
ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰੋ ਦੇਵਃ ਸਤ੍ਯਰੂਪੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤ੍ਰਿਧਾਤ੍ਮਾਨਂਸਭਗਵਾਨ੍ਸਸਰ੍ਜਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸੱਚ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਹੈ।
ਰਜਸ੍ਤਮੋਭ੍ਯਾਂਯੁਕ੍ਤੋऽਭੂਦ੍ਰਜਃਸਤ੍ਵਾਧਿਕਂਵਿਭੁਃ । ਸਸਰ੍ਜਨਾਭਿਕਮਲੇਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂਕਮਲਾਸਨਮ੍
ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਰਜ ਤੇ ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਵਧ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ।
ਰਜਸਾ ਤਮਸਾ ਜੁष੍ਟਂ ਸ ਰੁਦ੍ਰਮਸृਜਦ੍ਵਿਭੁਃ । ਸਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਚੈਤਦੁਚ੍ਯਤੇ
ਵਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਸਤ, ਰਜ ਤੇ ਤਮ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਵੇਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਜਂਤੁਃ ਸਤ੍ਵਂ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਰਜਸਾ ਸਤ੍ਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰੀਮਾਨ੍ਯਸ਼ੋਧਿਕਃ
ਸਤਗੁਣ ਨਾਲ ਜੀਵ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਤਗੁਣ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਜਗੁਣ ਸਤਗੁਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵੇਦਵਾਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯੋਪਸੇਵਤੇ । ਤਦ੍ਰੁਦ੍ਰਮਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਗਦਿਤਂ ਨृਣਾਮ੍
ਧਰਮ ਵਾਸਤੇ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਵੇਦ ਦਾ ਬਚਨ ਅਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਰਾਜਾ ਭਵੇਲ੍ਲੋਕੇ ਰਜਸਾ ਤਮਸਾ ਪੁਨਃ । ਯਦ੍ਧੀਨਂ ਰਜਸਾ ਧਰ੍ਮਂ ਕੇਵਲਂ ਤਾਮਸਂ ਚ ਯਤ੍
ਉਸ ਨਾਲ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਧਰਮ ਰਜਗੁਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੂਰਾ ਤਮਗੁਣੀ ਹੋਵੇ—
ਤਚ੍ਚ ਦੁਰ੍ਗਤਿਦਂ ਨॄਣਾਮਿਹਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ । ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ ਸ੍ਵਯਂ ਹਰਃ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹਰ ਹੈ।
ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਪਿ ਯਜ੍ਞੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਜ੍ਯਾ ਦੇਵੇषੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਯੋ ਭੇਦਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤੇषਾਂ ਤ੍ਰਯਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਗ ਵਿਚ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇਹੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—
ਸ ਪਾਪਕਾਰੀ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਅਨਿष੍ਟਾਂ ਗਤਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਜਗਦ੍ਦ੍ਵਿਜ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾੜੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਤਸ੍ਯਾਯਂ ਮਾਧਵੋ ਮਾਸਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ । ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਹਯਮੇਧਾਦਿ ਮਹਾਕ੍ਰਤੁਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨਾ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਯਗਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨ ਤਪੋ ਦਾਨ ਜਪ ਯਜ੍ਞਫਲਾਧਿਕਃ
ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਜਪ ਤੇ ਯਗ — ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਭਾਤੇ ਨਿਯਮੇਨ ਨਦ੍ਯਾਮਨਾਰਤਂ ਮੇषਗਤੇ ਰਵੌ ਯੇ । ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਵਿਪ੍ਰਪੂਜਾਂ ਮਦ੍ਦਂਡਭਾਜੋ ਨ ਹਿ ਤੇ ਭਵਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਮੀਣ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਦੰਡ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।
ਹਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਵਾ ਕਿਂਕਰੌਘਂ ਪੁਰੋ ਮੇ ਲੁਪ੍ਤ੍ਵਾ ਲੁਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਲੇਖ੍ਯਮ੍ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਮਾਧਵੇ ਮਾਸਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ਪੂਰ੍ਵਾਨੁਦ੍ਧਰਂਤੀਹ ਪਾਪਾਤ੍
ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਅਨੇਕ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਭਯਚ੍ਛੇਦਕਰਂ ਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨੀਯਂ ਪਰਮਂ ਰਹਸ੍ਯਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵਾਸਹੇਤੁਰ੍ਨਰਕਾਲਯਸ੍ਯ ਮਮਾਧਿਕਾਰਕ੍ਸ਼ਯਕਾਰਣਂ ਤਤ੍
ਇਹ ਡਰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਨਰਕ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਘਟਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ।
ਭਾਗੀਰਥੀਨਰ੍ਮਦਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਚ ਵਿਤਸ੍ਤਾ ਚ ਵਿਂਧ੍ਯਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਭਾਗੀਰਥੀ, ਨਰਮਦਾ, ਯਮੁਨਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਤੇ ਵਿਤਸਤਾ — ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗੋਦਾਵਰੀ ਭੀਮਰਥੀ ਤੁਂਗਭਦ੍ਰਾ ਚ ਦੇਵਿਕਾ । ਤਾਪੀ ਪਯੋष੍ਣੀ ਵਿਂਧ੍ਯਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਗੋਦਾਵਰੀ, ਭੀਮਰਥੀ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਦੇਵਿਕਾ, ਤਾਪੀ ਤੇ ਪਯੋਸ਼ਣੀ — ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤਾ ਮਹਾਨਦ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੇਨਾਵਗਾਹਿਤਾਃ । ਵੈਸ਼ਾਖੇ ਵਿਧਿਨਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਨਦ੍ਯਾਂ ਯਃ ਪ੍ਰਾਤਰਾਚਰੇਤ੍
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਵਲੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਣ੍ਯਾ ਨਗੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਯਤਨਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੁਣ੍ਯਾ ਵਨਾਸ਼੍ਰਯਾਃ
ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਧਾਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।