ਪ੍ਰਜਾਵृਦ੍ਧਿਕਰਂ ਭੋਗਯਸ਼ਃਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍ । ਅਂਤ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਦਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੰਸ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਸੁਖ-ਸਮਾਨ, ਨਾਮ ਤੇ ਸੁਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਕਾਮਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਰਯਾ ਪਰਿਪੀਡਿਤਃ । ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਾਨਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਸ਼ਾਂ ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਬੁੱਢਾਪਾ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖੇ।
ਮृਤੇ ਚ ਮਯਿ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਾਯਾਬਾਂਧਵਸੋਦਰਾਃ । ਕਥਮੇਤੇ ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਮਾਂ ਵਿਨਾ ਸੁਹृਦੋ ਮਮ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ, ਵਹੁਟੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਭਰਾ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਣਗੇ? ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਣਗੇ?
ਅਹਂ ਵਿਤ੍ਤਵਿਹੀਨੋ ਵਾ ਕਥਂ ਜੀਵਨ੍ਪੁਨਸ੍ਤਥਾ । ਭਵਿष੍ਯਾਮੀਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਨ ਦਦਾਤਿ ਹਿ ਕਿਂਚਨ
ਜਾਂ ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਧਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਂਗਾ? ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਸ਼ਤੈਰ੍ਬਦ੍ਧੋ ਭਾਗ੍ਯਾਦੇਵ ਕੁਮਾਯਯਾ । ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਰੁਦਂਤਿ ਚ ਤਤਃ ਸੁਤਾਃ
ਉਮੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਾ ਜੰਜੀਰਾਂ, ਮਾੜੇ ਭਾਗ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦੁਃਖੇਨ ਪੀਡਿਤਾਃ ਕਿਚਿਂਨ੍ਮੋਹੇਨਾਕੁਲਚੇਤਸਃ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਲ੍ਪਂ ਚ ਵਾ ਦਾਨਂ ਕਥਂਚਿਤ੍ਕਲ੍ਪਯਂਤਿ ਤੇ
ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਭਟਕੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਮਿਨ੍ਗਤੇ ਕਾਲੇ ਮਹਾਦੁਃਖਗਤੇ ਸਤਿ । ਵਿਸ੍ਮਰਂਤਿ ਤਦਾ ਦਾਨਂ ਲੋਭਾਦ੍ਵਾ ਨ ਦਦਤ੍ਯਪਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।
ਮृਤੋऽਯਂ ਚ ਪਿਤਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਪਾਸ਼ੋ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਯੋऽਸੌ ਮृਤੋ ਮਹੀਦੇਵ ਮਮ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਉ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਡੋਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤृष੍ਣਾ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਸਮਾਕ੍ਰਾਂਤੋ ਬਹੁਦੁਃਖੈਃ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ । ਪਚ੍ਯਤੇ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਚਿਰਕਾਲਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੱਜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਨਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਧਨਂ ਚ ਵਾ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪੁੱਤ, ਪੌਤਰੇ, ਵਹੁਟੀ ਜਾਂ ਧਨ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਸ੍ਤਿਕਃ ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਦੀਯਤੇ । ਪਾਨਮਨ੍ਨਂ ਚ ਤਾਂਬੂਲਮੁਦਕਂ ਕਾਂਚਨਂ ਤਥਾ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪ ਹੀ ਪਾਣੀ, ਰੋਟੀ, ਪਾਨ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਸਨਂ ਗਾਂ ਚ ਭੂਮਿਂ ਚ ਚ੍ਛਤ੍ਰਪਾਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨੇਕਧਾ । ਫਲਾਨਿ ਭੂਮਿਦਾਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਕੱਪੜੇ, ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਛਤਰੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਂਡੇ, ਫਲ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਦਾਤਵ੍ਯਾਨਿ ਮਹੀਦੇਵ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸੁਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਇਯਂ ਗਂਗਾ ਭਾਤਿ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਰੇਵਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਤਾਪੀ ਨਦੀ ਚਰ੍ਮਣ੍ਵਤੀ ਤਥਾ
ਇਹ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੇਵਾ, ਯਮੁਨਾ, ਤਾਪੀ ਤੇ ਚਰਮਣਵਤੀ ਨਦੀ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਸਰਯੂ ਚ ਵਰਾ ਵੇਣੀ ਪੂਰ੍ਣਾ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀ । ਕਾਵੇਰੀ ਕਪਿਲਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਤਾਰਿਣੀ
ਸਰਯੂ, ਵਧੀਆ ਵੇਣੀ, ਪੂਰਨਾ ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਾਵੇਰੀ, ਕਪਿਲਾ, ਵਿਸ਼ਲਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਤਾਰਣੀ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।
ਗੋਦਾਵਰੀ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਤੁਂਗਭਦ੍ਰਾ ਚ ਗਂਡਕੀ । ਪਾਪਾਨਾਂ ਭੀਤਿਦਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਦੀ ਭੀਮਰਥੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਗੋਦਾਵਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਤੇ ਗੰਡਕੀ ਵੀ। ਭੀਮਰਥੀ ਨਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਿਕਾ ਕृष੍ਣਗਂਗਾ ਚ ਅਨ੍ਯਾ ਯਾਃ ਸਰਿਤਾਂਵਰਾਃ । ਏਤਾਸ੍ਤੁ ਪੁਣ੍ਯਕਾਲੇषੁ ਸਂਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਦੇਵਿਕਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਗੰਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦਰਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਚੰਗੇ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗ੍ਰਾਮੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਰਣ੍ਯੇ ਨਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਾਵਨਾਃ । ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੈਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਪਿੰਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਦਰਿਆ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਤਤ੍ਰੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਤੀਰ੍ਥਮਿਦਂ ਮਹਤ੍
ਜੇ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਆਖੋ: 'ਇਹ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੀਰਥ ਹੈ।'
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾ ਵਿष੍ਣੁਃਸ ਰ੍ਵਤ੍ਰਾਪਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਨਾਰਾਯਣੇਤਿ ਯਨ੍ਨਾਮ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਾਧਕਃ
ਹਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਦੇਵੀਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਧਕ ਨੂੰ 'ਨਾਰਾਇਣ' ਨਾਂ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਫਲਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿष੍ਣੁਨਾਮ੍ਨੈਵ ਜਾਯਤੇ । ਅਜ੍ਞਾਤਾਨਾਂ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤੀਰਥ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਸਿਰਫ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਵਿष੍ਣੁਨਾਮ੍ਨੈਵ ਨਾਮਾਨਿ ਮਾਨਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤੁ ਸਿਦ੍ਧਯਃ ਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਸਾਗਰਃ
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਂ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹੀ ਹਨ।
ਸਰਾਂਸਿ ਮਾਨਸਾਦੀਨਿ ਨਿਰ੍ਝਰਾਃ ਪਲ੍ਵਲਾਦਯਃ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਾ ਨਦ੍ਯੋऽਪਿ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਹਰਿਨਾਮਤਃ
ਮਾਨਸ ਆਦਿਕ ਝੀਲਾਂ, ਝਰਨੇ, ਟਾਲਾਬ ਤੇ ਛੋਟੇ ਦਰਿਆ ਵੀ, ਜਦ ਹਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ੍ਵਤਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞੋ ਯਜ੍ਞਮਹੀ ਤਥਾ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਕੌਤੁਕੇਨਾਪ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਪਹਾੜ ਵੀ ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਹਨ, ਯਜਨ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੀ। ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਤਦੇਵ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸੁਮਹਤ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਭੂਮਿਸ਼੍ਚ ਦੇਵਸ਼ਾਲਾ ਚ ਹੋਮਭੂਃ
ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਹੋਮ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਵੇਦਧ੍ਵਨਿਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪੁਣ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਗੋਸ੍ਥਾਨਮਪਿ ਪਾਵਨਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ ਦੀ ਧੁਨੀ ਸਹੀ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੋਣ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥ ਤਰੁ ਵਨੇ ਯਤ੍ਰਾਗਾਰੋਪਿ ਪਾਵਨਃ । ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਅਸ਼ਵੱਥ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹੋਵੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਮੰਨੋ। ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ।
ਪਚ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਰ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸਾਧ੍ਵੀ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਵੈ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਲਈ ਆਪ ਹੀ ਗੁਰੂ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਰਤਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਯ ਹਿ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਾਰਣਾਯ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਉਹਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਉਹ ਥਾਂ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਰਾਜਵੇਸ਼੍ਮ ਤਥੈਵ ਚ । ਏਵਮਾਦਿषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਪਰ੍ਵਯੋਗਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਲ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਐਸੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।